พจนานุกรมตัวย่อผลตรวจ - วิธีอ่านผลตรวจของลูกน้อย

ภูมิคุ้มกันถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

สรุปตัวย่อภาษาอังกฤษที่ปรากฏในใบผลตรวจของโรงพยาบาลสัตว์ตามประเภทการตรวจเลือด ชีวเคมี ปัสสาวะ และภาพ เพื่อให้เจ้าของเข้าใจได้ พร้อมอธิบายความหมายเมื่ออยู่นอกช่วงปกติ

ตัวย่อผลตรวจคืออะไร?

ภาพประกอบกำลังส่องดูตัวย่อผลตรวจด้วยแว่นขยาย

ตัวย่อผลตรวจคือคำย่อภาษาอังกฤษที่สัตวแพทย์ใช้เพื่อระบุผลการตรวจเลือด ปัสสาวะ และภาพอย่างกระชับ สิ่งสำคัญที่สุดคือการดูค่าตัวเลขถัดจาก 'ช่วงอ้างอิง' หากค่าอยู่ในช่วงปกติจะไม่มีเครื่องหมาย H(High) หรือ L(Low) แต่หากเกินช่วงจะเน้นด้วยลูกศรหรือเครื่องหมายดอกจัน(*) ไม่จำเป็นต้องจำตัวย่อทั้งหมด การรู้เพียง 10-15 ตัวที่พบบ่อยก็ทำให้เข้าใจคำอธิบายของสัตวแพทย์ได้ดีขึ้น

ทำไมการที่เจ้าของรู้ตัวย่อจึงดี?

ใบผลตรวจของโรงพยาบาลสัตว์มักพิมพ์ออกมาโดยเน้นตัวย่อภาษาอังกฤษ เมื่อฟังคำอธิบายของสัตวแพทย์ หากเข้าใจทันทีว่า 'อ๋อ นั่นคือค่านี้' จะทำให้ถามคำถามได้ง่ายขึ้น และสะดวกต่อการอ้างอิงในโรงพยาบาลอื่นในภายหลัง โดยเฉพาะสัตว์ที่มีโรคเรื้อรังที่ต้องตรวจซ้ำ การที่เจ้าของติดตามการเปลี่ยนแปลงของค่าด้วยตนเองจะทำให้การจัดการดูแลง่ายขึ้นมาก

ตัวย่อพื้นฐานของการตรวจเลือด(CBC)

CBC(Complete Blood Count) คือการตรวจเลือดพื้นฐานที่สุดที่เรียกว่าการตรวจนับเม็ดเลือดทั้งหมด สามารถตรวจสอบภาวะทั่วไป เช่น ภาวะโลหิตจาง การติดเชื้อ การอักเสบ และภาวะขาดน้ำ ตัวย่อต่อไปนี้มักปรากฏที่ส่วนบนของใบผลตรวจ - WBC: จำนวนเม็ดเลือดขาว — ตัวชี้วัดการติดเชื้อและการอักเสบ - RBC: จำนวนเม็ดเลือดแดง — การวินิจฉัยภาวะโลหิตจาง - HGB/Hb: ฮีโมโกลบิน — ความสามารถในการขนส่งออกซิเจน - HCT/PCV: ปริมาตรเม็ดเลือดแดง — อ้างอิงภาวะขาดน้ำและโลหิตจาง - PLT: เกล็ดเลือด — หน้าที่การห้ามเลือด

ภาพประกอบสัตวแพทย์และสุนัขถือหลอดตรวจเลือด

ตัวย่อหลักและความหมายของการตรวจทางชีวเคมี

รายการ	ชื่อเต็ม	เป็นค่าที่ดูอะไร?
ALT	Alanine Aminotransferase	ตัวชี้วัดความเสียหายของเซลล์ตับ
ALP	Alkaline Phosphatase	เกี่ยวข้องกับตับ ท่อน้ำดี และกระดูก
AST	Aspartate Aminotransferase	ความเสียหายของตับและกล้ามเนื้อ
BUN	Blood Urea Nitrogen	การทำงานของไตและภาวะขาดน้ำ
CREA	Creatinine	ตัวชี้วัดหลักการทำงานของไต
GLU	Glucose	น้ำตาลในเลือด — เบาหวานและน้ำตาลต่ำ
TP	Total Protein	ปริมาณโปรตีนทั้งหมด
ALB	Albumin	อ้างอิงโภชนาการ ตับ และไต

การที่ค่าเกินช่วงไม่ได้หมายความว่าป่วยทันที อาจเกิดจากอาหาร ความเครียด หรือภาวะขาดน้ำได้ จึงอาจจำเป็นต้องตรวจซ้ำ

ควรทราบตัวย่อการตรวจปัสสาวะด้วย

การตรวจปัสสาวะเป็นการตรวจหลักเพื่อตรวจสอบสถานะของไต กระเพาะปัสสาวะ และตับ ตัวย่อที่พบบ่อยในใบผลตรวจมีดังนี้ - USG(Urine Specific Gravity): ความถ่วงจำเพาะของปัสสาวะ — หน้าที่การเข้มข้นของไต - pH: ความเป็นกรด-ด่าง — การพยากรณ์นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ - PRO: โปรตีน — สงสัยความเสียหายของไต - GLU: น้ำตาล — สงสัยโรคเบาหวาน - KET: คีโตน — ภาวะเบาหวานหรือหิวโหย - BIL: บิลิรูบิน — ปัญหาตับและท่อน้ำดี - RBC/WBC: เม็ดเลือดแดงและเม็ดเลือดขาว — ภาวะกระเพาะปัสสาวะอักเสบหรือมีเลือดออก USG(ความถ่วงจำเพาะของปัสสาวะ) คือค่าที่แสดงว่าไตสามารถเข้มข้นปัสสาวะได้ดีเพียงใด ช่วงที่ถือว่าปกติอาจแตกต่างกันไปตามสายพันธุ์ เครื่องมือตรวจ และสถานะการรับน้ำของสัตว์ในวันนั้น รวมถึงช่วงอ้างอิงที่โรงพยาบาลแต่ละแห่งใช้ก็อาจแตกต่างกันเล็กน้อย ดังนั้นการเปรียบเทียบกับช่วงอ้างอิงที่พิมพ์มาพร้อมกับผลตรวจจึงแม่นยำที่สุด และการดูแนวโน้มจากการตรวจซ้ำสำคัญกว่าค่าเดียว

ระวังหากมี H หรือ L ติดข้างตัวย่อนี้

หากมีเครื่องหมาย H(High) หรือ L(Low) ติดข้าง CREA, BUN, ALT, ALP, GLU และเบี่ยงเบนจากช่วงอ้างอิงมาก อาจไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงธรรมดา โดยเฉพาะการเพิ่มขึ้นพร้อมกันของ CREA และ BUN อาจบ่งชี้การทำงานของไตลดลง และการเพิ่มขึ้นพร้อมกันของ ALT และ ALP อาจบ่งชี้ปัญหาตับและท่อน้ำดี เป็นสัญญาณว่าจำเป็นต้องตรวจซ้ำและตรวจเพิ่มเติม(ความถ่วงจำเพาะของปัสสาวะ อัลตราซาวนด์ ฯลฯ) ควรถามสัตวแพทย์ว่า 'ค่านี้เปลี่ยนแปลงอย่างไรเมื่อเทียบกับครั้งก่อน'

ตัวย่อที่พบบ่อยในการตรวจภาพและอื่นๆ

ในการตรวจภาพและการตรวจพิเศษก็มีตัวย่อออกมาจำนวนมาก - X-ray/RAD: การถ่ายภาพรังสี - US/USG: การตรวจอัลตราซาวนด์ - CT: การตรวจซีทีสแกน - MRI: การตรวจเอ็มอาร์ไอ - ECG/EKG: การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ - T4: ฮอร์โมนไทรอยด์ - SDMA: ตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้องกับการทำงานของไต - cPL/fPL: เอนไซม์ไลเปสตับอ่อนในสุนัขและแมว - 4DX: การตรวจคัดกรองการติดเชื้อที่ส่งผ่านโดยพยาธิหัวใจและเห็บ SDMA เป็นตัวชี้วัดที่ดูร่วมกันเมื่อประเมินการทำงานของไต และปัจจุบันมักถูกเพิ่มเข้าไปในรายการตรวจสุขภาพสัตว์วัยชรา อย่างไรก็ตาม การวินิจฉัยสถานะไตจากค่าเดียวไม่แม่นยำเท่าการตีความโดยสังเคราะห์ค่าไตอื่นๆ เช่น CREA และ BUN ความถ่วงจำเพาะของปัสสาวะ(USG) และอาการของสัตว์ การตรวจซ้ำเพื่อดูแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงก็สำคัญเช่นกัน

ภาพประกอบสัตวแพทย์และแมวกำลังตรวจสอบผลตรวจภาพ

3 สิ่งที่ต้องจำเมื่ออ่านใบผลตรวจ

ประการแรก ช่วงอ้างอิงอาจแตกต่างกันเล็กน้อยตามโรงพยาบาลและเครื่องมือตรวจ อย่าเปรียบเทียบเพียงตัวเลขกับใบผลตรวจของโรงพยาบาลอื่น ประการที่สอง 'แนวโน้ม' สำคัญกว่าค่าผิดปกติครั้งเดียว ต้องตรวจซ้ำทุกสัปดาห์หรือเดือนเพื่อดูแนวโน้ม ประการที่สาม ค่าอาจเปลี่ยนแปลงตามสถานะของสัตว์เลี้ยง(อาหาร ความเครียด การออกกำลังกาย ภาวะขาดน้ำ) ดังนั้นต้องแจ้งสภาพร่างกายก่อนตรวจให้สัตวแพทย์ทราบเสมอ

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

หากมีเครื่องหมาย H หรือ L เพียงตัวเดียวในใบผลตรวจ ต้องกลับไปโรงพยาบาลทันทีหรือไม่?

ไม่จำเป็น ค่าที่เบี่ยงเบนเล็กน้อยอาจเกิดจากอาหาร ความเครียด หรือภาวะขาดน้ำได้ แต่หากค่าที่สัมพันธ์กับอวัยวะโดยตรง เช่น CREA และ ALT มีเครื่องหมาย H หรือหลายรายการเกินช่วงพร้อมกัน แนะนำให้ตรวจซ้ำใน 2-4 สัปดาห์

สุนัขและแมวใช้ตัวย่อเดียวกันแต่ช่วงปกติต่างกันหรือไม่?

ใช่ ต่างกัน รายการเช่นความถ่วงจำเพาะของปัสสาวะ(USG) หรือ ALP และ ALT อาจมีช่วงอ้างอิงต่างกันตามสายพันธุ์ นอกจากนี้ แม้แต่สายพันธุ์เดียวกัน มาตรฐานก็อาจแตกต่างกันเล็กน้อยตามโรงพยาบาลและเครื่องมือตรวจ ดังนั้นต้องดูช่วงอ้างอิงที่พิมพ์มาพร้อมกับใบผลตรวจเสมอ

SDMA และ CREA ต่างกันอย่างไร?

ทั้งสองเป็นค่าที่ดูร่วมกันเมื่อประเมินการทำงานของไต CREA(ครีเอตินิน) ถูกใช้เป็นค่าหลักของการทำงานของไตมานานแล้ว ส่วน SDMA เป็นค่าที่เริ่มถูกเพิ่มเข้าไปในการตรวจสุขภาพเมื่อไม่นานมานี้ การวินิจฉัยจากค่าใดค่าหนึ่งเพียงอย่างเดียวไม่แม่นยำเท่าการดูทั้งสองค่าร่วมกับความถ่วงจำเพาะของปัสสาวะ(USG) และอาการร่วมกัน และการตรวจซ้ำเพื่อดูแนวโน้มก็สำคัญ ใช้ร่วมกันในการตรวจสุขภาพสุนัขและแมวสูงวัยสาวะ(USG) และอาการ การตรวจซ้ำเพื่อดูแนวโน้มก็สำคัญเช่นกัน มักใช้ร่วมกันในการตรวจสุขภาพสุนัขและแมววัยชรา

การตรวจ 4DX ตรวจสอบอะไร?

เป็นการตรวจคัดกรองแอนติบอดีที่ตรวจสอบโรคติดเชื้อที่แพร่กระจายโดยพยาธิหัวใจและเห็บ(เช่น โรคไลม์ โรคเออร์ลิคชิโอซิส ฯลฯ) ในคราวเดียว หากป้องกันปรสิตภายนอกอย่างสม่ำเสมอ ควรตรวจปีละ 1 ครั้ง หากเคยขาดการป้องกัน อาจตรวจบ่อยขึ้นตามดุลยพินิจของสัตวแพทย์

ควรถ่ายรูปใบผลตรวจเก็บไว้หรือไม่?

ใช่ ควรเก็บไว้เสมอ สามารถเปรียบเทียบค่าก่อนหน้าเมื่อเปลี่ยนโรงพยาบาลหรือในกรณีฉุกเฉิน ซึ่งช่วยในการวินิจฉัยได้มาก การจดบันทึกวันที่ ชื่อโรงพยาบาล และเหตุผลในการตรวจไว้ด้วยจะดีกว่า

แชร์