ถูกใจ

แชร์

การติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัดในสุนัขและแมว ตั้งแต่การป้องกันถึงการรับมือ

ภูมิคุ้มกันถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

รวบรวมวิธีป้องกันการติดเชื้อหลังผ่าตัดและแนวทางรับมือเมื่อเกิดการติดเชื้อ ในมุมมองของผู้ดูแล

การติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัดคืออะไร

การติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัดคือภาวะแทรกซ้อนทางศัลยกรรมที่เกิดจากการที่เชื้อแบคทีเรียแทรกซึมเข้าสู่บริเวณแผลผ่าตัดหรือเนื้อเยื่อโดยรอบ ทำให้เกิดการอักเสบขึ้น สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการดูแลสุขอนามัยก่อนและหลังผ่าตัด รวมถึงการสังเกตอย่างใส่ใจของผู้ดูแล ยิ่งตรวจพบสัญญาณการติดเชื้อได้เร็วเท่าไร การรักษาก็ยิ่งง่ายขึ้นและฟื้นตัวได้เร็วขึ้นเท่านั้น เนื่องจากทั้งสุนัขและแมวมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อหลังผ่าตัด การที่ผู้ดูแลรู้จักวิธีป้องกันเบื้องต้นและอาการระยะแรกจึงเป็นประโยชน์อย่างมาก

สาเหตุของการติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัด

การติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัดส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียที่อาศัยอยู่บนผิวหนังและในสภาพแวดล้อมของห้องผ่าตัดแทรกเข้าสู่แผล แหล่งที่มาของเชื้อแบคทีเรียอาจเป็นสภาพแวดล้อมภายนอก เช่น อุปกรณ์ผ่าตัด ทีมผ่าตัด หรืออากาศ หรืออาจเป็นเชื้อประจำถิ่นบนผิวหนังและในร่างกายของผู้ป่วยเอง

ระยะเวลาผ่าตัด: ยิ่งใช้เวลาวางยาสลบนานขึ้น (มีรายงานว่าความเสี่ยงเพิ่มขึ้นเมื่อเกิน 90 นาที) โอกาสสัมผัสเชื้อแบคทีเรียก็ยิ่งมากขึ้น ทำให้ความเสี่ยงการติดเชื้อสูงขึ้น

โรคประจำตัว: สัตว์ที่มีโรคต่อมไร้ท่อ เช่น เบาหวาน กลุ่มอาการคุชชิง มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อมากกว่า

โรคอ้วน: สัตว์ที่มีน้ำหนักเกินจะมีความเสี่ยง SSI สูงขึ้นและแผลอาจหายช้ากว่าปกติ

อายุ: สัตว์เลี้ยงสูงอายุมักมีโรคประจำตัว เช่น โรคต่อมไร้ท่อ จึงสำคัญที่จะประเมินความเสี่ยงการติดเชื้อร่วมกับสัตวแพทย์อย่างรอบคอบก่อนผ่าตัด

หากพบอาการเหล่านี้ให้สงสัยว่ามีการติดเชื้อ

หากพบอาการดังต่อไปนี้หลังผ่าตัด ให้สงสัยว่ามีการติดเชื้อ สังเกตบริเวณแผลผ่าตัดทุกวันและตรวจดูความเปลี่ยนแปลง

รอยแดง: บริเวณรอบแผลผ่าตัดบวมแดงและขอบเขตขยายกว้างขึ้นเรื่อย ๆ

สิ่งคัดหลั่ง: มีหนองสีเหลืองหรือสีเขียวไหลออกมา หรือมีกลิ่น

บวม: บริเวณแผลผ่าตัดบวมโปงผิดปกติ

ปฏิกิริยาเจ็บปวด: เจ็บปวดมากหรือส่งเสียงขู่เมื่อถูกสัมผัส

มีไข้: สังเกตเห็นสัญญาณไข้โดยอุณหภูมิร่างกายสูงกว่าปกติ

เบื่ออาหาร: ไม่ยอมกินอาหารและอ่อนเพลีย

ผู้ดูแลกำลังตรวจดูบริเวณแผลผ่าตัดของสุนัข

กรณีเหล่านี้ต้องพาไปพบสัตวแพทย์ทันที

หากมีหนองไหลออกจากแผลผ่าตัด แผลเย็บแยกออก หรือปฏิเสธอาหารเกิน 48 ชั่วโมง ต้องพาไปพบสัตวแพทย์ทันที หากการติดเชื้อลุกลามอาจพัฒนาเป็นการติดเชื้อทั่วร่างกายที่รุนแรง การรับมืออย่างรวดเร็วจึงช่วยรักษาชีวิตได้ หลังผ่าตัดอย่างน้อย 2 สัปดาห์ ให้สังเกตบริเวณแผลอย่างละเอียดทุกวัน และหากพบสัญญาณผิดปกติใด ๆ ให้ไปพบสัตวแพทย์ทันที

วิธีป้องกันการติดเชื้อก่อนและหลังผ่าตัด

การป้องกันก่อนและหลังผ่าตัดเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงสุดในการป้องกันการติดเชื้อ

การตรวจสุขภาพก่อนผ่าตัด: ก่อนผ่าตัดให้ตรวจสอบว่ามีการติดเชื้อที่ผิวหนังหรือระบบทางเดินปัสสาวะหรือไม่ หากมีการติดเชื้อให้รักษาให้หายก่อนแล้วจึงทำการผ่าตัด

ยาปฏิชีวนะเพื่อป้องกัน: สัตวแพทย์จะพิจารณาการให้ยาปฏิชีวนะตามประเภทของการผ่าตัดและระดับความเสี่ยงการติดเชื้อ

การโกนขนและฆ่าเชื้อบริเวณผ่าตัด: ทางคลินิกจะโกนขนบริเวณผ่าตัดและฆ่าเชื้อทันทีก่อนการผ่าตัด การโกนขนเร็วเกินไป (ก่อนการผ่าตัดมากกว่า 4 ชั่วโมง) อาจเพิ่มความเสี่ยงการติดเชื้อได้

สุขอนามัยมือของผู้ดูแล: ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนสัมผัสบริเวณแผลผ่าตัด

ตามตำราศัลยศาสตร์ทางสัตวแพทย์ การเตรียมผู้ป่วยที่เหมาะสมและการใช้เทคนิคปลอดเชื้อก่อนผ่าตัดเป็นหัวใจสำคัญของการป้องกันการติดเชื้อ

สัตวแพทย์กำลังเตรียมบริเวณผ่าตัดด้วยเทคนิคปลอดเชื้อ

การดูแลที่บ้านหลังการผ่าตัด

การดูแลที่บ้านหลังผ่าตัดมีความสำคัญอย่างมากในการป้องกันการติดเชื้อ

การสวมปลอกคอกันเลีย: ให้สวมปลอกคอกันเลียเพื่อป้องกันไม่ให้สัตว์เลียหรือเกาบริเวณแผล แม้จะดูไม่สะดวกสบายก็ต้องใส่ไว้จนกว่าแผลจะหายดี

การฆ่าเชื้อและการเปลี่ยนผ้าพันแผล: ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อตามวิธีที่สัตวแพทย์แนะนำและเปลี่ยนผ้าก๊อซตามกำหนด

การจำกัดกิจกรรม: จำกัดการวิ่งหรือการกระโดดจนกว่าแผลจะหายสนิท ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของสัตวแพทย์เกี่ยวกับการกลับมาทำกิจกรรม และให้อยู่นิ่ง ๆ ในร่มจนกว่าจะถึงเวลานั้น

การให้ยา: ให้ยาปฏิชีวนะและยาต้านการอักเสบที่สั่งจ่ายตามเวลาที่กำหนดโดยไม่ขาด ห้ามหยุดยาเองแม้อาการจะดีขึ้น

สัตว์เลี้ยงที่ต้องระวังเป็นพิเศษ

มีรายงานว่าสัตว์ที่เป็นโรคอ้วนหรือมีโรคต่อมไร้ท่อ เช่น เบาหวานหรือกลุ่มอาการคุชชิง มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัดสูงกว่า นอกจากนี้ หากมีการติดเชื้อที่ผิวหนังหรือระบบทางเดินปัสสาวะก่อนผ่าตัด อาจทำให้การฟื้นตัวช้าลง จึงควรตรวจพบและรักษาให้หายก่อน สำหรับสัตว์เหล่านี้ควรปรึกษาสัตวแพทย์อย่างละเอียดเกี่ยวกับระดับความเสี่ยงการติดเชื้อและแผนการป้องกันก่อนผ่าตัด

หากเกิดการติดเชื้อ ให้รักษาดังนี้

หากเกิดการติดเชื้อขึ้น อย่าตื่นตระหนก สิ่งสำคัญคือรีบพาไปพบสัตวแพทย์อย่างรวดเร็ว สัตวแพทย์จะทำการเพาะเชื้อแบคทีเรียจากบริเวณที่ติดเชื้อเพื่อระบุเชื้อก่อโรค และสั่งจ่ายยาปฏิชีวนะที่เหมาะสม

การติดเชื้อที่ผิวเผิน: อาจหายได้ด้วยการฆ่าเชื้อและครีมยาปฏิชีวนะเพียงอย่างเดียว

การติดเชื้อลึก: อาจต้องเปิดแผลเย็บใหม่เพื่อระบายหนองออก

การติดเชื้อทั่วร่างกาย: อาจต้องรักษาตัวในโรงพยาบาลและให้ยาปฏิชีวนะทางหลอดเลือดดำ

ระยะเวลาการรักษาขึ้นอยู่กับความรุนแรงของการติดเชื้อและชนิดของเชื้อก่อโรค จึงควรรับการรักษาอย่างต่อเนื่องตามคำแนะนำของสัตวแพทย์และไม่ขาดนัดตรวจ

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

การติดเชื้อมักเกิดขึ้นกี่วันหลังผ่าตัด

ระยะเวลาที่การติดเชื้อปรากฏอาจแตกต่างกันไปตามประเภทการผ่าตัดและสภาพของสัตว์เลี้ยง แทนที่จะระวังเฉพาะช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง สิ่งสำคัญคือต้องสังเกตบริเวณแผลผ่าตัดอย่างละเอียดทุกวันจนครบ 2 สัปดาห์หลังผ่าตัด และตรวจดูอย่างต่อเนื่องว่ามีสัญญาณผิดปกติ เช่น รอยแดง สิ่งคัดหลั่ง หรืออาการบวมหรือไม่

หากไม่สวมปลอกคอกันเลียจะติดเชื้อจริงหรือ

เมื่อสัตว์เลี้ยงเลียบริเวณแผลผ่าตัด เชื้อแบคทีเรียในช่องปากจะเข้าสู่แผล ทำให้ความเสี่ยงการติดเชื้อเพิ่มขึ้นอย่างมาก แม้จะดูไม่สะดวกสบายก็ต้องใส่ไว้จนกว่าแผลจะหายดี

ของเหลวใสไหลออกจากแผลผ่าตัดถือเป็นเรื่องปกติหรือไม่

ในช่วงแรกหลังผ่าตัด สิ่งคัดหลั่งใสปริมาณเล็กน้อยอาจเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการหายของแผล แต่หากปริมาณมากขึ้น สีขุ่นขึ้น หรือมีกลิ่น ต้องพาไปพบสัตวแพทย์ทันที

แมวก็มีความเสี่ยงการติดเชื้อบริเวณแผลผ่าตัดเช่นกันหรือ

แมวก็มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อหลังผ่าตัดเช่นกัน โดยหลังการทำหมันหรือการผ่าตัดช่องท้องก็ต้องสังเกตอย่างระมัดระวังเท่ากัน หากพบสัญญาณผิดปกติให้รีบพาไปพบสัตวแพทย์เพื่อรับการรักษาที่เหมาะสม

ต้องให้ยาปฏิชีวนะจนครบกำหนดแม้อาการดีขึ้นแล้วหรือ

ใช่ ต้องให้ยาตามระยะเวลาที่สัตวแพทย์สั่งจ่ายอย่างเคร่งครัด หากหยุดยาเองแม้อาการจะดีขึ้น เชื้อแบคทีเรียอาจไม่ถูกกำจัดจนหมดและอาจทำให้เกิดเชื้อดื้อยาได้

แชร์

คอนเทนต์ที่เกี่ยวข้อง

คู่มือประสิทธิภาพและการให้วิตามิน C

7 อันดับสายพันธุ์สุนัขขาสั้น

ผลของวิตามินดีและปริมาณที่แนะนำ

สรุปสาเหตุความก้าวร้าวในสุนัขและวิธีปรับพฤติกรรม

สาเหตุที่สุนัขเห่าและวิธีปรับแก้

คู่มือฉบับสมบูรณ์เกี่ยวกับวิธีแปรงขนและดูแลขนแมว

วิธีตัดเล็บแมวและความถี่ที่เหมาะสม

สาเหตุที่แมวปฏิเสธกระบะทรายและวิธีแก้ไข

สาเหตุและวิธีแก้ไขพฤติกรรมพ่นปัสสาวะของแมว

อาการและการดูแลโรคเบาหวานในแมว

เอกสารอ้างอิง

[1] Fossum TW. Preoperative and intraoperative care of the surgical patient. In: Fossum TW, Duprey LP, O'Connor D, editors. Small Animal Surgery. 3rd ed. Boston, MA: Elsevier; 2007.

[2] Eugster S, Schawalder P, Gaschen F, Boerlin P. A prospective study of postoperative surgical site infections in dogs and cats. Vet Surg. 2004;33(5):542-550.

[3] Small Animal Anesthesia and Pain Management: A Color Handbook. 3rd Edition. CRC Press.

[4] Turk R, Singh A, Weese JS. Prospective surgical site infection surveillance in dogs. Vet Surg. 2015;44(1):2-8.