สัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีวิทยาคือใคร? — เมื่อไหร่ควรตรวจ X-ray·CT·MRI

ภูมิคุ้มกันถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

สรุปให้เจ้าของเข้าใจว่าสัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีวิทยาทำอะไรบ้าง ตรวจอะไรบ้าง และต่างจากคลินิกทั่วไปอย่างไร

สัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีวิทยาคือใคร?

สัตวแพทย์ตรวจสอบภาพรังสีวิทยาของสุนัขในห้องอ่านผล

สัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีวิทยาอ่านผลตรวจด้วยภาพอย่างเอกซเรย์·อัลตราซาวด์·CT·MRI โดยเฉพาะ จุดสำคัญคือสามารถพบความผิดปกติเล็กๆ ที่สัตวแพทย์ทั่วไปอาจมองข้ามได้ ตรวจดูอวัยวะที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่า เช่น กระดูก·อวัยวะ·ระบบประสาท·หลอดเลือด และช่วยแยกโรค เมื่อต้องการวินิจฉัยที่ซับซ้อน แพทย์เจ้าของไข้จะส่งให้อ่านผล

ต่างจากสัตวแพทย์ทั่วไปอย่างไร?

ผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีวิทยาคือบุคลากรที่ผ่านการฝึกอบรมเพิ่มเติมในด้านการอ่านผลรังสีวิทยาหลังได้รับใบอนุญาต มีประสบการณ์และผ่านการประเมินโดยเพื่อนร่วมงานอย่างสม่ำเสมอ สัตวแพทย์ทั่วไปสามารถถ่ายภาพเอกซเรย์และอ่านผลพื้นฐานได้ แต่ภาพตัดขวางอย่าง CT·MRI ต้องการความรู้ด้านกายวิภาคและประสบการณ์การอ่านผลมาก การอ่านผลโดยผู้เชี่ยวชาญจึงมีความแม่นยำสูงกว่า โดยเฉพาะการประเมินขอบเขตของเนื้องอก บริเวณระบบประสาทเช่นสมอง·ไขสันหลัง และรอยโรคซับซ้อนที่ต้องการวางแผนผ่าตัด อย่างไรก็ตาม ระยะเวลาการฝึกอบรมและชื่อสถาบันรับรองอาจแตกต่างกันตามประเทศและสมาคม จึงควรใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงเท่านั้น

ลักษณะเด่นของการตรวจด้วยภาพแต่ละประเภท

รายการ	เอกซเรย์	อัลตราซาวด์	CT	MRI
วัตถุประสงค์หลัก	กระดูก·ปอด·ขนาดหัวใจ	ภายในอวัยวะ·การไหลเวียนเลือด	กระดูก·ปอด·ภาพตัดขวางทั้งตัว	สมอง·ไขสันหลัง·เนื้อเยื่ออ่อน
ต้องการดมยาสลบ	ส่วนใหญ่ไม่จำเป็น	ไม่จำเป็น	จำเป็น	จำเป็นมาก
เวลาที่ใช้	5~10 นาที	20~30 นาที	15~30 นาที	60~90 นาที
ค่าใช้จ่ายโดยประมาณ	3~10,000 บาท	10~20,000 บาท	50~100,000 บาท	100~200,000 บาท

ค่าใช้จ่ายอาจแตกต่างกันตามโรงพยาบาล·พื้นที่·ขอบเขตการตรวจ

เมื่อไหร่ควรให้อ่านผลโดยผู้เชี่ยวชาญ?

ไม่จำเป็นต้องให้อ่านผลทุกภาพโดยผู้เชี่ยวชาญ การตรวจสุขภาพทั่วไปหรือตรวจสอบข้อต่อ แพทย์เจ้าของไข้สามารถอ่านผลได้ แต่ควรพิจารณาการส่งให้อ่านผลในกรณีต่อไปนี้ - สงสัยเนื้องอก: ต้องการประเมินขนาดและขอบเขตการลุกลามอย่างแม่นยำ - อาการทางระบบประสาท: แยกโรคความผิดปกติของสมอง·ไขสันหลัง เช่น ชัก·อัมพาต·เดินไม่มั่นคง - กระดูกหักซับซ้อน: อ่านผล CT แบบ 3D เพื่อวางแผนผ่าตัด - โรคที่ไม่ทราบสาเหตุ: กรณีที่ตรวจทั่วไปไม่สามารถวินิจฉัยได้

สิ่งที่ต้องตรวจสอบก่อนตรวจด้วยภาพ

CT·MRI มักต้องการการทำให้สงบหรือดมยาสลบเพื่อให้ได้ภาพที่แม่นยำโดยไม่มีการเคลื่อนไหว สัตว์ที่มีโรคหัวใจ·โรคไต หรืออายุมากที่มีความเสี่ยงต่อการดมยาสลบและการตรวจ ควรตรวจสอบความปลอดภัยล่วงหน้าด้วยการตรวจเลือด และตามวิธีการตรวจอาจต้องงดอาหารเป็นระยะเวลาหนึ่ง จึงควรปฏิบัติตามคำแนะนำล่วงหน้าของโรงพยาบาลสัตว์ หากมีความเสี่ยงต่อการสำลักสูง สามารถหารือเพื่อหาวิธีตรวจที่ปลอดภัยกว่าได้ หากกังวลเรื่องการดมยาสลบ ควรปรึกษาแพทย์เจ้าของไข้และสัตวแพทย์ผู้ดูแลการดมยาสลบอย่างละเอียดก่อนดำเนินการ

การส่งให้อ่านผลทำอย่างไร?

เจ้าของไปพบผู้เชี่ยวชาญโดยตรงมีน้อย ส่วนใหญ่แพทย์เจ้าของไข้จะส่งไฟล์ภาพ(DICOM)ที่ถ่ายไว้ให้สัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีวิทยาเพื่อขออ่านผลทางไกล ผลการอ่านจะกลับมาเป็นรายงานภายใน 24~72 ชั่วโมง แพทย์เจ้าของไข้จะตัดสินใจแนวทางการรักษาตามรายงานนั้น โรงพยาบาลสัตว์ขนาดใหญ่และโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยอาจมีผู้เชี่ยวชาญประจำเพื่ออ่านผลโดยตรง

A veterinary radiologist specializing in remote image interpretation

การใช้รายงานการอ่านผลจากผู้เชี่ยวชาญอย่างถูกต้อง

รายงานการอ่านผลประกอบด้วยผลตรวจด้วยภาพและรายการโรคที่ควรแยก ผู้เชี่ยวชาญอาจระบุว่า "สงสัยเนื้องอก" แต่การวินิจฉัยสุดท้ายต้องยืนยันด้วยการตรวจชิ้นเนื้อ รายงานควรให้แพทย์เจ้าของไข้เป็นผู้แปล แต่เจ้าของควรทราบคำสำคัญ - รอยโรค(lesion): บริเวณที่มีผลผิดปกติ - mass: ก้อนเนื้อ - การแยกโรค(DDx): โรคที่เป็นไปได้ - แนะนำให้ติดตาม: ต้องถ่ายภาพซ้ำหลังจากผ่านเวลาหนึ่ง

มีบริการอ่านผลภาพจากภายนอกด้วย

ปัจจุบันโรงพยาบาลสัตว์ขนาดกลางและเล็กก็ใช้บริการอ่านผลออนไลน์ แพทย์เจ้าของไข้ส่งภาพที่ถ่ายไว้ขึ้นคลาวด์ ผู้เชี่ยวชาญจะอ่านผลทางไกล ทำให้ไม่ต้องไปโรงพยาบาลใหญ่ก็ได้รับระดับการอ่านผลจากผู้เชี่ยวชาญ การถามแพทย์เจ้าของไข้ว่า "สามารถอ่านผลโดยผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีวิทยาได้หรือไม่" ก็เป็นวิธีที่ดี

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

สัตวแพทย์ทั่วไปอ่านผล CT ไม่ได้เลยหรือ?

ทำได้ แต่ CT·MRI ต้องการความรู้ด้านกายวิภาคและประสบการณ์การอ่านผลมาก จึงแนะนำให้ให้อ่านผลโดยผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีวิทยา โดยเฉพาะการประเมินสมอง·ไขสันหลัง·เนื้องอก การอ่านผลโดยผู้เชี่ยวชาญจะปลอดภัยกว่า

ค่าใช้จ่ายในการอ่านผลโดยผู้เชี่ยวชาญเท่าไหร่?

แตกต่างกันตามประเภทการตรวจและบริการ แต่โดยประมาณอยู่ที่ 5,000~15,000 บาท มักเรียกเก็บแยกจากค่าตรวจ จึงควรตรวจสอบกับแพทย์เจ้าของไข้อย่างละเอียดล่วงหน้า

ในละแวกบ้านไม่มีผู้เชี่ยวชาญด้านรังสีวิทยา ควรทำอย่างไร?

แพทย์เจ้าของไข้สามารถใช้บริการอ่านผลทางไกลได้ ในประเทศไทยมีแพลตฟอร์มอ่านผลทางไกลโดยผู้เชี่ยวชาญหลายแห่ง หากสามารถถ่ายภาพได้ก็สามารถรับบริการอ่านผลจากผู้เชี่ยวชาญได้

MRI กับ CT แบบไหนดีกว่ากัน?

วัตถุประสงค์ต่างกัน CT เหมาะกับกระดูก·ปอด·การตรวจคัดกรองทั่วร่างกาย ส่วน MRI เหมาะกับสมอง·ไขสันหลัง·หมอนรองกระดูก·เนื้อเยื่ออ่อน สัตวแพทย์จะเลือกการตรวจที่เหมาะสมตามอาการ

สุนัขแก่สามารถตรวจ CT·MRI ได้หรือไม่?

ส่วนใหญ่ทำได้หากตรวจสอบความปลอดภัยด้วยการตรวจหัวใจ·ไต·เลือดก่อนดมยาสลบ ไม่จำเป็นต้องปฏิเสธการตรวจเพียงเพราะอายุมาก

แชร์