ถูกใจ

แชร์

อาการและการดูแลแมวตั้งท้อง

ภูมิคุ้มกันถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

สรุปข้อมูลที่ผู้เลี้ยงควรรู้เกี่ยวกับระยะตั้งท้องของแมว การเปลี่ยนแปลงของอาการตามสัปดาห์ โภชนาการ การเตรียมคลอด กระบวนการคลอด และการรับมือภาวะฉุกเฉิน

การตั้งท้องของแมวคืออะไร?

แมวตั้งท้องระยะแรกกำลังพักอย่างสบายริมหน้าต่าง

การตั้งท้องของแมวเป็นกระบวนการสืบพันธุ์ที่ดำเนินไปเฉลี่ย 63~68 วันหลังผสมพันธุ์ หรือประมาณ 9 สัปดาห์ สิ่งสำคัญคือในระยะแรกแทบไม่มีการเปลี่ยนแปลงภายนอกที่เห็นชัด ผู้เลี้ยงจึงพลาดสังเกตได้ง่าย ภาวะหัวนมเปลี่ยนเป็นสีชมพูในช่วงแรกของการตั้งท้องเป็นที่รู้จักว่าเป็นสัญญาณที่เกิดค่อนข้างเร็ว และควรเริ่มดูแลโภชนาการและเตรียมสภาพแวดล้อมสำหรับการคลอดตั้งแต่ช่วงนี้ การตรวจสุขภาพกับสัตวแพทย์เป็นประจำตลอดการตั้งท้องจะช่วยให้ทั้งแม่แมวและลูกในท้องเตรียมพร้อมสำหรับการคลอดอย่างแข็งแรง

อาการสำคัญตั้งแต่ระยะแรกจนถึงระยะท้ายของการตั้งท้อง

ตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในแต่ละช่วงของการตั้งท้อง

หัวนมเปลี่ยนแปลงหรือเปลี่ยนเป็นสีชมพู: ในระยะแรกของการตั้งท้อง หัวนมอาจขยายใหญ่ มีสีชมพู และเห็นชัดขึ้นค่อนข้างเร็ว เป็นหนึ่งในการเปลี่ยนแปลงที่สังเกตเห็นได้ด้วยตาค่อนข้างเร็ว

อาการแพ้ท้อง: ในระยะแรกอาจเบื่ออาหารหรืออาเจียนชั่วคราว ส่วนใหญ่จะฟื้นตัวภายในไม่กี่วัน

น้ำหนักเพิ่ม: ตลอดการตั้งท้อง น้ำหนักจะเพิ่มขึ้นโดยเฉลี่ยประมาณ 40% ของน้ำหนักก่อนตั้งท้อง น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่สะสมเป็นไขมันของแม่มากกว่าน้ำหนักลูกในท้อง และจะนำไปใช้คงการให้นมหลังคลอด

ท้องโต: เมื่อการตั้งท้องดำเนินต่อไป ท้องจะค่อย ๆ โตขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

พฤติกรรมเปลี่ยนแปลง: เมื่อเข้าสู่ระยะท้าย แมวอาจมองหาที่เงียบ ๆ หรือในทางกลับกันอาจอยู่ติดผู้เลี้ยงมากขึ้นและแสดงความสนิทสนมกับความรักมากขึ้น หากพบการเปลี่ยนแปลงจากปกติ เช่น ไวต่อสิ่งกระตุ้นหรือก้าวร้าว อาจมีโรคอื่นร่วมด้วย จึงควรปรึกษาสัตวแพทย์

แมวตั้งท้องนอนตะแคงเผยให้เห็นท้องที่โตขึ้น

ดูการเปลี่ยนแปลงตามสัปดาห์ได้ในตารางเดียว

สรุปการเปลี่ยนแปลงในแต่ละสัปดาห์ของการตั้งท้องไว้ในตาราง

สัปดาห์	การเปลี่ยนแปลงสำคัญ
1~2	ตัวอ่อนฝังตัว แทบไม่มีการเปลี่ยนแปลงภายนอก
3~4	หัวนมเปลี่ยนเป็นสีชมพู อาจแพ้ท้อง ตรวจอัลตราซาวนด์ได้
5~6	ท้องเริ่มโต น้ำหนักเพิ่มขึ้นชัดเจน
7~8	รู้สึกถึงการดิ้นของลูก ต่อมน้ำนมเจริญ ความอยากอาหารเพิ่มขึ้นมาก
สัปดาห์ที่ 9 (ใกล้คลอด)	มีพฤติกรรมวิตกกังวล เริ่มทำรัง ความอยากอาหารลดลง

สำหรับแมว การลดลงของอุณหภูมิทางทวารหนักเป็นตัวบ่งชี้ใกล้คลอดที่ไม่น่าเชื่อถือ ดังนั้น การสังเกตพฤติกรรมที่มองเห็นได้ เช่น ปฏิเสธอาหาร ทำรัง และกระวนกระวาย จึงเหมาะกว่าในการใช้เป็นสัญญาณใกล้คลอด แม้จะลองวัดอุณหภูมิทางทวารหนัก ก็ควรคำนึงว่าตัวบ่งชี้นี้มีความน่าเชื่อถือต่ำในแมวซึ่งแตกต่างจากสุนัข

การดูแลโภชนาการระหว่างตั้งท้อง

แมวตั้งท้องต้องการพลังงานและสารอาหารมากกว่าปกติ

การเปลี่ยนอาหาร: ค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นอาหารลูกแมวที่มีพลังงานและโปรตีนสูงระหว่างตั้งท้อง ผลิตภัณฑ์ที่ระบุว่าเหมาะสำหรับช่วงตั้งท้องและให้นม หรือทุกช่วงวัย ตามมาตรฐานสมาคมเจ้าหน้าที่ควบคุมอาหารสัตว์แห่งสหรัฐอเมริกาเหมาะสำหรับช่วงนี้

การปรับปริมาณอาหาร: เมื่อการตั้งท้องดำเนินต่อไป ความต้องการพลังงานจะค่อย ๆ เพิ่มขึ้น จึงควรเพิ่มปริมาณอาหารเป็นขั้น ๆ เมื่อท้องโตขึ้น แมวจะกินครั้งละมาก ๆ ไม่ได้ จึงควรแบ่งให้ปริมาณน้อยแต่บ่อยครั้ง

การดื่มน้ำ: เตรียมน้ำสะอาดให้เพียงพออยู่เสมอ การได้รับน้ำอย่างเหมาะสมระหว่างตั้งท้องมีบทบาทสำคัญต่อการรักษาสุขภาพโดยรวม

ข้อควรระวังเรื่องผลิตภัณฑ์เสริม: อย่าเสริมแคลเซียมหรือวิตามินเองโดยไม่มีคำสั่งจากสัตวแพทย์

อย่าพลาดช่วงเวลาตรวจสุขภาพกับสัตวแพทย์

ตรวจอัลตราซาวนด์ในสัปดาห์ที่ 3~4 หลังผสมพันธุ์เพื่อยืนยันการตั้งท้องและจำนวนลูกในท้อง ในสัปดาห์ที่ 7~8 สามารถเอกซเรย์เพื่อตรวจขนาดและตำแหน่งของลูกในท้อง และประเมินความเป็นไปได้ของการคลอดยากล่วงหน้า เมื่อใกล้กำหนดคลอด ควรตกลงช่องทางติดต่อฉุกเฉินกับสัตวแพทย์ไว้ล่วงหน้า ระยะตั้งท้องปกติคือ 63~68 วัน หากเกิน 68 วันแล้วยังไม่มีสัญญาณคลอด หรือมีการเจ็บท้องคลอดอย่างแรงแต่ลูกไม่ออก ต้องติดต่อสัตวแพทย์

รายการตรวจสอบสำหรับการเตรียมคลอด

ค่อย ๆ เตรียมตั้งแต่ 1~2 สัปดาห์ก่อนกำหนดคลอด

พื้นที่คลอดหรือกล่องคลอด: วางกล่องขนาดใหญ่ในที่เงียบและอบอุ่น ปูผ้าขนหนูหรือผ้าห่มสะอาดไว้ที่พื้น ให้แมวเข้าออกล่วงหน้าเพื่อสร้างความคุ้นเคย

อุณหภูมิในห้อง: ลูกแมวแรกเกิดควบคุมอุณหภูมิร่างกายได้ไม่ดี ปรับอุณหภูมิบริเวณพื้นที่คลอดไว้ที่ 29~32°C

อุปกรณ์ที่ต้องเตรียม: เตรียมผ้าขนหนูสะอาด กรรไกรฆ่าเชื้อสำหรับกรณีฉุกเฉินเกี่ยวกับสายสะดือ เครื่องชั่งน้ำหนัก และข้อมูลติดต่อฉุกเฉินของสัตวแพทย์ไว้ล่วงหน้า

การจัดสภาพแวดล้อม: ลดการเข้าออกของสัตว์เลี้ยงตัวอื่นหรือสมาชิกในครอบครัวให้น้อยที่สุด เพื่อให้แม่แมวรู้สึกปลอดภัย

กระบวนการคลอดและวิธีรับมือตามแต่ละระยะ

การคลอดแบ่งออกเป็นสามระยะหลัก

ระยะที่ 1 (เจ็บท้องคลอด): แมวจะกระวนกระวาย หายใจเร็ว หรือเดินหาที่ซ่อน อาจดำเนินนาน 6~24 ชั่วโมง ในช่วงนี้อย่ารบกวนและให้เฝ้าดูอย่างสงบ

ระยะที่ 2 (คลอดลูก): เป็นระยะที่ลูกออกมา การคลอดลูกแต่ละตัวใช้เวลาประมาณ 5~30 นาที และช่วงห่างเฉลี่ยระหว่างลูกแต่ละตัวประมาณ 30 นาที เป็นเรื่องปกติที่แม่แมวจะฉีกถุงน้ำคร่ำและจัดการสายสะดือเอง

ระยะที่ 3 (คลอดรก): รกจะถูกขับออกมาหลังลูกแต่ละตัว ต้องตรวจให้แน่ใจว่าจำนวนรกเท่ากับจำนวนลูก หากรกค้างอยู่ในร่างกายอาจนำไปสู่การติดเชื้อรุนแรง

แม่แมวอยู่กับลูกแมวแรกเกิดในพื้นที่คลอดที่สะอาด

ภาวะฉุกเฉินที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที

หากเกิดสถานการณ์ต่อไปนี้ ให้ติดต่อสัตวแพทย์ทันที ได้แก่ เจ็บท้องคลอดอย่างแรงนานเกิน 30 นาทีแต่ลูกไม่ออก ช่วงห่างระหว่างการคลอดลูกเกิน 4 ชั่วโมง มีสิ่งคัดหลั่งสีเขียวเข้มหรือมีกลิ่นเหม็น และแม่แมวอ่อนแรงมากหรือชักหลังคลอด อาการเหล่านี้เป็นภาวะฉุกเฉิน เช่น คลอดยากหรือมดลูกติดเชื้อ ต้องไปโรงพยาบาลโดยไม่รอช้า

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

แมวตั้งท้องนานเท่าใดกันแน่?

เฉลี่ย 63~68 วันหลังผสมพันธุ์ หรือประมาณ 9 สัปดาห์ อาจแตกต่างกันตามสายพันธุ์หรือจำนวนลูกในท้อง หากเกิน 68 วันแล้วยังไม่มีสัญญาณคลอด หรือมีการเจ็บท้องคลอดอย่างแรงแต่ลูกไม่ออก ให้ติดต่อสัตวแพทย์ทันที

ตรวจเองที่บ้านได้หรือไม่ว่าแมวตั้งท้อง?

ภาวะที่หัวนมเปลี่ยนเป็นสีชมพูในระยะแรกเป็นที่รู้จักว่าเป็นสัญญาณที่สังเกตด้วยตาได้ค่อนข้างเร็ว แต่การยืนยันที่แม่นยำต้องอาศัยการตรวจอัลตราซาวนด์โดยสัตวแพทย์

ฉีดวัคซีนให้แมวระหว่างตั้งท้องได้หรือไม่?

โดยหลักควรหลีกเลี่ยงการฉีดวัคซีนระหว่างตั้งท้อง โดยเฉพาะวัคซีนเชื้อเป็นอาจส่งผลต่อลูกในท้อง วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือฉีดวัคซีนให้เรียบร้อยก่อนผสมพันธุ์

แมวคลอดลูกได้มากที่สุดกี่ตัวต่อครั้ง?

โดยเฉลี่ยมักพบ 4~6 ตัวมากที่สุด แต่อาจมีตั้งแต่ 1 ตัวจนถึง 12 ตัว การตรวจจำนวนลูกด้วยอัลตราซาวนด์หรือเอกซเรย์ไว้ล่วงหน้าจะเป็นประโยชน์ระหว่างการคลอด

ทำหมันหลังคลอดได้เมื่อใด?

ควรปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อกำหนดวันผ่าตัดหลังสิ้นสุดการให้นม ซึ่งโดยทั่วไปเมื่อลูกแมวอายุ 8~10 สัปดาห์ แมวอาจตั้งท้องซ้ำได้แม้อยู่ระหว่างให้นม จึงต้องป้องกันไม่ให้สัมผัสกับแมวตัวผู้

แชร์