ถูกใจ

แชร์

강아지 곰팡이독소중독 증상과 응급 대처법, 위험 섭취량과 예방까지 총정리

สุนัขกินอาหารที่มีเชื้อรา — อาการและวิธีรับมือฉุกเฉินจากพิษเชื้อรา

ฉุกเฉิน/พิษไกด์โรคคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

พิษเชื้อราในสุนัขเป็นโรคพิษจากสารพิษในอาหารสัตว์เน่าเสีย ถั่ว และอาหารขึ้นรา ทำลายตับและระบบประสาท สรุปอาการตามชนิดสารพิษ วิธีรับมือฉุกเฉิน ปริมาณเสี่ยง และจุดป้องกัน

พิษเชื้อราในสุนัขคืออะไร?

พิษเชื้อราในสุนัขคือโรคพิษที่เกิดจากการที่สุนัขกินสารพิษ(ไมโคทอกซิน) ที่เชื้อราสร้างขึ้น ทำให้เกิดความเสียหายร้ายแรงต่อตับ ระบบประสาท และระบบการแข็งตัวของเลือด สิ่งสำคัญคือเวลาแสดงอาการจะแตกต่างกันตามชนิดของสารพิษ สารพิษเทรมอร์เจนจากเชื้อราเพนิซิลเลียม มักแสดงอาการทางระบบประสาทและทางเดินอาหาร เช่น การสั่นและอาเจียน ภายในไม่กี่นาทีถึงไม่กี่ชั่วโมงหลังการกิน ในทางกลับกัน ความเสียหายของตับจากอะฟลาทอกซิน อาจแสดงอาการล่าช้าเป็นความอ่อนเพลีย เบื่ออาหาร และดีซ่าน หลังจากผ่านไปหลายวันถึงหลายสัปดาห์ ดังนั้นแม้จะดูปกติในตอนแรกก็ไม่ควรประมาท หากพบอาการสั่น อาเจียน หรืออ่อนเพลียหลังกินอาหารสัตว์เน่าเสีย ถั่วเก่า หรืออาหารขึ้นรา ต้องไปโรงพยาบาลสัตว์ทันทีโดยไม่คำนึงถึงเวลา

สารพิษเกิดขึ้นจากอาหารใดบ้าง? — สรุปตามสาเหตุหลัก

สารพิษเชื้อราคือสารเคมีที่เชื้อราสร้างขึ้นในอาหาร อาจมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า และไม่ถูกทำลายแม้ผ่านการให้ความร้อน

อะฟลาทอกซิน: เกิดขึ้นในข้าวโพด ถั่วลิสง อาหารสัตว์ธัญพืช เป็นสาเหตุหลักของความเสียหายต่อตับ

สารพิษเทรมอร์เจน: เกิดขึ้นในชีสเน่าเสีย วอลนัท ขยะอาหาร ก่อให้เกิดอาการทางระบบประสาท

เดออกซีนิวาลีนอล(สารพิษอาเจียน): เกิดขึ้นในธัญพืชเช่นข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ ข้าว ก่อให้เกิดอาการอาเจียนและท้องเสีย

ออกราทอกซิน A: เกิดขึ้นในธัญพืชและเมล็ดกาแฟ เกี่ยวข้องกับความเสียหายต่อไต

รายการตรวจสอบอาการ — แสดงต่างกันตามชนิดสารพิษ

อาการจะแตกต่างกันตามชนิดของสารพิษ หากพบหนึ่งในอาการด้านล่าง ให้ตรวจสอบประวัติการกินอาหารทันที

การสั่น·ชัก: สารพิษเทรมอร์เจน เริ่มเกิดขึ้นอย่างกะทันหันภายใน 30 นาทีถึง 2 ชั่วโมงหลังการกิน

ดีซ่าน(ตา·เหงือกเป็นสีเหลือง): เป็นสัญญาณความเสียหายของตับจากอะฟลาทอกซิน

อาเจียน·ท้องเสีย: พบร่วมกันในสารพิษส่วนใหญ่

อ่อนเพลีย·เบื่ออาหาร: มักปรากฏเป็นอันดับแรกในระยะเริ่มต้นของอะฟลาทอกซิน

เดินเซ: พบในสารพิษทางระบบประสาท

ปวดท้อง(งอตัวเมื่อสัมผัสท้อง): เป็นสัญญาณความเสียหายของตับและทางเดินอาหาร

หากพบอาการเหล่านี้ ให้ไปโรงพยาบาลฉุกเฉินทันที!

หากพบหนึ่งในอาการด้านล่าง ให้ย้ายไปโรงพยาบาลสัตว์ฉุกเฉิน 24 ชั่วโมงทันที การรอที่บ้านอาจนำไปสู่ความเสียหายของสมองหรือตับล้มเหลว • ชักทั้งตัว·อาการชัก • ไม่ตอบสนองเมื่อเรียกชื่อ(ระดับสติลดลง) • การสั่นรุนแรงต่อเนื่องเกิน 10 นาที • ตา·เหงือก·ผิวหนังเปลี่ยนเป็นสีเหลือง(ดีซ่าน) • หายใจหอบ มีเลือดในอุจจาระหรืออาเจียนเป็นเลือด การกระตุ้นให้อาเจียนที่บ้านในขณะชักหรือระดับสติลดลงอาจเป็นอันตรายมากขึ้น อย่าทำโดยไม่มีคำสั่งจากสัตวแพทย์

วินิจฉัยอย่างไรที่โรงพยาบาลสัตว์?

พิษเชื้อราไม่สามารถยืนยันชนิดสารพิษได้ทันทีด้วยการตรวจแบบเดียว ต้องใช้หลายวิธีร่วมกันในการวินิจฉัย

การตรวจเลือด: สงสัยการสัมผัสอะฟลาทอกซินจากค่าตับ(ALT·AST·ALP) ที่สูงขึ้น

การตรวจปัสสาวะ: ตรวจสอบความเสียหายของไต

การสอบถามประวัติอาหาร: เวลา กินอะไร กินเท่าใด เป็นหัวใจสำคัญของการวินิจฉัย

การส่งตัวอย่างอาหาร: หากมีอาหารสัตว์เหลือหรืออาหารที่น่าสงสัย ให้ใส่ถุงและนำไปด้วย

การตรวจอัลตราซาวนด์: ตรวจสอบสถานะภายในตับและช่องท้อง

วิธีการรักษา — ดำเนินการเป็นขั้นตอนอย่างไร?

การรักษาจะดำเนินการเป็นสองขั้นตอน คือการกำจัดสารพิษและการจัดการอาการ

ขั้นตอนที่ 1 — กำจัดสารพิษ: หากภายใน 1-2 ชั่วโมงหลังการกิน ให้กระตุ้นให้อาเจียนและให้ถ่านกัมมันต์เพื่อป้องกันการดูดซึมเพิ่มเติม หากกำลังชักอยู่ ห้ามกระตุ้นให้อาเจียน

ขั้นตอนที่ 2 — รักษาอาการ: ให้ยาคลายกล้ามเนื้อหรือยาต้านชักสำหรับการสั่นและชัก ใช้สารน้ำและยาปกป้องตับสำหรับความเสียหายของตับจากอะฟลาทอกซิน หากมีความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด อาจจำเป็นต้องฉีดวิตามิน K

ยิ่งเริ่มรักษาเร็วเท่าใด โอกาสฟื้นตัวยิ่งสูงเท่านั้น

สุนัขกำลังรับการรักษาด้วยสารน้ำที่โรงพยาบาลสัตว์

ปริมาณการกินที่เสี่ยง — กินเท่าใดจึงจะเสี่ยง?

เกณฑ์ความเสี่ยงแตกต่างกันตามสารพิษ และต้องคำนวณปริมาณการกินต่อหน่วยน้ำหนักตัว(mg/kg) ของสุนัขจึงจะถูกต้อง แม้กินปริมาณเท่ากัน สุนัขที่มีน้ำหนักเบากว่าอาจมีความเสี่ยงมากกว่าเนื่องจากได้รับสารพิษต่อหน่วยน้ำหนักตัวมากขึ้น

อะฟลาทอกซิน: ตามตำราสัตวแพทย์ ปริมาณที่ทำให้ตายครึ่งหนึ่ง(LD50) ทางปากในสุนัขรายงานอยู่ที่ประมาณ 0.5-1.5mg ต่อน้ำหนักตัว 1kg ระดับ 20ppb(20 ในพันล้าน) ในอาหารสัตว์เป็นเกณฑ์ของ FDA สหรัฐฯ แม้ปริมาณน้อยแต่การสัมผัสเป็นเวลานานอาจทำให้ความเสียหายของตับสะสมได้

สารพิษเทรมอร์เจน: ในการทดลอง(การฉีดเข้าช่องท้อง) เพนิทรีม A แสดงการตอบสนองแม้ในปริมาณน้อย โดยรายงานการสั่นที่ 0.125mg ต่อน้ำหนักตัว 1kg และการเสียชีวิตที่ 0.5mg แม้ชีสเน่าเสียหรือวอลนัทเพียงชิ้นเดียวก็อาจเป็นอันตรายต่อสุนัขขนาดเล็กได้

ไม่มีเกณฑ์ที่สามารถยืนยันได้ว่า 'ปริมาณการกินที่ปลอดภัยอย่างสมบูรณ์' ห้ามให้อาหารที่มีเชื้อราขึ้นราแม้เพียงเล็กน้อย

อาหารที่ก่อให้เกิดพิษเชื้อราที่เป็นอันตรายต่อสุนัข — ข้าวโพด ถั่วลิสง วอลนัท อาหารสัตว์

5 วิธีป้องกันที่สามารถทำได้ที่บ้าน

การป้องกันพิษเชื้อราสำคัญกว่าการรักษาอย่างมาก

เก็บอาหารสัตว์ในภาชนะปิด: เก็บในภาชนะปิดในที่เย็นและแห้ง และใช้ให้หมดภายใน 4-6 สัปดาห์หลังเปิด

ตรวจสอบวันหมดอายุ: ทิ้งอาหารสัตว์ที่หมดอายุทันที ความเร็วในการเสื่อมสภาพหลังเปิดจะเร็วกว่ามาก

ล็อคถังขยะ: ใช้ถังที่มีระบบล็อคเพื่อป้องกันไม่ให้สุนัขคุ้ยเขี่ย

ห้ามอาหารเก่า: ห้ามให้ชีสเน่าเสีย ถั่ว ขนมปังอย่างเด็ดขาด

อาหารสัตว์ที่มีกลิ่นผิดปกติ: หากมีกลิ่นต่างจากปกติ ให้ติดต่อสอบถามเรื่องการเปลี่ยนทันที

สุนัขขนาดเล็ก·สุนัขแก่·สุนัขที่มีโรคประจำตัว ต้องระวังเป็นพิเศษ

ยิ่งน้ำหนักตัวเบา จะตอบสนองต่อสารพิษในปริมาณเดียวกันได้รุนแรงกว่า หากตรงกับด้านล่าง ให้ไปโรงพยาบาลทันทีแม้มีอาการน่าสงสัยเพียงเล็กน้อย • สุนัขขนาดเล็กน้ำหนักต่ำกว่า 5kg • สุนัขแก่(อายุ 10 ปีขึ้นไป) • สุนัขที่มีโรคตับหรือโรคไตอยู่แล้ว • สุนัขที่กำลังรับการรักษาโรคมะเร็งหรือกำลังใช้ยากดภูมิคุ้มกัน กลุ่มนี้มีความต้านทานต่อสารพิษต่ำและเวลาทองในการรักษาสั้นกว่า

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

สุนัขของฉันกินขนมปังที่มีเชื้อราขึ้นรา ตอนนี้ดูปกติปลอดภัยไหม?

แม้จะดูปกติตอนนี้ก็ไม่ควรประมาท สารพิษเทรมอร์เจนอาจแสดงอาการภายใน 30 นาทีถึง 2 ชั่วโมงหลังการกิน ส่วนอะฟลาทอกซินอาจแสดงอาการหลังจากผ่านไปหลายวันถึงหลายสัปดาห์ แม้กินปริมาณน้อย การโทรปรึกษาโรงพยาบาลสัตว์ก็ปลอดภัยกว่า

กระตุ้นให้อาเจียนที่บ้านได้ไหม?

ห้ามทำเด็ดขาดหากมีอาการชัก อ่อนเพลีย หรือระดับสติลดลง หากสติปกติและเพิ่งกินไป(ภายใน 30 นาที) ให้โทรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนแล้วดำเนินการตามคำสั่ง การกระตุ้นให้อาเจียนโดยพลการอาจทำให้ทางเดินหายใจอุดตันจากการสำลัก

อาหารสัตว์ที่ขายในร้านก็อาจปนเปื้อนสารพิษเชื้อราได้ไหม?

ใช่ ในต่างประเทศเคยมีกรณีสุนัขหลายตัวเสียชีวิตจากอาหารสัตว์ที่ปนเปื้อนอะฟลาทอกซิน ในประเทศก็เคยมีการรายงานปัญหาความปลอดภัยของอาหารสัตว์เช่นกัน ควรตรวจสอบประกาศเรียกคืนของแบรนด์ที่ซื้อและประกาศความปลอดภัยของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์อย่างสม่ำเสมอ

สามารถฟื้นตัวได้เต็มที่หลังการรักษาหรือไม่?

ขึ้นอยู่กับชนิดของสารพิษและเวลาเริ่มรักษา พิษเทรมอร์เจนส่วนใหญ่สามารถฟื้นตัวได้เต็มที่หากได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว ในกรณีความเสียหายของตับจากอะฟลาทอกซินที่รุนแรง อาจนำไปสู่โรคตับเรื้อรัง ดังนั้นการค้นพบแต่เนิ่นๆ จึงสำคัญที่สุด

ทิ้งอาหารสัตว์ที่เหลือจากการกินไว้ได้ไหม?

อาหารสัตว์แบบเปียกหรืออาหารสัตว์แบบแห้งที่แช่น้ำ หากทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องเกิน 30 นาทีถึง 1 ชั่วโมง อาจเสื่อมสภาพได้เร็ว ควรเก็บอาหารที่เหลือทันทีและสร้างนิสัยล้างชามอาหารหลังทุกมื้อ

แชร์

คอนเทนต์ที่เกี่ยวข้อง

5 อันดับชุดปฐมพยาบาลพิษสุนัขที่สัตวแพทย์แนะนำ

7 สัญญาณฉุกเฉินแมวเมื่อเป็นพิษ — ตรวจสอบทันทีหลังสัมผัส

โรคท่อน้ำดีอักเสบในแมวและไตรไดติส — คู่มือการวินิจฉัยโรคตับอ่อนและลำไส้เล็กพร้อมกัน

ภาวะหลอดเลือดดำพอร์ทัล-ซิสเต็มิก (PSS) ในสุนัข — การวินิจฉัยและการผ่าตัดในสุนัขตัวเล็ก

การตรวจยีนโรคไตถุงน้ำหลายใบ(PKD) ในแมวเปอร์เซียและการดูแลตลอดชีวิต

ไตวายเฉียบพลันในสุนัข — สัญญาณฉุกเฉินและการฟื้นตัวตามสาเหตุ

หากเหงือกสุนัขเปลี่ยนเป็นสีดำ — สัญญาณสงสัยมะเร็งผิวหนังช่องปากและเวลาไปโรงพยาบาล

เนื้องอกในกระเพาะปัสสาวะสุนัข (มะเร็งเยื่อบุทางเดินปัสสาวะ) อาการและตัวเลือกการรักษา

สุนัขโรคตาแห้ง (KCS) — คู่มือการดูแลด้วยน้ำตาเทียมตลอดชีวิต

โรคคอกซิเดียในลูกแมว — คู่มือสาเหตุและวิธีรักษาอาการท้องเสียเรื้อรัง

เอกสารอ้างอิง

[1] Gupta RC (ed.), Veterinary Toxicology: Basic and Clinical Principles, 3rd Ed., Chapter 55 Mycotoxins. Academic Press, 2018.

[2] Peterson ME & Talcott PA (eds.), Small Animal Toxicology, 3rd Ed., Chapter: Mycotoxins. Saunders Elsevier, 2013.

[3] Osweiler GD, Chapter: Mycotoxicosis. In: Ettinger SJ & Feldman EC (eds.), Textbook of Veterinary Internal Medicine, 7th Ed. Saunders, 2010.

[4] Plumb DC, Plumb's Veterinary Drug Handbook, 9th Ed. Wiley-Blackwell, 2018.