กระบวนการและระยะพักฟื้นการผ่าตัดตัดปอดส่วน

ภูมิคุ้มกันถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

อธิบายอย่างง่ายตามตำราศัลยแพทย์สัตว์ว่าด้วยการผ่าตัดตัดปอดส่วน กระบวนการผ่าตัด ระยะพักฟื้น และวิธีดูแลที่เจ้าของต้องเตรียม

การผ่าตัดตัดปอดส่วนคืออะไร?

การผ่าตัดตัดปอดส่วนเป็นการผ่าตัดศัลยกรรมทรวงอกที่ตัดปอดส่วน (lobe) ที่เสียหายจากเนื้องอก ฝี การบาดเจ็บ หรือภาวะหลอดลมโป่งพองรุนแรงออกทั้งส่วน การผ่าตัดจะเหมาะสมที่สุดเมื่อรอยโรคจำกัดอยู่เพียงส่วนเดียว มีรายงานว่าการผ่าตัดจะง่ายขึ้นหากเป็นรอยโรคขนาดเล็กและจำกัด ดังนั้นเมื่อได้รับการวินิจฉัยแล้ว ควรปรึกษาสัตวแพทย์ผู้ดูแลเกี่ยวกับเวลาผ่าตัดที่เหมาะสมแทนที่จะเลื่อนออกไปโดยไม่มีเหตุผล สามารถทำได้ทั้งสุนัขและแมว มีผลการวิจัยว่าแม้จะตัดส่วนหนึ่งออก แต่หากเนื้อเยื่อปอดส่วนที่เหลือแข็งแรง จะสามารถรักษาการทำงานของระบบหายใจได้แม้จะสูญเสียปริมาตรปอดเชิงหน้าที่ไปอย่างมีนัยสำคัญ (สูงสุด 58% ตามการวิจัยในกรณีเฉียบพลัน) ส่วนใหญ่แล้วการตัดส่วนหนึ่งออกจะไม่เป็นปัญหาต่อการดำรงชีวิต

กรณีใดบ้างที่จำเป็นต้องผ่าตัด?

การผ่าตัดตัดปอดส่วนจะถูกเลือกเมื่อการตรวจภาพวินิจฉัยยืนยันว่ามีรอยโรคจำกัดอยู่เพียงส่วนหนึ่ง ข้อบ่งชี้หลักคือเนื้องอกปอดปฐมภูมิ นอกจากนี้ยังดำเนินการในกรณีฝีปอด ภาวะเลือดคั่งในปอด ถุงลมปอด ภาวะปอดแตกจากการบาดเจ็บรุนแรง หรือมีปอดส่วนที่ซ่อมแซมไม่ได้จากภาวะหลอดลมโป่งพอง การตรวจ CT ทรวงอกก่อนผ่าตัดมีบทบาทสำคัญในการประเมินการลุกลามเข้าสู่ต่อมน้ำเหลืองและโครงสร้างข้างเคียง เพื่อตัดสินขอบเขตและความเหมาะสมในการผ่าตัด

การตรวจที่ต้องทำก่อนผ่าตัด

เจ้าของควรทราบล่วงหน้าว่าการตรวจใดบ้างที่จำเป็นในช่วงปรึกษา รายการด้านล่างคือรายการตรวจมาตรฐานก่อนผ่าตัด

รายการตรวจบังคับก่อนผ่าตัด

รายการ	วัตถุประสงค์
เอกซเรย์ทรวงอก	ตรวจสอบตำแหน่งและขนาดของรอยโรคเบื้องต้น
ซีทีสแกนทรวงอก	ประเมินการแพร่กระจายสู่ต่อมน้ำเหลืองและการลุกลามเข้าสู่โครงสร้างข้างเคียง
การตรวจเลือดและการตรวจแก๊สในเลือด	ตรวจสอบความสามารถในการทนต่อการดมยาสลบและการผ่าตัด
อัลตราซาวนด์หัวใจ	กรณีสงสัยภาวะหัวใจล้มเหลวหรือผู้สูงอายุ
การดูดด้วยเข็มเล็กหรือการตรวจชิ้นเนื้อ	แยกแยะลักษณะของรอยโรค (ดี/ร้าย)

องค์ประกอบของการตรวจอาจแตกต่างกันตามสภาพผู้ป่วยและรอยโรค

การผ่าตัดดำเนินไปอย่างไร?

การผ่าตัดจะดำเนินการหลังการดมยาสลบแบบทั่วไปด้วยวิธี การเปิดทรวงอก (การเปิดหน้าอก) หรือ กล้องส่องทรวงอก การเปิดทรวงอกคือการกรีดระหว่างซี่โครงเพื่อเปิดมุมมอง แล้วผูกมัดหลอดลมและหลอดเลือดของปอดส่วนที่มีรอยโรคแยกกันก่อนตัดส่วนนั้นออกทั้งหมด กล้องส่องทรวงอกเป็นวิธีผ่าตัดแบบรุกรานน้อยที่สุดโดยใส่กล้องและเครื่องมือผ่านรูเล็กๆ หลายรู อย่างไรก็ตามการผ่าตัดด้วยกล้องส่องทรวงอกอาจใช้เวลานานกว่าการเปิดทรวงอก และมีผลการวิจัยว่าระยะเวลาการนอนโรงพยาบาลหรือระยะเวลาการใส่ท่อระบายทรวงอกไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญระหว่างสองวิธี การเลือกวิธีผ่าตัดขึ้นอยู่กับตำแหน่งและขนาดของรอยโรค รวมถึงประสบการณ์ของทีมผ่าตัด และไม่ใช่ทุกโรงพยาบาลที่สามารถดำเนินการผ่าตัดด้วยกล้องส่องทรวงอกได้ ระหว่างการผ่าตัดจะใช้เครื่องช่วยหายใจในการขยายและหดปอดเพื่อจัดการ

สุนัขกำลังได้รับการตรวจสอบการดมยาสลบในห้องผ่าตัด

ความเสี่ยงของการดมยาสลบและการผ่าตัดที่ต้องทราบ

การผ่าตัดตัดปอดส่วนเป็นการผ่าตัดเปิดทรวงอกจึงมีความเสี่ยงสูงกว่าการผ่าตัดทั่วไป อาจเกิดภาวะขาดออกซิเจนระหว่างดมยาสลบ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ เลือดออกหลังผ่าตัด ภาวะลมในช่องอก (pneumothorax) ภาวะปอดบวม หรือภาวะน้ำคั่งในช่องอก หากเป็นเนื้องอกมะเร็งการผ่าตัดเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ และอาจจำเป็นต้องมีการรักษามะเร็งเพิ่มเติม เจ้าของต้องฟังรายละเอียดเกี่ยวกับลักษณะของรอยโรคและความเสี่ยงที่คาดการณ์จากสัตวแพทย์ผู้ดูแลก่อนผ่าตัดอย่างละเอียดและลงนามในใบยินยอม

ขั้นตอนการพักฟื้นหลังผ่าตัด

ทันทีหลังผ่าตัดจะได้รับการตรวจสอบอย่างเข้มข้นในหอผู้ป่วยหนัก 24-72 ชั่วโมง จะมี ท่อระบายทรวงอก (chest tube) เพื่อระบายอากาศและของเหลวที่คั่งอยู่ในทรวงอก หากปริมาณการระบายต่อวันลดลงต่ำกว่า 5 มล. ต่อน้ำหนักตัว 1 กก. จะพิจารณาถอดออก การนอนโรงพยาบาลโดยทั่วไปคือ 3-7 วัน หลังออกจากโรงพยาบาล 2 สัปดาห์แรกจำเป็นต้อง พักฟื้นอย่างสมบูรณ์ ห้ามวิ่ง ห้ามขึ้นบันได ห้ามเดินเล่น ใช้อุปกรณ์ที่กดทับหน้าอกน้อยแทนสายรัดอก และถอดไหมเย็บหลังจาก 10-14 วัน ส่วนใหญ่จะกลับมาใช้ชีวิตปกติได้หลังจากผ่านไป 4-6 สัปดาห์

วิธีดูแลที่บ้าน

เป็นจุดดูแลที่เจ้าของต้องดูแลที่บ้าน - ตรวจสอบบริเวณแผลผ่าตัด: ตรวจสอบอาการบวม แดง น้ำเหลือง และกลิ่นเหม็นทุกวัน - วัดอัตราการหายใจ: ตรวจสอบว่าขณะพักอยู่ที่ 30 ครั้งต่อนาทีหรือน้อยกว่า - การให้อาหาร: งดอาหารในวันผ่าตัด เริ่มให้อาหารปริมาณน้อยแต่บ่อยครั้งตั้งแต่วันถัดไป - การให้ยา: ให้ยาแก้ปวดและยาปฏิชีวนะตามเวลาที่กำหนดโดยไม่ขาด - จำกัดกิจกรรม: 2 สัปดาห์แรกให้พักในกรงหรือพื้นที่จำกัด - การตรวจซ้ำ: ปฏิบัติตามกำหนดการถอดไหมและเอกซเรย์ทรวงอกซ้ำ

กรณีนี้ต้องไปโรงพยาบาลทันที

หากมีอาการดังต่อไปนี้หลังผ่าตัด ต้องไปโรงพยาบาลทันที หายใจหอบและเร็ว สีเหงือกซีดหรือม่วง มีเลือดหรือน้ำเหลืองไหลออกจากบริเวณแผลผ่าตัดต่อเนื่อง มีไข้สูงกว่า 39.5 องศาเซลเซียส ไม่สามารถกินอะไรเลยเกิน 24 ชั่วโมง หรืออ่อนเพลียอย่างฉับพลันหรือล้มลง โดยเฉพาะความผิดปกติของการหายใจอาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนฉุกเฉินเช่นภาวะลมในช่องอกหรือภาวะเลือดในช่องอก ดังนั้นอย่ารอช้าแม้แต่ 1-2 ชั่วโมง ให้ใช้โรงพยาบาลกลางคืนหรือโรงพยาบาลฉุกเฉิน

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

สามารถมีชีวิตปกติได้แม้ตัดปอดส่วนหนึ่งออก?

ได้ หากเนื้อเยื่อปอดส่วนที่เหลือแข็งแรง จะสามารถรักษาการทำงานของระบบหายใจได้แม้จะสูญเสียปริมาตรปอดเชิงหน้าที่ไปอย่างมีนัยสำคัญ หลังพักฟื้นส่วนใหญ่สามารถเดินเล่นและเล่นได้ อย่างไรก็ตามความทนทานต่อการออกกำลังกายอาจลดลงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับก่อนผ่าตัด

ค่าใช้จ่ายในการผ่าตัดเป็นอย่างไร?

แตกต่างกันมากตามโรงพยาบาล พื้นที่ วิธีผ่าตัด (เปิดทรวงอก/กล้องส่องทรวงอก) ขนาดรอยโรค และจำนวนวันนอนโรงพยาบาล วิธีที่แน่นอนที่สุดคือรับใบประเมินค่าผ่าตัดจากโรงพยาบาลผู้ดูแล

หากเป็นเนื้องอกมะเร็ง การผ่าตัดเพียงอย่างเดียวเพียงพอหรือไม่?

แม้จะเป็นเนื้องอกปอดปฐมภูมิ แต่ขึ้นอยู่กับชนิด (มะเร็งต่อม มะเร็งเซลล์สความัส ฯลฯ) และการลุกลามเข้าสู่ต่อมน้ำเหลือง อาจมีการพิจารณาการรักษาเพิ่มเติมหลังผ่าตัด สัตวแพทย์จะวางแผนการรักษาเพิ่มเติมโดยพิจารณาจากผลการตรวจชิ้นเนื้อ

สัตว์อายุมากสามารถผ่าตัดได้หรือไม่?

สิ่งที่สำคัญกว่าอายุคือการทำงานของหัวใจและปอดและสภาพร่างกายทั่วไป หากการตรวจเลือด อัลตราซาวนด์หัวใจ และ CT ยืนยันความสามารถในการทนต่อการดมยาสลบ แม้จะอายุมากก็สามารถผ่าตัดได้ ควรปรึกษาสัตวแพทย์อย่างเพียงพอ

มีความเสี่ยงที่จะกลับมาเป็นซ้ำหรือไม่?

รอยโรคดีมีความเสี่ยงที่จะกลับมาเป็นซ้ำต่ำ แต่สำหรับเนื้องอกมะเร็ง การตรวจติดตามภาพทรวงอกอย่างสม่ำเสมอหลังผ่าตัดเพื่อตรวจหาการกลับมาเป็นซ้ำตั้งแต่เนิ่นๆ มีความสำคัญ ควรปรึกษาสัตวแพทย์ผู้ดูแลเพื่อกำหนดระยะห่างและรายการตรวจ

แชร์