ถูกใจ

แชร์

คู่มือภาวะสะบ้าเคลื่อนในสุนัขระดับ 1~4 ฉบับสมบูรณ์

ข้อต่อถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

ภาวะสะบ้าเคลื่อนในสุนัขแบ่งเป็นระดับ 1~4 และแนวทางรักษาแตกต่างกันโดยสิ้นเชิงตามแต่ละระดับ เนื้อหานี้สรุปอาการ สาเหตุ และเกณฑ์เลือกการรักษาของแต่ละระดับโดยอ้างอิงตำราสัตวแพทยศาสตร์

เหตุใดจึงต้องทราบระดับภาวะสะบ้าเคลื่อนในสุนัขอย่างแม่นยำ?

สุนัขพันธุ์เล็กกำลังรับการตรวจเข่าที่โรงพยาบาลสัตว์

ภาวะสะบ้าเคลื่อนในสุนัขเป็นโรคทางออร์โธปิดิกส์ที่แบ่งเป็นระดับ 1~4 ตามระดับที่กระดูกสะบ้าหลุดออก และแนวทางรักษาจะแตกต่างกันตามแต่ละระดับ ระดับ 1 มักดูแลด้วยการปรับการใช้ชีวิตเพียงอย่างเดียวได้ แต่ระดับ 3~4 ต้องผ่าตัด แม้จะเป็นภาวะสะบ้าเคลื่อนเหมือนกัน แต่หากไม่ทราบระดับที่แน่นอน อาจพลาดช่วงเวลารักษาหรือกังวลโดยไม่จำเป็น การได้รับการวินิจฉัยระดับอย่างแม่นยำจากสัตวแพทย์คือจุดเริ่มต้นของการรักษาที่ถูกต้อง ตั้งแต่การยกขาหลังเป็นครั้งคราวไปจนถึงเดินแทบไม่ได้ มีความแตกต่างอย่างมากทั้งในวิธีดูแลและพยากรณ์โรค

สาเหตุที่สะบ้าเคลื่อนคืออะไร?

ภาวะสะบ้าเคลื่อนไม่ใช่ปัญหาของกระดูกสะบ้าเพียงอย่างเดียว ตามตำราอายุรศาสตร์สัตวแพทย์ ความผิดปกติทางโครงสร้างหลายอย่างทำงานร่วมกัน

ความผิดปกติของกระดูกต้นขา: หากส่วนล่างของกระดูกต้นขาโค้งเข้าด้านใน สะบ้าจะเคลื่อนได้ง่าย

ร่องโทรเคลียตื้น: หากร่องที่กระดูกสะบ้าเคลื่อนไหว (ร่องโทรเคลีย) ลึกไม่เพียงพอ สะบ้าจะหลุดออกได้ง่าย

ตำแหน่งปุ่มกระดูกหน้าแข้งผิดปกติ: หากปุ่มของกระดูกหน้าแข้งซึ่งเป็นจุดยึดของเอ็นสะบ้าเยื้องเข้าด้านใน จะดึงสะบ้าเข้าด้านใน

เนื้อเยื่ออ่อนไม่สมดุล: ความไม่สมดุลของแรงที่กล้ามเนื้อหรือเอ็นดึงไปด้านใดด้านหนึ่งก็เป็นสาเหตุได้

เปรียบเทียบภาวะสะบ้าเคลื่อนระดับ 1~4 โดยสรุป

สัตวแพทย์แบ่งภาวะสะบ้าเคลื่อนเป็น 4 ระดับด้วยการตรวจคลำ ยิ่งระดับสูง ความผิดรูปของโครงสร้างข้อต่อก็ยิ่งรุนแรงและส่งผลต่อชีวิตประจำวันมากขึ้น

ระดับ	สภาพของสะบ้า	อาการในชีวิตประจำวัน	แนวทางรักษา
ระดับ 1	ใช้มือดันแล้วเคลื่อน และกลับเข้าที่เองเมื่อปล่อย	แทบไม่มี	ควบคุมน้ำหนัก + ตรวจสุขภาพเป็นประจำ
ระดับ 2	เคลื่อนเองเมื่องอและเหยียดเข่า และใช้มือดันกลับเข้าที่ได้	ยกขาเป็นพัก ๆ	ปรับการใช้ชีวิต + ปรึกษาสัตวแพทย์
ระดับ 3	โดยปกติเคลื่อนอยู่ และใช้มือดันกลับเข้าที่ได้ชั่วคราว	เดินกะเผลกบ่อย	แนะนำให้ผ่าตัด
ระดับ 4	เคลื่อนตลอดเวลาและดันกลับเข้าที่ไม่ได้	การเดินผิดปกติ + ขาผิดรูป	จำเป็นต้องผ่าตัด

เกิดอะไรขึ้นในแต่ละระดับ?

ระดับ 1: โครงสร้างข้อต่อเกือบปกติ สะบ้าจะเคลื่อนออกเมื่อใช้มือดันเท่านั้น และเมื่อปล่อยจะกลับเข้าร่องทันที ผู้เลี้ยงสังเกตได้ยากและมักตรวจพบโดยบังเอิญระหว่างการตรวจสุขภาพ

ระดับ 2: สะบ้าเคลื่อนออกเองเมื่องอหรือเหยียดเข่า เริ่มเห็นสุนัขยกขาหลังขึ้นแล้ววางลงอย่างกะทันหันขณะเดิน การดูแลอย่างจริงจังในระดับนี้ช่วยชะลอการทรุดลงได้

ระดับ 3: สะบ้าเคลื่อนอยู่เกือบตลอดเวลา และความเสียหายต่อกระดูกอ่อนผิวข้อกำลังดำเนินอยู่ แนวกระดูกของขาก็เริ่มผิดไป

ระดับ 4: แม้พยายามใช้มือดันสะบ้าก็ไม่กลับเข้าที่ มักมีความผิดรูปของกระดูกต้นขาและกระดูกหน้าแข้งร่วมด้วย ทำให้เดินตามปกติได้ยาก

ภาพประกอบให้ความรู้เกี่ยวกับภาวะสะบ้าเคลื่อนระดับ 1~4

หากพบการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้ ระดับอาจกำลังสูงขึ้น

หากสุนัขที่เดิมยกขาเป็นครั้งคราวมีความถี่ในการเดินกะเผลกเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด หรือมักมีอาการขาหลังอ่อนแรงหลังเดินเล่น อาจเป็นสัญญาณว่าระดับกำลังดำเนินสูงขึ้น หากปล่อยภาวะสะบ้าเคลื่อนไว้ อาจนำไปสู่เอ็นไขว้หน้าฉีกขาดหรือโรคข้อเสื่อม หากสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลง ควรกลับไปพบสัตวแพทย์เพื่อตรวจซ้ำ

ต้องผ่าตัดหรือไม่? เกณฑ์เลือกการรักษาตามแต่ละระดับ

ระดับ 1 — ติดตามอาการ: หัวใจสำคัญของการดูแลคือควบคุมน้ำหนักและจัดสภาพแวดล้อมที่ป้องกันการลื่น อาจพิจารณาผลิตภัณฑ์เสริมสุขภาพข้อต่อตามความจำเป็นหลังปรึกษาสัตวแพทย์ รับการตรวจซ้ำเป็นประจำตามกำหนดที่สัตวแพทย์แนะนำ พร้อมติดตามการเปลี่ยนแปลงของอาการและการทรุดลงอย่างละเอียด

ระดับ 2 — ตัดสินใจตามสภาพ: หากมีอาการบ่อยและเจ็บปวด ควรพิจารณาการผ่าตัด หากอาการไม่รุนแรง สามารถดูแลด้วยการรักษาแบบประคับประคองและติดตามอาการได้

ระดับ 3 — แนะนำให้ผ่าตัด: ความเสียหายของข้อต่อดำเนินไปแล้ว ยิ่งผ่าตัดเร็ว ผลการฟื้นตัวก็ยิ่งดี

ระดับ 4 — จำเป็นต้องผ่าตัด: มีความผิดรูปของกระดูกร่วมด้วย ทำให้การผ่าตัดยากและระยะฟื้นตัวนานขึ้น หากเลื่อนออกไปอีก การแก้ไขจะยิ่งยาก

หากต้องการทราบขั้นตอนการผ่าตัดโดยละเอียด โปรดดูคู่มือการผ่าตัดสะบ้า

วิธีผ่าตัดหลัก

ตามตำราออร์โธปิดิกส์ทางสัตวแพทย์ การผ่าตัดแก้ไขภาวะสะบ้าเคลื่อนโดยทั่วไปจะใช้เทคนิคหลายอย่างร่วมกัน

การทำร่องโทรเคลียให้ลึก: ทำให้ร่องที่กระดูกสะบ้าเคลื่อนไหว (ร่องโทรเคลีย) ลึกขึ้น เพื่อให้สะบ้าอยู่ในตำแหน่งอย่างมั่นคง เป็นเทคนิคพื้นฐานที่สุด

การย้ายปุ่มกระดูกหน้าแข้ง: ย้ายปุ่มของกระดูกหน้าแข้งซึ่งเป็นจุดยึดของเอ็นสะบ้าไปยังตำแหน่งที่ถูกต้องแล้วยึดไว้ เป็นการผ่าตัดเพื่อแก้ทิศทางแรงที่ดึงสะบ้า

การเย็บซ้อนถุงหุ้มข้อ: ทำให้ถุงหุ้มข้อที่หย่อนตึงขึ้นเพื่อเสริมความมั่นคงไม่ให้สะบ้าเคลื่อนออก

สัตวแพทย์จะพิจารณาระดับและโครงสร้างกระดูกของสัตว์เลี้ยงเพื่อเลือกวิธีผ่าตัดร่วมกันที่เหมาะสมที่สุด

วิธีดูแลในชีวิตประจำวันเพื่อป้องกันระดับรุนแรงขึ้น

รักษาน้ำหนักให้อยู่ในระดับเหมาะสม: น้ำหนักเกินสร้างภาระโดยตรงต่อข้อเข่า เพียงรักษาน้ำหนักที่เหมาะสมก็ช่วยชะลออัตราการทรุดลงได้อย่างมาก

ทำให้พื้นไม่ลื่น: เมื่อขาแยกออกบนพื้นลื่น สะบ้าจะเคลื่อนบ่อยขึ้น ควรปูพรมหรือแผ่นกันลื่น

หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหักโหม: การกระโดดลงจากที่สูง การขึ้นลงบันได และการเปลี่ยนทิศทางอย่างกะทันหันสร้างแรงกระแทกอย่างมากต่อเข่า ควรเน้นเดินเล่นบนพื้นราบ

พิจารณาผลิตภัณฑ์เสริมสุขภาพข้อต่อ: ผลิตภัณฑ์เสริมสุขภาพข้อต่อแตกต่างกันตามส่วนประกอบและผลิตภัณฑ์ จึงควรปรึกษาสัตวแพทย์อย่างละเอียด แล้วกำหนดชนิดและขนาดให้เหมาะกับสภาพและน้ำหนักของสัตว์เลี้ยง การรับคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญสำคัญกว่าการเลือกเอง

ผู้เลี้ยงสุนัขพันธุ์เล็กต้องระวังเป็นพิเศษ

สุนัขพันธุ์เล็ก เช่น ปอมเมอเรเนียน มอลทีส ชิวาวา ยอร์กเชียร์เทร์เรีย และทอยพุดเดิล มีอัตราการเกิดภาวะสะบ้าเคลื่อนสูงโดยกำเนิด แม้ไม่มีอาการ แนะนำให้ตรวจสภาพสะบ้าร่วมด้วยในการตรวจสุขภาพเป็นประจำตั้งแต่อายุหลัง 1 ปี ยิ่งตรวจพบเร็ว โอกาสป้องกันการทรุดลงด้วยการปรับการใช้ชีวิตเพียงอย่างเดียวก็ยิ่งสูง หากต้องการทราบอาการของภาวะสะบ้าเคลื่อน โปรดดูคู่มืออาการสะบ้าเคลื่อน

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

ระดับภาวะสะบ้าเคลื่อนจะสูงขึ้นเมื่อเวลาผ่านไปหรือไม่?

ระดับไม่ได้สูงขึ้นเสมอไป แต่หากดูแลไม่เหมาะสม อาจค่อย ๆ ทรุดลงได้ สิ่งสำคัญคือควบคุมน้ำหนักและปรับสภาพแวดล้อมในการใช้ชีวิตเพื่อไม่ให้อาการแย่ลงจากระดับปัจจุบัน

ตรวจภาวะสะบ้าเคลื่อนเองที่บ้านได้หรือไม่?

การประเมินระดับอย่างแม่นยำต้องอาศัยการตรวจคลำของสัตวแพทย์ แต่หากสุนัขยกขาหลังเป็นครั้งคราวหรือเดินกะเผลกอย่างกะทันหันขณะเดิน อาจสงสัยภาวะสะบ้าเคลื่อนได้ จึงควรพาไปตรวจที่โรงพยาบาลสัตว์

ภาวะสะบ้าเคลื่อนดีขึ้นเองตามธรรมชาติได้หรือไม่?

ภาวะสะบ้าเคลื่อนเป็นปัญหาทางโครงสร้างของข้อต่อ จึงไม่หายเองตามธรรมชาติ แต่ในระดับ 1~2 การควบคุมน้ำหนักและเสริมสร้างกล้ามเนื้ออย่างสม่ำเสมอช่วยป้องกันไม่ให้อาการแย่ลงได้

หากสะบ้าเคลื่อนทั้งสองขา จะผ่าตัดพร้อมกันหรือไม่?

โดยทั่วไปจะผ่าตัดข้างที่รุนแรงกว่าก่อน แล้วจึงผ่าตัดอีกข้างหลังฟื้นตัว หากผ่าตัดทั้งสองข้างพร้อมกัน จะไม่มีขาที่ใช้ลงน้ำหนักระหว่างฟื้นตัว ทำให้การฟื้นฟูทำได้ยาก

มีผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ช่วยป้องกันภาวะสะบ้าเคลื่อนหรือไม่?

ควรตัดสินใจใช้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพื่อช่วยดูแลสุขภาพข้อต่อหลังปรึกษาสัตวแพทย์ ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเพียงอย่างเดียวไม่สามารถป้องกันหรือรักษาภาวะสะบ้าเคลื่อนได้ วิธีดูแลที่สำคัญที่สุดคือการควบคุมน้ำหนัก ปรับสภาพแวดล้อมในการใช้ชีวิต และรับการตรวจจากสัตวแพทย์เป็นประจำ

แชร์