ถูกใจ

แชร์

สุนัขโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท อาการ สาเหตุ การวินิจฉัย การรักษา และจุดดูแล

ข้อต่อไกด์โรคDr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สรุปอาการ สาเหตุ การวินิจฉัย การผ่าตัด การรักษาแบบประคับประคอง และจุดดูแลที่บ้านสำหรับโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท (IVDD) ในสุนัขตามหลักฐานทางสัตวแพทย์ เจ้าของพันธุ์ดักซ์ฮุนด์ บีเกิล คอร์กี้ ควรตรวจสอบ

โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทในสุนัขคืออะไร?

โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท (Intervertebral Disc Disease, IVDD) เป็นโรคทางระบบประสาทที่นิวเคลียสของหมอนรองกระดูก (disc) ซึ่งทำหน้าที่เป็นกันชนระหว่างกระดูกสันหลังเกิดการเสื่อมสภาพและขาดน้ำ ทำให้ทะลุผ่านแหวนไฟโบรัสและหลุดเข้าไปในช่องกระดูกสันหลัง กดทับไขสันหลัง การค้นพบตั้งแต่เนิ่นๆ และการรักษาอย่างรวดเร็วเป็นหัวใจสำคัญในการป้องกันอัมพาต หากพบอาการขาหลังสั่น ปวดหลังหรือคออย่างรุนแรง หรืออาการอัมพาตอย่างกะทันหัน ต้องไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที มักเกิดบ่อยในพันธุ์ที่มีกระดูกอ่อนผิดปกติ (chondrodystrophic) เช่น ดักซ์ฮุนด์ บีเกิล เพกีนีส์ คอกเกอร์สแปเนียล โดยเฉพาะดักซ์ฮุนด์ที่มีความเสี่ยงสูงมากจนคิดเป็นสัดส่วนสำคัญของกรณีทั้งหมด

ทำไมถึงเกิด? สาเหตุและกลไกการเกิดโรค

โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก - ประเภท I (Hansen Type I): นิวเคลียส (Nucleus Pulposus) สูญเสียความชื้นและเกิดการแข็งตัวเป็นหินปูน ทำให้เสื่อมสภาพ แล้วทะลุผ่านแหวนไฟโบรัสและแตกออกอย่างกะทันหัน มักพบในพันธุ์ที่มีกระดูกอ่อนผิดปกติ และมักเกิดในอายุ 4-8 ปี - ประเภท II (Hansen Type II): แหวนไฟโบรัส (Annulus Fibrosus) บวมและยื่นเข้าไปในช่องกระดูกสันหลังอย่างช้าๆ กดทับไขสันหลังเรื้อรัง มักพบในสุนัขพันธุ์ใหญ่และกลางที่ไม่ใช่พันธุ์กระดูกอ่อนผิดปกติที่แก่ตัวแล้ว หากมีการเคลื่อนไหวมากเกินไปอาจนำไปสู่การหลุดของหมอนรองกระดูกขนาดใหญ่ จึงต้องระวัง

รายการตรวจสอบอาการสำคัญที่ไม่ควรพลาด

ปวดหลังและคอ: เมื่อสัมผัสจะหดตัวหรือกรีดร้องอย่างกะทันหัน

เดินเซ: ขาหลังไขว้หรือเดินเซ

อัมพาตขาหลัง: ขาไม่สามารถใช้งานได้หรือลากขา

กลั้นปัสสาวะและอุจจาระไม่ได้: ปัสสาวะหรืออุจจาระเล็ดออกมาโดยไม่รู้ตัว

ชา: หากบีบฝ่าเท้าแล้วไม่ตอบสนอง เป็นสัญญาณร้ายแรง

หากพบอาการนี้ ต้องไปโรงพยาบาลสัตว์ฉุกเฉินทันที

หากขาหลังอัมพาตอย่างสมบูรณ์ ไม่สามารถปัสสาวะหรืออุจจาระได้เลย หรืออาการแย่ลงอย่างรวดเร็วภายใน 24-48 ชั่วโมง ต้องไปโรงพยาบาลสัตว์ฉุกเฉินโดยทันที เพราะหากเกิน 48 ชั่วโมงหลังเกิดอัมพาต โอกาสฟื้นตัวหลังผ่าตัดจะลดลงอย่างมาก

วินิจฉัยอย่างไร?

การวินิจฉัยโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทดำเนินการเป็นขั้นตอน ขั้นแรกตรวจสอบการตอบสนองของรีเฟล็กซ์และบริเวณที่ปวดด้วยการตรวจทางระบบประสาท แล้วใช้เอกซเรย์ (X-ray) เพื่อดูการตีบแคบของช่องหมอนรองกระดูก (narrowing) และการแข็งตัวเป็นหินปูน อย่างไรก็ตาม การวินิจฉัยที่แน่นอนทำได้ยากด้วยเอกซเรย์ธรรมดา การวินิจฉัยที่แม่นยำที่สุดคือการถ่ายภาพตัดขวาง (cross-sectional) เช่น MRI (การถ่ายภาพด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า) MRI แสดงระดับการกดทับไขสันหลังและรอยโรคของเนื้อเยื่ออ่อนได้ดีที่สุด จึงจำเป็นสำหรับการวางแผนผ่าตัด CT (การถ่ายภาพด้วยคอมพิวเตอร์) สามารถใช้เสริมได้ แต่ความไวในการมองเห็นรอยโรคของไขสันหลังต่ำกว่า MRI การตรวจอาจต้องใช้การดมยาสลบ

วิธีการรักษา — การรักษาแบบประคับประคอง vs การผ่าตัด

การรักษาขึ้นอยู่กับระดับอาการ

การรักษาแบบประคับประคอง (ปวด-อาการเล็กน้อย): ใช้การพักในกรง 4-6 สัปดาห์ และใช้ยาต้านการอักเสบและยาแก้ปวด ตามตำราสัตวแพทย์ศาสตร์ อัตราความสำเร็จในสุนัขที่เดินได้คือ 82-100%

การรักษาด้วยการผ่าตัด (อัมพาต-กลั้นปัสสาวะไม่ได้): หากมีอาการอัมพาตหรือกลั้นปัสสาวะไม่ได้ ต้องผ่าตัด ใช้การผ่าตัดเปิดช่องกระดูกสันหลังครึ่งหนึ่งเพื่อกำจัดแรงกดทับไขสันหลัง และทำกายภาพบำบัดหลังผ่าตัด

ภาพการผ่าตัดโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทในสุนัข

จุดดูแลที่สามารถทำได้ที่บ้าน

การดูแลที่บ้านระหว่างฟื้นตัวสำคัญไม่น้อยกว่าการรักษา ในช่วงพักในกรงต้องจำกัดพื้นที่ไม่ให้กระโดดหรือวิ่ง ให้ใช้ทางลาดหรือบันไดเพื่อขึ้นลงโซฟาและเตียงอย่างปลอดภัย การออกกำลังกายฟื้นฟูเช่นลู่วิ่งในน้ำและการนวดควรเริ่มภายใต้คำแนะนำของสัตวแพทย์ และการรักษาน้ำหนักให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมจะช่วยลดภาระของกระดูกสันหลัง

หากเป็นพันธุ์นี้ ต้องดูแลป้องกันอย่างละเอียดมากขึ้น

ดักซ์ฮุนด์ บีเกิล เพกีนีส์ คอกเกอร์สแปเนียล เป็นพันธุ์ที่มีกระดูกอ่อนผิดปกติ มีความเสี่ยงต่อโรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทสูงกว่าพันธุ์อื่นมาก โดยเฉพาะดักซ์ฮุนด์ที่ทราบกันดีว่าเกิดบ่อยจนคิดเป็นสัดส่วนสำคัญของกรณีทั้งหมด ควรลดการกระโดดและการใช้บันไดตั้งแต่เด็ก และหากพบสัญญาณเช่นปวดหลังหรือคอหรือการเดินผิดปกติ ควรตรวจทางระบบประสาททันที วิธีป้องกันและดูแลที่เหมาะสมกับลักษณะพันธุ์ควรปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อความปลอดภัยสูงสุด

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

ตรวจสอบเมื่อ 2026-05-28

คำถามที่พบบ่อย

โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทสามารถหายได้โดยไม่ต้องผ่าตัดหรือไม่?

หากเป็นระยะเริ่มต้นที่มีเพียงอาการปวดและสามารถเดินได้ สามารถฟื้นตัวได้ด้วยการพักในกรงและการรักษาด้วยยา อัตราความสำเร็จของการรักษาแบบประคับประคองในสุนัขที่เดินได้คือ 82-100% อย่างไรก็ตาม หากมีอาการอัมพาตหรือกลั้นปัสสาวะไม่ได้ ต้องผ่าตัด และยิ่งการรักษาช้าลง อัตราการฟื้นตัวจะลดลง

หลังผ่าตัดต้องใช้เวลานานเท่าไรในการฟื้นตัว?

ระยะเวลาการฟื้นตัวแตกต่างกันมากขึ้นอยู่กับระดับอาการและขอบเขตความเสียหายของเส้นประสาท กรณีที่อาการเบาอาจฟื้นตัวได้เร็ว แต่กรณีที่มีอาการอัมพาตอาจใช้เวลานานกว่าและไม่สามารถการันตีการฟื้นตัวได้ การทำกายภาพบำบัดร่วมด้วยอาจช่วยในการฟื้นตัว

โรคหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาทสามารถกลับมาเป็นซ้ำได้หรือไม่?

สามารถกลับมาเป็นซ้ำที่บริเวณเดิมหรือหมอนรองกระดูกอื่นได้ ในกรณีที่ได้รับการรักษาแบบประคับประคอง พบการกลับมาเป็นซ้ำประมาณ 30-50% ดังนั้น การควบคุมน้ำหนัก การจำกัดการกระโดด และการตรวจสุขภาพเป็นประจำจึงสำคัญต่อการป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ

เลี้ยงพันธุ์ที่มีกระดูกอ่อนผิดปกติเช่นดักซ์ฮุนด์ เพกีนีส์ ควรป้องกันอย่างไรในชีวิตประจำวัน?

แทนการกระโดดจากโซฟาหรือเตียงด้วยทางลาด ป้องกันโรคอ้วน และหากพบอาการปวดหลังหรือคอหรือการเดินผิดปกติ ควรตรวจทางระบบประสาทอย่างรวดเร็ว

หากสุนัขขาหลังอัมพาตอย่างกะทันหัน ต้องไปโรงพยาบาลภายในเวลาเท่าไร?

ต้องไปโรงพยาบาลสัตว์ฉุกเฉินให้เร็วที่สุด หากเป็นไปได้ในวันเดียวกัน แม้มีอาการอัมพาต หากผ่าตัดภายใน 48 ชั่วโมง สามารถฟื้นตัวการเดินได้สูงสุด 70% แต่หากพลาดเวลา อัตราการฟื้นตัวจะลดลงอย่างมาก

แชร์

คอนเทนต์ที่เกี่ยวข้อง

ประโยชน์ของเคอร์คูมินและการต้านการอักเสบ·ข้อต่อ

5 อันดับผลิตภัณฑ์เสริมสุขภาพข้อต่อสำหรับสุนัขที่แนะนำในปี 2026

เอ็มเอสเอ็ม (MSM) สำหรับสุนัขคืออะไร? ประโยชน์ในการบรรเทาอาการปวดข้อ

หากตับของแมวบวม — สรุปสาเหตุและการรักษาตับโตอย่างครบถ้วน

คู่มืออาหารสนับสนุนตับแมว — ควรให้อาหารอย่างไร

โรคตับในแมวของคุณ อันตรายแค่ไหน — การแปลผลดัชนีพยากรณ์โรคและแนวทางการรักษา

แมวของเราไม่กินอาหาร — สัญญาณอันตรายของโรคไขมันพอกตับและช่วงเวลาในการจัดการ

อาการ สาเหตุ การวินิจฉัย การรักษา และจุดดูแลถุงน้ำในตับแมว

แมวอาเจียนบ่อยและไม่กินอาหาร — สาเหตุและเวลาในการรักษาโรคไตรอิดิติส (ตับ-ตับอ่อน-ลำไส้)

หากให้ยาแมวโดยไม่ระวัง — สาเหตุและเวลาในการจัดการกับภาวะตับอักเสบจากยาและสารพิษ

เอกสารอ้างอิง

[1] Ghosh P, Taylor TK, Braund KG, Larsen LH. The collagenous and non-collagenous protein of the canine intervertebral disc and their variation with age, spinal level and breed. Gerontology. 1976;22(3):124–34.

[2] Ghosh P, Taylor TK, Braund KG. Variation of the glycosaminoglycans of the intervertebral disc with ageing. II. Non-chondrodystrophoid breed. Gerontology. 1977;23(2):99–109.

[3] Schaer M (ed.). Clinical Medicine of the Dog and Cat, 4th Ed. CRC Press; 2022. Section III: Diseases of Specific Organ Systems — Intervertebral Disc Disease.

[4] Platt SR, Olby NJ (eds.). BSAVA Manual of Canine and Feline Neurology, 4th Ed. British Small Animal Veterinary Association; 2013. Chapter: Intervertebral Disc Disease.