ถูกใจ

แชร์

คู่มือเลือกอาหารสำหรับสุนัขที่มีคราบน้ำตา

สุขภาพดวงตาถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

หากสุนัขมีคราบน้ำตารุนแรง ควรเริ่มจากตรวจสอบส่วนประกอบของอาหาร บทความนี้รวบรวมหลักเกณฑ์การเลือกอาหารเพื่อลดคราบน้ำตา การเปรียบเทียบส่วนประกอบ และวิธีดูแลตามหลักฐานทางสัตวแพทย์

อาหารช่วยลดคราบน้ำตาของสุนัขได้หรือไม่

อาหารสำหรับสุนัขที่มีคราบน้ำตาเป็นอาหารเชิงหน้าที่ที่ลดส่วนประกอบซึ่งอาจก่อให้เกิดการแพ้และวัตถุเจือปนสังเคราะห์ มีข้อสันนิษฐานว่าการปรับอาหารอาจช่วยได้ เนื่องจากการแพ้หรือภาวะภูมิไวเกินต่อส่วนประกอบบางชนิดในอาหารอาจทำให้เยื่อบุตาอักเสบและมีการหลั่งน้ำตาเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ตำราสัตวแพทย์ยังไม่มีหลักฐานทางคลินิกยืนยันอย่างชัดเจนว่าส่วนประกอบอาหารชนิดใดชนิดหนึ่งกระตุ้นการหลั่งน้ำตาโดยตรงและทำให้คราบน้ำตารุนแรงขึ้น หากสงสัยว่าแพ้ อาจลองเปลี่ยนเป็นอาหารที่ใช้โปรตีนก่อการระคายเคืองต่ำและปราศจากวัตถุเจือปน แต่ไม่อาจสรุปได้ว่าจะได้ผลกับสุนัขทุกตัว จึงควรปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อหาสาเหตุก่อน คราบน้ำตามีสาเหตุหลายประการนอกเหนือจากอาหาร เช่น โครงสร้างท่อน้ำตาหรือการระคายเคืองจากขน บทความนี้จะอธิบายวิธีรับมือตามแต่ละสาเหตุด้วย

มาทำความเข้าใจสาเหตุของคราบน้ำตากันก่อน

คราบน้ำตาเกิดจากขนที่เปียกน้ำตาหรือน้ำลายชื้นอยู่เป็นเวลานาน ร่วมกับเม็ดสีพอร์ไฟรินในน้ำตาและน้ำลาย รวมถึงกิจกรรมของแบคทีเรีย ทำให้ขนเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลหรือน้ำตาลแดง ยิ่งน้ำตาไหลมากและขนเปียกอยู่นาน คราบก็ยิ่งรุนแรง โดยมีสาเหตุหลักสามประการ

ปัจจัยด้านอาหาร: มีข้อสันนิษฐานว่าการแพ้หรือภาวะภูมิไวเกินต่อส่วนประกอบบางชนิดในอาหารอาจก่อให้เกิดเยื่อบุตาอักเสบและทำให้มีการหลั่งน้ำตาเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ตำราสัตวแพทย์ยังไม่มีข้อมูลยืนยันความสัมพันธ์นี้อย่างชัดเจน อีกทั้งสุนัขแต่ละตัวแตกต่างกันมากและไม่ได้เกิดกับสุนัขทุกตัว

ปัจจัยด้านโครงสร้าง: สุนัขพันธุ์เล็กที่มีขนมากบริเวณหัวตา เช่น มอลทีส ชิสุ และพุดเดิล ขนอาจดูดฟิล์มน้ำตาและพาน้ำตาไหลลงมาตามใบหน้า หากมีท่อน้ำตา ซึ่งเป็นทางระบายน้ำตาเข้าสู่จมูก แคบหรืออุดตันร่วมด้วย น้ำตาจะยิ่งไหลลงมาตามใบหน้าได้ง่าย

ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ: สิ่งระคายเคืองในสิ่งแวดล้อม เช่น ฝุ่นและละอองเกสร การติดเชื้อรอบดวงตา หรือภาวะขอบเปลือกตาม้วนเข้า (entropion) ซึ่งทำให้ขนตาและขนระคายเคืองกระจกตา อาจเป็นสาเหตุของน้ำตาไหลได้เช่นกัน

เปรียบเทียบส่วนประกอบที่ก่อให้เกิดคราบน้ำตากับส่วนประกอบที่ช่วยลดคราบ

เมื่อตรวจสอบฉลากส่วนประกอบของอาหาร สามารถใช้เกณฑ์ต่อไปนี้เป็นแนวทางได้

ประเภท	ส่วนประกอบที่ควรหลีกเลี่ยง	ส่วนประกอบที่เป็นประโยชน์
โปรตีน	ผลพลอยได้, โปรตีนหลายชนิดผสมกัน	โปรตีนจากสัตว์ชนิดเดียว (ปลาแซลมอน, เป็ด, เนื้อแกะ)
ธัญพืช	ข้าวสาลี, ข้าวโพด, ถั่วเหลือง	มันเทศ, มันฝรั่ง, ข้าวโอ๊ต
วัตถุเจือปน	สีสังเคราะห์, BHA, BHT	สารกันเสียจากธรรมชาติ (โทโคฟีรอล, สารสกัดโรสแมรี)
ส่วนประกอบเชิงหน้าที่	—	กรดไขมันโอเมกา-3, โพรไบโอติก

เกณฑ์ 4 ข้อในการเลือกอาหารที่เหมาะกับสุนัขมีคราบน้ำตา

โปรตีนจากสัตว์ชนิดเดียว: เลือกอาหารที่มีโปรตีนจากสัตว์เพียงชนิดเดียว เช่น ปลาแซลมอน เป็ด หรือเนื้อแกะ หากมีโปรตีนหลายชนิดผสมกันจะระบุได้ยากว่าส่วนประกอบใดเป็นสาเหตุของปัญหา

แหล่งคาร์โบไฮเดรตที่ก่อการระคายเคืองต่ำ: ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ใช้มันเทศหรือมันฝรั่งเป็นแหล่งคาร์โบไฮเดรตแทนข้าวสาลี ข้าวโพด และถั่วเหลือง หากสงสัยว่าแพ้ธัญพืช อาจพิจารณาอาหารปราศจากธัญพืช

ปราศจากวัตถุเจือปนสังเคราะห์: ควรเลือกอาหารที่ไม่มีสีสังเคราะห์และสารกันเสียเคมี สิ่งสำคัญคือต้องตรวจสอบฉลากส่วนประกอบอย่างละเอียดจนถึงรายการท้าย ๆ

มีกรดไขมันโอเมกา-3: กรดไขมันโอเมกา-3 อาจช่วยควบคุมการอักเสบทั่วร่างกาย อาจเลือกอาหารที่มีน้ำมันปลาแซลมอนหรือน้ำมันเมล็ดแฟลกซ์ แต่ผลโดยตรงต่อคราบน้ำตาควรประเมินเป็นรายตัวหลังปรึกษาสัตวแพทย์

ภาพประกอบการตรวจสอบส่วนประกอบของอาหารพรีเมียมที่วางอยู่กับวัตถุดิบธรรมชาติ

บางกรณีไม่สามารถแก้ได้ด้วยอาหารเพียงอย่างเดียว

หากผ่านไประยะเวลานานพอหลังเปลี่ยนอาหารแล้วคราบน้ำตายังไม่เปลี่ยนแปลง อาจเกิดจากปัญหาด้านโครงสร้าง เช่น ท่อน้ำตาอุดตันหรือความผิดปกติของเปลือกตา กรณีนี้ต้องเข้ารับการตรวจจากสัตวแพทย์ โดยเฉพาะหากน้ำตามีสีเหลืองหรือขี้ตามีลักษณะเหนียว อาจมีการติดเชื้อ จึงควรรีบเข้ารับการตรวจ

วิธีเปลี่ยนอาหาร

การเปลี่ยนอาหารอย่างกะทันหันอาจทำให้เกิดปัญหาระบบทางเดินอาหาร จึงควรค่อย ๆ เปลี่ยนตลอดช่วง 7~10 วัน

วันที่ 1~3: อาหารเดิม 75% + อาหารใหม่ 25%

วันที่ 4~6: อาหารเดิม 50% + อาหารใหม่ 50%

วันที่ 7~9: อาหารเดิม 25% + อาหารใหม่ 75%

ตั้งแต่วันที่ 10 เป็นต้นไป: อาหารใหม่ 100%

หลังเปลี่ยนอาหาร ต้องรอระยะหนึ่งจึงจะประเมินการเปลี่ยนแปลงของคราบน้ำตาได้ เพราะขนใหม่ต้องใช้เวลาในการงอก คราบที่ติดอยู่บนขนเดิมจะค่อย ๆ จางลงเมื่อขนใหม่งอก จึงไม่ควรรีบตัดสินผลและควรติดตามอาการร่วมกับการปรึกษาสัตวแพทย์

การดูแลที่ควรทำควบคู่กับการให้อาหาร

การดูแลด้วยวิธีต่อไปนี้ควบคู่กับการเลือกอาหารจะช่วยให้การลดคราบน้ำตาได้ผลดียิ่งขึ้น

การทำความสะอาดรอบดวงตา: เช็ดบริเวณคราบน้ำตาด้วยน้ำอุ่นหรือน้ำยาทำความสะอาดดวงตาโดยเฉพาะ วันละ 1~2 ครั้ง สิ่งสำคัญคือต้องเช็ดก่อนน้ำตาแห้ง

การจัดการปริมาณน้ำดื่ม: การให้น้ำสะอาดและสดใหม่อย่างเพียงพอเสมอช่วยรักษาสุขภาพโดยรวม ตำราสัตวแพทย์ไม่พบความสัมพันธ์โดยตรงระหว่างแร่ธาตุในน้ำประปากับคราบน้ำตา แต่การจัดหาน้ำสะอาดเป็นหลักพื้นฐานของการดูแล

การดูแลขนรอบดวงตา: ขนรอบดวงตาที่ยาวอาจสัมผัสและระคายเคืองกระจกตาโดยตรงจนทำให้น้ำตาเพิ่มขึ้น ควรตัดแต่งให้สั้นเป็นประจำ

การเสริมโพรไบโอติก: การปรับสมดุลสภาพแวดล้อมในลำไส้อาจส่งผลต่อสุขภาพผิวหนังและดวงตา ควรพิจารณาให้หลังปรึกษาสัตวแพทย์

ภาพประกอบสุนัขสีขาวกำลังได้รับการทำความสะอาดรอบดวงตา

ไม่ควรใช้ผลิตภัณฑ์ขจัดคราบน้ำตาโดยพลการ

ผลิตภัณฑ์ขจัดคราบน้ำตาที่วางจำหน่ายบางชนิดมีส่วนผสมของยาปฏิชีวนะ เช่น tylosin การใช้เป็นเวลานานโดยไม่มีใบสั่งยาจากสัตวแพทย์อาจก่อให้เกิดปัญหาเชื้อดื้อยาปฏิชีวนะ ผลิตภัณฑ์ที่มีสารฟอกขาวก็อาจระคายเคืองผิวหนังรอบดวงตา จึงต้องปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ขจัดคราบน้ำตา

สายพันธุ์ที่มีคราบน้ำตารุนแรงเป็นพิเศษ

ตามตำราจักษุวิทยาทางสัตวแพทย์ สุนัขบางสายพันธุ์เกิดคราบน้ำตาได้ง่ายเนื่องจากโครงสร้างใบหน้า

มอลทีส: เป็นสุนัขพันธุ์เล็กที่มีขนสีขาวจึงเห็นคราบได้ชัด และมักมีท่อน้ำตาแคบ

ชิสุ: เป็นสุนัขพันธุ์เล็กที่มีขนมากบริเวณหัวตา ขนจึงดูดฟิล์มน้ำตาและพาน้ำตาไหลลงมาตามใบหน้าได้ง่าย

พุดเดิล: มีรายงานว่าขนรอบดวงตาที่หนาแน่นอาจระคายเคืองดวงตาและการระบายผ่านท่อน้ำตาอาจไม่ราบรื่น จึงมักมีน้ำตาเพิ่มขึ้น

บิชอง ฟริเซ่: เช่นเดียวกับมอลทีส ขนสีขาวทำให้เห็นคราบได้ชัด

สำหรับสายพันธุ์เหล่านี้ การทำความสะอาดรอบดวงตาและดูแลขนรอบดวงตาเป็นประจำควบคู่กับการจัดการอาหารมีความสำคัญเป็นพิเศษ

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

อาหารปราศจากธัญพืชดีต่อคราบน้ำตาเสมอไปหรือไม่

ไม่เสมอไป หากการแพ้ธัญพืชเป็นสาเหตุของเยื่อบุตาอักเสบและการหลั่งน้ำตาเพิ่มขึ้น อาหารปราศจากธัญพืชอาจช่วยได้ แต่ไม่ได้เป็นเช่นนี้กับสุนัขทุกตัว สิ่งสำคัญคือต้องหาสาเหตุของคราบน้ำตาร่วมกับสัตวแพทย์ก่อนเลือกอาหาร

หลังเปลี่ยนอาหาร คราบน้ำตาจะลดลงเร็วแค่ไหน

หลังเปลี่ยนอาหาร อาจต้องใช้เวลานานกว่าจะเห็นว่าคราบน้ำตาดีขึ้น เพราะต้องรอให้ขนใหม่งอก คราบที่ติดอยู่บนขนเดิมจะค่อย ๆ หายไปเมื่อขนใหม่งอก จึงไม่ควรรีบตัดสินผล สุนัขแต่ละตัวแตกต่างกันมาก จึงควรติดตามอาการร่วมกับการปรึกษาสัตวแพทย์

คราบน้ำตาเป็นสีน้ำตาล ต้องพาไปโรงพยาบาลหรือไม่

คราบน้ำตาสีน้ำตาลหรือน้ำตาลแดงเกิดจากส่วนประกอบในน้ำตาทำให้ขนเปลี่ยนสี ส่วนใหญ่ไม่ได้บ่งชี้ถึงภัยต่อสุขภาพในทันที แต่หากมีสิ่งคัดหลั่งสีเหลืองหรือสีเขียว หรือดวงตาแดงก่ำหรือบวม อาจเป็นการติดเชื้อ จึงควรเข้ารับการตรวจจากสัตวแพทย์

การให้น้ำกรองแทนน้ำประปาได้ผลหรือไม่

ตำราสัตวแพทย์ไม่พบความสัมพันธ์โดยตรงระหว่างแร่ธาตุในน้ำประปากับคราบน้ำตา อย่างไรก็ตาม การให้น้ำสะอาดและสดใหม่เสมอเป็นพื้นฐานของการดูแลสุขภาพโดยรวม การปรับอาหารควบคู่กับการดูแลรอบดวงตาจะช่วยลดคราบน้ำตาได้ดีกว่า

อาหารเสริมที่ว่าดีต่อคราบน้ำตาของสุนัขได้ผลหรือไม่

กรดไขมันโอเมกา-3 หรือโพรไบโอติกอาจช่วยควบคุมการอักเสบและปรับสมดุลสภาพแวดล้อมในลำไส้ อย่างไรก็ตาม การใช้อาหารเสริมเพียงอย่างเดียวทำให้คราบน้ำตาหายสนิทได้ยาก และจะได้ผลดีกว่าเมื่อปรับอาหารควบคู่กับการดูแลดวงตา ควรปรึกษาสัตวแพทย์ก่อนให้

แชร์