ถูกใจ

แชร์

อาการและการดูแลโรคลมชักในสุนัข

สมอง/การรับรู้ถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

โรคลมชักในสุนัขเป็นโรคที่เกิดอาการชักซ้ำจากกิจกรรมทางไฟฟ้าที่ผิดปกติในสมอง แม้รักษาให้หายขาดได้ยาก แต่การรักษาด้วยยาที่เหมาะสมและการดูแลที่บ้านช่วยลดความถี่ของอาการชักและทำให้ใช้ชีวิตประจำวันได้

โรคลมชักในสุนัขคือโรคอะไร?

โรคลมชักในสุนัขเป็นโรคที่เกิดอาการชักซ้ำจากกิจกรรมทางไฟฟ้าที่ผิดปกติในสมอง เป็นโรคเรื้อรังที่รักษาให้หายขาดได้ยาก แต่หากรักษาด้วยยากันชักควบคู่กับการดูแลที่บ้านอย่างสม่ำเสมอ ก็สามารถลดความถี่ของอาการชักได้มาก สุนัขที่เป็นโรคลมชักส่วนใหญ่สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้โดยไม่มีอุปสรรคมากนัก เพียงจัดการเรื่องยาให้ดี จึงไม่จำเป็นต้องกังวลมากเกินไป

สาเหตุและประเภทของโรคลมชัก

โรคลมชักในสุนัขแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก

โรคลมชักไม่ทราบสาเหตุ: เป็นกรณีที่เกิดอาการชักซ้ำโดยไม่มีความผิดปกติด้านโครงสร้างในสมอง ปัจจัยทางพันธุกรรมมีบทบาทมาก และมักเกิดอาการชักครั้งแรกระหว่างอายุ 6 เดือน~6 ปี เป็นประเภทที่พบบ่อยที่สุดของโรคลมชักในสุนัข

โรคลมชักจากความผิดปกติของโครงสร้าง: เป็นกรณีที่เกิดอาการชักจากปัญหาในสมองโดยตรง เช่น เนื้องอกในสมอง สมองอักเสบ หรือสมองผิดรูป

อาการชักจากปฏิกิริยาตอบสนอง: เป็นกรณีที่เกิดอาการชักจากสาเหตุนอกสมอง เช่น น้ำตาลในเลือดต่ำ โรคตับ หรือสารพิษ หากแก้ไขสาเหตุได้ อาการชักก็อาจหยุดลง

รายการตรวจสอบอาการชักจากโรคลมชัก

หากสุนัขแสดงอาการต่อไปนี้ อาจสงสัยว่าเป็นอาการชักจากโรคลมชัก

ชักเกร็งทั่วตัว: ร่างกายทั้งตัวแข็งและสั่น พร้อมขยับขาเหมือนถีบอากาศ

หมดสติ: จำผู้เลี้ยงไม่ได้และไม่ตอบสนองเมื่อเรียก

น้ำลายไหลและมีฟอง: มีน้ำลายหรือฟองออกจากปาก และอาจมีอาการขากรรไกรกระทบกัน

ขับถ่ายโดยไม่รู้ตัว: อาจปัสสาวะหรืออุจจาระโดยไม่รู้ตัวระหว่างชัก

เหม่อลอยชั่วคราว: อาจจ้องไปยังจุดใดจุดหนึ่งอย่างฉับพลัน หรือแสดงพฤติกรรมงับอากาศ

ผู้เลี้ยงเฝ้ามองสุนัขที่กำลังกระวนกระวายด้วยความกังวล

อาการชัก 3 ระยะ

อาการชักมักดำเนินไป 3 ระยะ

ระยะก่อนชัก: ก่อนชักอาจแสดงอาการกระสับกระส่าย เกาะติดผู้เลี้ยง หรือซ่อนตัวตามมุม ตามตำราสัตวแพทยศาสตร์ การเปลี่ยนแปลงนี้อาจเริ่มตั้งแต่หลายชั่วโมงถึงหลายวันก่อนชัก

ระยะชัก: เป็นระยะที่เกิดอาการชักจริง โดยมีอาการชักเกร็งทั่วตัว หมดสติ และน้ำลายไหล ปกติมักเกิดในช่วงสั้น ๆ ไม่เกิน 1~2 นาที ผู้เลี้ยงมักรู้สึกว่าอาการชักกินเวลานานกว่าความเป็นจริง จึงควรตรวจสอบเวลาที่สิ้นสุดไว้ด้วย

ระยะฟื้นตัว: หลังอาการชักสิ้นสุด อาจเหม่อลอย สูญเสียการรับรู้ทิศทางและเดินเซ วิตกกังวลผิดจากปกติ เดินวนไปมาอย่างควบคุมไม่ได้ หรือดื่มน้ำมาก บางตัวอาจแสดงอาการเหมือนมองเห็นไม่ชัดชั่วคราว อาการในระยะฟื้นตัวเหล่านี้อาจดำเนินต่อไปตั้งแต่หลายนาทีถึงหลายชั่วโมง

หากเกิดสถานการณ์เหล่านี้ ให้ไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที

หากอาการชักไม่หยุดนาน 5 นาทีขึ้นไป หรืออาการชักครั้งถัดไปเริ่มก่อนฟื้นสติ อาจเป็น 'ภาวะชักต่อเนื่อง' ที่เป็นอันตรายถึงชีวิต 'อาการชักเป็นกลุ่ม' ซึ่งเกิดอาการชักซ้ำตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไปใน 1 วัน ก็เป็นภาวะฉุกเฉินเช่นกัน ในกรณีเหล่านี้ต้องไปห้องฉุกเฉินของโรงพยาบาลสัตว์ใกล้บ้านโดยไม่ชักช้า

วินิจฉัยโรคลมชักอย่างไร?

โรคลมชักวินิจฉัยให้แน่ชัดทันทีด้วยการตรวจเพียงอย่างเดียวได้ยาก จึงต้องค่อย ๆ ตัดสาเหตุอื่นออกทีละข้อ ขั้นแรก สัตวแพทย์จะตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดและตรวจเคมีในเลือด เพื่อค้นหาสาเหตุนอกสมอง เช่น น้ำตาลในเลือดต่ำ โรคตับ และความผิดปกติของอิเล็กโทรไลต์ หากไม่พบความผิดปกติ จะตรวจเอ็มอาร์ไอสมองและน้ำไขสันหลัง เพื่อตรวจหาปัญหาด้านโครงสร้าง เช่น เนื้องอกในสมองหรือสมองอักเสบ ตามตำราอายุรศาสตร์สัตวแพทย์ หากอาการชักครั้งแรกเกิดระหว่างอายุ 6 เดือน~6 ปี และผลการตรวจระบบประสาทเป็นปกติในช่วงระหว่างอาการชัก จะสงสัยโรคลมชักไม่ทราบสาเหตุได้อย่างมาก

การรักษาด้วยยากันชัก ใช้ยาอะไร?

สัตวแพทย์จะสั่งยากันชักตามความถี่และความรุนแรงของอาการชัก ตามตำราอายุรศาสตร์สัตวแพทย์ หากชักมากกว่า 1 ครั้งต่อเดือน หรือเคยมีอาการชักเป็นกลุ่มหรือภาวะชักต่อเนื่อง จะเริ่มรักษาด้วยยา

ฟีโนบาร์บิทัล (Phenobarbital): เป็นยากันชักชนิดแรกที่ใช้กันมานานและแพร่หลายที่สุด มีประสิทธิผลดี แต่ต้องตรวจค่าการทำงานของตับเป็นประจำเมื่อใช้ระยะยาว

เลเวทิราซีแทม (Levetiracetam): เป็นยากันชักที่มีผลข้างเคียงน้อย ส่วนใหญ่ใช้ร่วมกับยากันชักชนิดอื่น ไม่แนะนำให้ใช้เป็นยาชนิดเดียวเพื่อรักษาโรคลมชักไม่ทราบสาเหตุในระยะยาว ดังนั้นการพิจารณาว่าจะใช้หรือไม่และใช้อย่างไรต้องเป็นไปตามดุลยพินิจของสัตวแพทย์

สัตวแพทย์ต้องเป็นผู้กำหนดชนิดและขนาดยาให้เหมาะกับสภาพของสัตว์เลี้ยง การที่ผู้เลี้ยงปรับยาเองอาจเป็นอันตราย

สัตวแพทย์กำลังอธิบายแผนการรักษาแก่ผู้เลี้ยง

วิธีรับมือของผู้เลี้ยงเมื่อเกิดอาการชัก

เมื่อเริ่มชักอาจทำให้ตกใจได้ง่าย แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการรับมืออย่างสงบ

อย่าเอามือใส่ปาก: สุนัขจะไม่กลืนลิ้น หากพยายามง้างปาก ผู้เลี้ยงอาจถูกกัด

จัดบริเวณรอบตัวให้ปลอดภัย: ย้ายสุนัขให้ห่างจากบริเวณที่อาจชน เช่น มุมเฟอร์นิเจอร์และบันได

บันทึกเวลา: ตรวจสอบเวลาเริ่มและสิ้นสุดอาการชักให้แน่ชัด หากนานเกิน 5 นาทีถือเป็นภาวะฉุกเฉิน

ถ่ายวิดีโอ: การบันทึกภาพอาการชักเป็นวิดีโอช่วยสัตวแพทย์วินิจฉัยได้มาก

เฝ้าดูอย่างเงียบ ๆ: หลีกเลี่ยงเสียงดังหรือแสงจ้า และอยู่ข้าง ๆ จนกว่าจะฟื้นตัว

หัวใจสำคัญของการดูแลระยะยาว คือบันทึกอาการชัก

โรคลมชักต้องได้รับการดูแลระยะยาว การบันทึกอาการชักอย่างสม่ำเสมอช่วยประเมินผลการรักษาและมีประโยชน์อย่างมากต่อการปรับยา

วันที่และเวลาที่ชัก: จดเวลาที่เริ่มชักอย่างแม่นยำ

ระยะเวลา: ตรวจสอบว่าอาการชักดำเนินไปกี่นาที

ลักษณะอาการชัก: บันทึกว่าเป็นอาการชักเกร็งทั่วตัวหรืออาการชักเฉพาะส่วน

เวลาฟื้นตัว: ระยะเวลาที่ใช้กว่าจะกลับเป็นปกติก็สำคัญ

อย่าลืมตรวจเลือดเป็นประจำ เพื่อตรวจระดับยาในเลือดและค่าการทำงานของตับ

สายพันธุ์ที่พบโรคลมชักได้บ่อย

บีเกิล ลาบราดอร์รีทรีฟเวอร์ โกลเดนรีทรีฟเวอร์ เบลเจียนเชพเพิร์ด และบอร์เดอร์คอลลี่ เป็นสายพันธุ์ที่ทราบกันว่ามีอัตราการเกิดโรคลมชักไม่ทราบสาเหตุสูง นอกจากนี้ ยังมีรายงานอัตราการเกิดสูงในสายพันธุ์อื่นหลายสายพันธุ์ เช่น บ็อกเซอร์ ดัลเมเชียน ค็อกเกอร์สแปเนียล เบอร์นีสเมาน์เทนด็อก และไอริชเซตเตอร์ หากเลี้ยงสุนัขสายพันธุ์เหล่านี้ ควรทราบอาการชักไว้ล่วงหน้าและเตรียมพร้อมเพื่อให้รับมือได้อย่างรวดเร็วเมื่อเกิดอาการชักครั้งแรก

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

โรคลมชักในสุนัขรักษาให้หายขาดได้หรือไม่?

โรคลมชักไม่ทราบสาเหตุเป็นโรคเรื้อรังที่รักษาให้หายขาดได้ยาก แต่การให้ยากันชักอย่างสม่ำเสมอช่วยลดความถี่ของอาการชักได้มาก และสุนัขจำนวนมากใช้ชีวิตประจำวันได้โดยไม่มีอุปสรรคมากนัก ส่วนอาการชักจากปฏิกิริยาตอบสนองอาจหยุดลงได้หากรักษาโรคที่เป็นสาเหตุ

อุ้มสุนัขระหว่างชักได้หรือไม่?

หากฝืนจับหรืออุ้มสุนัขระหว่างชัก ผู้เลี้ยงอาจถูกกัด ให้เก็บเฉพาะสิ่งของอันตรายรอบตัวออกและเฝ้าดูอย่างเงียบ ๆ หลังอาการชักสิ้นสุด การอยู่ข้าง ๆ อย่างอ่อนโยนในช่วงฟื้นตัวเป็นวิธีที่ดีที่สุด

ต้องให้ยากันชักตลอดชีวิตหรือไม่?

สุนัขที่เป็นโรคลมชักไม่ทราบสาเหตุส่วนใหญ่ต้องจัดการด้วยยาตลอดชีวิต แม้ไม่มีอาการชักเป็นเวลานาน แต่หากผู้เลี้ยงตัดสินใจหยุดยาเอง อาจกลับมาชักรุนแรงกว่าเดิม การปรับยาต้องปรึกษาสัตวแพทย์เสมอ

สุนัขที่เป็นโรคลมชักสามารถใช้ชีวิตตามปกติได้หรือไม่?

ได้ หากจัดการเรื่องยาได้ดี ก็สามารถเดินเล่น เล่น และใช้ชีวิตประจำวันได้ทั้งหมด แต่ต้องระวังกิจกรรมที่อาจเป็นอันตรายหากเกิดอาการชัก เช่น ว่ายน้ำหรืออยู่บนที่สูง การรักษากิจวัตรประจำวันให้สม่ำเสมอก็มีส่วนช่วย

หากเกิดอาการชักเพียงครั้งเดียว ต้องรักษาหรือไม่?

หากเกิดอาการชักเพียงครั้งเดียว อาจยังไม่เริ่มรักษาด้วยยาทันที สัตวแพทย์จะพิจารณาความถี่ ความรุนแรง และการมีโรคประจำตัวร่วมกัน เพื่อกำหนดเวลาที่จะเริ่มรักษา หลังเกิดอาการชักครั้งแรก ต้องพาไปตรวจที่โรงพยาบาลสัตว์

แชร์

คอนเทนต์ที่เกี่ยวข้อง

7 อันดับสุนัขสายพันธุ์ฉลาดที่สัตวแพทย์และครูฝึกเลือก — อันดับสติปัญญาและศักยภาพในการฝึก

การดูแลแมวสูงอายุที่มีภาวะเสื่อมถอยทางการรับรู้

คู่มือฉบับสมบูรณ์ว่าด้วยการเล่นเพื่อกระตุ้นสมองสุนัขสูงอายุเพื่อป้องกันภาวะสมองเสื่อม

แมวของเรามีอายุเท่าไรในหน่วยอายุมนุษย์ — รวบรวมวิธีคำนวณอายุตามช่วงวัยอย่างครบถ้วน

การคำนวณอายุสุนัข (แปลงเป็นอายุมนุษย์)

สาเหตุและการรับมือกับพฤติกรรมก้าวร้าวของแมว — ทำไมถึงกัดและข่วนโดยกะทันหัน?

พฤติกรรมปกป้องสิ่งของและอาหารของสุนัข สาเหตุและวิธีแก้ไขความก้าวร้าวเพื่อปกป้องทรัพยากร

โรคกลัวฟ้าร้องในสุนัข ควรจัดการอย่างไรดี?

สาเหตุและการแก้ไขภาวะกินอุจจาระในสุนัข (พฤติกรรมกินอุจจาระ)

คู่มือเลือกยาสีฟันสำหรับสัตว์เลี้ยง

เอกสารอ้างอิง

[1] Moeser A, Anticonvulsants, Small Animal Critical Care Medicine, 3rd Ed

[2] Notes on Canine Internal Medicine, 4th Ed, Chapter: Epilepsy

[3] Handbook of Veterinary Pharmacology, Chapter II: Anticonvulsant Drugs

[4] Bateman SW, Parent JM, Clinical findings, treatment, and outcome of dogs with status epilepticus or cluster seizures: 156 cases (1990-1995), J Am Vet Med Assoc 215(10):1463-1468, 1999