เหตุผลที่แมวเลียศีรษะของคุณ

ภูมิคุ้มกันถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

การที่แมวเลียศีรษะเจ้าของส่วนใหญ่เป็นการแสดงความรัก แต่หากทำซ้ำมากเกินไปอาจเป็นสัญญาณความเครียดหรือโรคผิวหนัง เรียนรู้วิธีแยกแยะตามสถานการณ์

ทำไมแมวถึงเลียศีรษะของคุณ?

พฤติกรรมที่แมวเลียศีรษะเจ้าของเป็น 'การดูแลขนทางสังคม (Allogrooming)' ที่แสดงต่อเฉพาะคู่ที่สร้างความสัมพันธ์แล้ว สิ่งสำคัญคือ เป็นการแสดงมิตรภาพและความรักเป็นพื้นฐาน หนังสือเรียนพฤติกรรมสัตว์ระบุว่าพฤติกรรมมิตรภาพเช่นการนอนร่วมกัน การเลียซึ่งกันและกัน การถูศีรษะแก้มและข้างลำตัวสามารถเกิดขึ้นกับคนได้เช่นกัน ซึ่งเป็นสัญญาณแสดงความสัมพันธ์ลึกซึ้งและความรัก ดังนั้นส่วนใหญ่จึงมองว่าเป็นการแสดงว่า 'คุณคือครอบครัวของฉัน' แต่หากทำซ้ำอย่างดื้อดึงหรือทำให้ขนร่วง อาจเป็นสัญญาณความเครียดหรือความวิตกกังวล

ทำไมต้องเป็น 'ศีรษะ'?

ศีรษะเป็นตำแหน่งที่แมวเข้าถึงได้ง่ายและเป็นส่วนที่คนอยู่นิ่ง นอกจากนี้เส้นผมและหนังศีรษะยังมีกลิ่นที่คุ้นเคยและน่าสนใจสำหรับแมว เช่น เหงื่อ ไขมัน และกลิ่นแชมพู แต่หนังสือเรียนพฤติกรรมสัตว์ระบุว่า 'กลิ่นกลุ่ม (group odour)' เกิดจากการถูซึ่งกันและกันที่หน้าผาก แก้ม และข้างลำตัว (Bunting) การดูแลขน (Allogrooming) ที่เลียเป็นพฤติกรรมมิตรภาพและความสัมพันธ์ที่แสดงต่อเพื่อนสนิทเท่านั้น ดังนั้นการที่แมวเลียศีรษะเจ้าของจึงมองได้ว่าเป็นสัญญาณการยอมรับว่าเป็น 'กลุ่มเดียวกัน' ขณะสำรวจกลิ่นที่คุ้นเคย

การแยกความหมายการเลียศีรษะตามสถานการณ์

รายการ	การแสดงความรักปกติ	สัญญาณที่ต้องระวัง
ความถี่	จบสั้นๆ และหยุดเอง	ดำเนินต่อเนื่องนานและซ้ำๆ
พฤติกรรมร่วม	เสียงคราง การขยี้เท้า	การร้องคร่ำครวญ กระสับกระส่าย
สภาพแมว	สงบและผ่อนคลาย	ม่านตาขยาย หูพับ
การเปลี่ยนแปลงขนและผิวหนัง	ไม่มี	คราบน้ำลายรอบปากแมว การ脱毛
ปฏิกิริยาเมื่อหยุด	หยุดอย่างเรียบร้อย	ทำซ้ำอย่างดื้อดึงมากขึ้น

หากหลายรายการอยู่ในด้าน 'ต้องระวัง' จำเป็นต้องปรึกษาเรื่องพฤติกรรม

'การดูแลขนทางสังคม' ที่เป็นการแสดงความรักคืออะไร?

การดูแลขนทางสังคม (Allogrooming) คือพฤติกรรมที่แมวที่สร้างความสัมพันธ์แล้วเลียซึ่งกันและกัน ตามหนังสือเรียนพฤติกรรมสัตว์ พฤติกรรมนี้เป็นการ แสดงถึงความไว้วางใจ และมีหน้าที่ลดความตึงเครียด แมวที่ทำสิ่งนี้กับเจ้าของคือมองว่าคนเป็น 'กลุ่มเดียวกัน' หากมีการถูศีรษะ (Bunting) หรือส่งเสียงครางก่อนหรือหลังการเลีย จะเป็นสัญญาณความรักที่ชัดเจนยิ่งขึ้น

หากเป็นเช่นนี้ อาจเป็นสัญญาณความเครียด

หากพฤติกรรมการเลียเพิ่มขึ้นอย่างกะทันหัน หรือเลียศีรษะเจ้าของรวมถึงท้องและขาของตัวเองมากเกินไปจนขนร่วง อาจมีความเป็นไปได้ของความผิดปกติทางพฤติกรรมเช่น 'การขนร่วงจากสาเหตุทางจิตใจ' หากอาการรุนแรงขึ้นทันทีหลังการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมเช่นการย้ายบ้าน สมาชิกใหม่ หรือความขัดแย้งระหว่างแมวหลายตัว ต้องระวังเป็นพิเศษ หากดำเนินติดต่อกันเกิน 24 ชั่วโมงหรือมีรอยแดงบนผิวหนัง ควรปรึกษาสัตวแพทย์

รายการตรวจสอบสาเหตุหลักที่เกี่ยวข้องกับการเลียศีรษะ

การตรวจสอบสัญญาณด้านล่างจะช่วยให้ประมาณการสาเหตุได้ - ความรักและความสัมพันธ์: มีเสียงครางหรือการขยี้เท้าร่วมด้วย สีหน้าสงบ - การสำรวจกลิ่น: เน้นในวันที่เหงื่อออกหรือเปลี่ยนแชมพู - ความเจ็บปวดและความไม่สบาย: หากมีความเจ็บปวดรูปแบบการดูแลขนอาจเปลี่ยนแปลง การเปลี่ยนแปลงกะทันหันต้องตรวจสอบ - ความวิตกกังวลและความเครียด: เพิ่มขึ้นทันทีหลังการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมอย่างรวดเร็ว - พฤติกรรมย้ำคิดย้ำทำ: ร่วมกับการดูแลขนมากเกินไปจนถอนขนตัวเอง - ความผิดปกติของผิวหนัง: บริเวณปากแมวมีสีแดงหรือมีคราบน้ำลาย

วิธีจัดการที่บ้าน

หากเป็นการแสดงความรักไม่จำเป็นต้องห้าม แต่หนังศีรษะอาจระคายเคืองจากปุ่มขรุขระบนลิ้น (Papillae) หากไม่ชอบ อย่าดุแต่ ย้ายที่อย่างเงียบๆ หรือเบี่ยงเบนความสนใจด้วยของเล่น การดุอาจทำให้ความสัมพันธ์อ่อนแอลง ในทางกลับกันหากดื้อดึงเกินไป ให้เพิ่มเวลาเล่นและเสริมพื้นที่แนวตั้งเช่นที่ซ่อนหรือหอคอยแมวเพื่อลดความเครียดจากสภาพแวดล้อม

ข้อควรระวังเกี่ยวกับความปลอดภัยของเจ้าของ

ห้ามไม่ให้แมวเลียบริเวณที่มีแผล ผิวหนังที่ทายา หรือหนังศีรษะที่เพิ่งย้อมสี ผลิตภัณฑ์สำหรับมนุษย์บางชนิด (เช่น Minoxidil น้ำมันหอมระเหย) อาจทำให้แมวเป็นพิษได้ หัวที่มีส่วนผสมของแชมพูตกค้างก็เช่นกัน หากเจ้าของกำลังใช้ยา ควรปล่อยให้แห้งสนิทและหากเป็นไปได้ให้ปิดด้วยหมวกหรือผ้าขนหนูเพื่อความปลอดภัย

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

แมวเลียศีรษะฉันแต่ไม่เลียศีรษะสามี ทำไมเป็นเช่นนั้น?

แมวมักให้การดูแลขนเฉพาะบุคคลที่เลือกให้เป็น 'ครอบครัวของตัวเอง' หมายความว่ามีความสัมพันธ์ลึกซึ้งกับเจ้าของ ไม่ต้องกังวล ความแตกต่างของกลิ่น ฮอร์โมน หรือผู้ให้อาหารก็มีผลเช่นกัน

หลังเลียแล้วกัด เป็นความก้าวร้าวหรือไม่?

คือ 'การกัดเพื่อดูแลขน (Grooming bite)' ที่แม่กัดเบาๆ เพื่อจัดขนลูก หากไม่รุนแรงจนเลือดออกถือว่าปกติ แต่หากรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ แสดงว่าตื่นเต้นเกินไป ให้หยุดอย่างเงียบๆ

กำลังตั้งครรภ์ แมวเลียได้หรือไม่?

น้ำลายของแมวที่แข็งแรงเองไม่ใช่ปัญหาใหญ่ แต่ควรหลีกเลี่ยงบริเวณที่มีแผล รอบดวงตาและปาก Toxoplasma แพร่กระจายส่วนใหญ่ผ่านอุจจาระ ดังนั้นให้สมาชิกครอบครัวอื่นทำความสะอาดกระบะทราย และล้างให้สะอาดหลังถูกเลีย

เลียศีรษะแล้วเลียขนตัวเองอย่างรุนแรงเหมือนถอนขน

มีความเป็นไปได้ของ 'การขนร่วงจากสาเหตุทางจิตใจ' จากพฤติกรรมการดูแลขนมากเกินไป ต้องกำจัดหมัดและโรคผิวหนังก่อน หากสาเหตุเป็นพฤติกรรม จำเป็นต้องปรึกษาสัตวแพทย์ร่วมกับการเสริมสภาพแวดล้อม

น้ำลายแมวสัมผัสหน้า อาจเกิดภูมิแพ้ได้หรือไม่?

โปรตีน Fel d 1 ในน้ำลายแมวเป็นสารก่อภูมิแพ้หลัก ผู้ที่ไวอาจมีอาการคันหรือลมพิษบริเวณที่ถูกเลีย ให้ล้างด้วยน้ำอุณหภูมิปานกลาง หากอาการซ้ำควรพิจารณาตรวจภูมิแพ้

แชร์