เอนโรฟลอกซาซิน (เบย์ทริล) ยาปฏิชีวนะวงกว้าง

ภูมิคุ้มกันถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

เอนโรฟลอกซาซิน (เบย์ทริล) เป็นยาปฏิชีวนะวงกว้างสำหรับสุนัขและแมว รวบรวมกลไกการออกฤทธิ์ การบ่งชี้ ผลข้างเคียง และข้อควรระวังไว้ให้แล้ว

เอนโรฟลอกซาซิน (เบย์ทริล) คืออะไร?

ภาพสัตวแพทย์ถือยาปฏิชีวนะที่จะสั่งจ่ายให้สุนัขและแมว

เอนโรฟลอกซาซิน (Enrofloxacin) เป็นยาปฏิชีวนะในกลุ่มฟลูออโรควิโนโลน (Fluoroquinolone) ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในสุนัขและแมว สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ ห้ามให้ยาที่เหลืออยู่โดยตัดสินใจเอง ยาที่คุ้นเคยในชื่อการค้าเบย์ทริล (Baytril) นี้จะยับยั้งการจำลองแบบ DNA ของแบคทีเรียเพื่อรักษาการติดเชื้อ มักสั่งจ่ายสำหรับการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ ผิวหนัง และทางเดินหายใจ แต่ต้องระวังเป็นพิเศษสำหรับแมวและสัตว์วัยอ่อน

ฆ่าเชื้อแบคทีเรียด้วยกลไกใด?

เอนโรฟลอกซาซินจะยับยั้งเอนไซม์ DNA จายเรส (DNA gyrase) ของแบคทีเรีย ทำให้แบคทีเรียไม่สามารถจำลองแบบและเพิ่มจำนวนได้ เซลล์ของมนุษย์หรือสัตว์เลี้ยงไม่มีเอนไซม์นี้ จึงโจมตีเฉพาะแบคทีเรียได้อย่างเลือกสรร เมื่อเข้าสู่ร่างกาย บางส่วนจะเปลี่ยนเป็นสารเมแทบอไลต์ออกฤทธิ์ชื่อซิโปรฟลอกซาซิน (Ciprofloxacin) ทำให้การให้ยาครั้งเดียวมีประสิทธิภาพต่อแบคทีเรียแกรมลบวงกว้างและแกรมบวกบางชนิด

สั่งจ่ายสำหรับการติดเชื้อใดบ้าง?

เอนโรฟลอกซาซินใช้รักษาการติดเชื้อจากแบคทีเรียหลากหลายชนิด เช่น สแตฟิโลค็อกคัส อีโคไล และซูโดโมแนส - การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ: กระเพาะปัสสาวะอักเสบ การติดเชื้อที่ไต และโรคอวัยวะทางปัสสาวะ - การติดเชื้อผิวหนังและเนื้อเยื่ออ่อน: หนองในผิวหนัง การติดเชื้อที่แผล - การติดเชื้อทางเดินหายใจ: ปอดบวม หลอดลมอักเสบ - การติดเชื้อหูชั้นนอก: ใช้เป็นยาหยอด ฟลูออโรควิโนโลนไม่มีพิษต่อหู หากเป็นสูตรละลายน้ำ (ไม่ใช่น้ำมัน) ถือว่าค่อนข้างปลอดภัยแม้แก้วหูจะเสียหาย - ต่อมลูกหมากอักเสบ: มักเลือกเพราะซึมเข้าสู่เนื้อเยื่อได้ดี อย่างไรก็ตาม มีประสิทธิภาพต่ำต่อแบคทีเรียไม่ใช้ออกซิเจนหรือเอนเทอโรค็อกคัส (Enterococcus)

ภาพวาดทางการแพทย์แสดงอวัยวะในร่างกายที่เอนโรฟลอกซาซินออกฤทธิ์

เปรียบเทียบยาปฏิชีวนะกลุ่มฟลูออโรควิโนโลน

รายการ	เอนโรฟลอกซาซิน	มาร์โบฟลอกซาซิน	พราโดฟลอกซาซิน
ชื่อการค้า	เบย์ทริล	มาร์โบซิล	เวราฟลอกซ์
กลุ่มเป้าหมายหลัก	สุนัข·แมว	สุนัข·แมว	สุนัข·แมว
ความถี่ในการให้	วันละ 1 ครั้ง	วันละ 1 ครั้ง	วันละ 1 ครั้ง
ประสิทธิภาพต่อแบคทีเรียไม่ใช้ออกซิเจน	ต่ำ	ต่ำ	สูง
ความเสี่ยงตาบอดในแมว	มี (ขนาดสูง)	ต่ำ	ต่ำ

การเลือกใช้จริงขึ้นอยู่กับเชื้อสาเหตุและการทดสอบความไวของสัตวแพทย์

เจ้าของแมวต้องตรวจสอบให้แน่ใจ

การให้เอนโรฟลอกซาซินในขนาดสูงแก่แมวอาจทำให้เกิด ภาวะจอประสาทตาเสื่อมเฉียบพลัน นำไปสู่ตาบอดได้ หนังสือเรียนเวชศาสตร์ภายในสัตว์แนะนำให้ปฏิบัติตามเกณฑ์ขนาดยาสูงสุดอย่างเคร่งครัดสำหรับแมว และพิจารณาใช้ฟลูออโรควิโนโลนอื่น (มาร์โบฟลอกซาซิน·พราโดฟลอกซาซิน) เป็นลำดับแรก หากพบการขยายม่านตาหรือพฤติกรรมชนผนังระหว่างการรักษา ต้องหยุดยาและติดต่อโรงพยาบาลทันที

สามารถใช้กับสัตว์วัยอ่อน·แม่สัตว์ตั้งท้องได้หรือไม่?

การใช้เอนโรฟลอกซาซินในสุนัขและแมววัยเจริญเติบโตอาจทำให้ กระดูกอ่อนข้อต่อเสียหายได้ ตามหนังสือเรียนเภสัชวิทยาสัตว์ การสึกกร่อนของกระดูกอ่อนนี้พบได้บ่อยในลูกสุนัขหรือลูกม้า โดยเฉพาะในช่วงที่เจริญเติบโตเร็วเมื่อให้ยาขนาดสูงเกิน 14 วัน ดังนั้นหลักการคือหลีกเลี่ยงการใช้ในสัตว์วัยอ่อนที่ยังเจริญเติบโตไม่เต็มที่ สำหรับแม่สัตว์ที่ตั้งท้องหรือให้นมบุตร อาจส่งผลต่อกระดูกอ่อนของตัวอ่อน จึงยังไม่ได้รับการยืนยันความปลอดภัยอย่างเพียงพอ สัตวแพทย์จะใช้ด้วยความระมัดระวังเฉพาะเมื่อหาทางเลือกอื่นไม่ได้และประโยชน์ชัดเจนกว่าความเสี่ยงเท่านั้น

ผลข้างเคียงและสัญญาณเตือน

เอนโรฟลอกซาซินค่อนข้างปลอดภัย แต่หากมีอาการต่อไปนี้ต้องหยุดยาและแจ้งโรงพยาบาล - ความผิดปกติทางเดินอาหาร: อาเจียน ท้องเสีย เบื่ออาหาร - อาการทางระบบประสาท: ชัก อาการชัก — โดยเฉพาะกรณีมีประวัติโรคลมชัก - การเปลี่ยนแปลงการมองเห็น: ตาบอดฉับพลันในแมว·ม่านตาขยาย - ความผิดปกติข้อต่อ: เดินเซในสัตว์วัยอ่อน ปวดข้อ - ปฏิกิริยาผิวหนัง: ผื่น คัน ระหว่างการให้ยาอาจมีกรณีเจ้าของถูกกัดขณะพยายามแย่งยา จึงควรสร้างสภาพแวดล้อมที่ลดความเครียดในการให้ยา

ห้ามใช้ร่วมกับยาหรืออาหารเหล่านี้

เอนโรฟลอกซาซินหากใช้ร่วมกับ ผลิตภัณฑ์นมที่มีแคลเซียม·เหล็ก·แมกนีเซียมสูง หรืออาหารเสริม จะทำให้การดูดซึมลดลงอย่างมาก ควรเว้นระยะห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง การใช้ร่วมกับยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAIDs) อาจเพิ่มความเสี่ยงการชัก หากกำลังใช้เทโอฟิลลีน·ไซโคลสปอริน ต้องแจ้งสัตวแพทย์ทันที นอกจากนี้ การหยุดยาเองอาจทำให้เกิดเชื้อดื้อยา จึงต้องปฏิบัติตามระยะเวลาที่สั่งจ่ายจนครบ

วิธีให้ยาที่บ้าน

เอนโรฟลอกซาซินโดยทั่วไปให้วันละ 1 ครั้ง เวลาเดียวกันจะได้ผลดีที่สุด - ท้องว่างหรือพร้อมของว่างเบาๆ: หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์นม·อาหารเสริมแคลเซียม - น้ำให้เพียงพอ: ป้องกันภาวะขาดน้ำเมื่อรักษาการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะและไต - แม้อาการจะดีขึ้นก็ให้จนครบ: ปฏิบัติตามระยะเวลาสั่งจ่ายขั้นต่ำ (ปกติ 7~14 วัน) - การเก็บรักษา: เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง ห่างจากมือเด็กและสัตว์เลี้ยงอื่น ห้ามเด็ดขาดในการเก็บยาที่เหลือไว้ใช้เองกับอาการคล้ายคลึงกันในอนาคต เชื้อสาเหตุอาจเปลี่ยนไปและสร้างเชื้อดื้อยาเท่านั้น

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์