ถูกใจ

แชร์

สาเหตุและวิธีป้องกันนิ่วในทางเดินปัสสาวะในสุนัข

ระบบทางเดินปัสสาวะถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

นิ่วในทางเดินปัสสาวะในสุนัขเป็นโรคที่เกิดจากแร่ธาตุในปัสสาวะรวมตัวกัน เนื้อหานี้สรุปสาเหตุและอาการตามชนิดของนิ่ว รวมถึงการจัดการอาหารและน้ำเพื่อป้องกัน โดยอ้างอิงจากตำราอายุรศาสตร์สัตวแพทย์

นิ่วในทางเดินปัสสาวะในสุนัขเกิดจากอะไร และป้องกันอย่างไร?

นิ่วในทางเดินปัสสาวะในสุนัขเป็นโรคของระบบทางเดินปัสสาวะที่เกิดจากแร่ธาตุมีความเข้มข้นเกินจุดอิ่มตัวจนตกผลึกและสะสมเป็นนิ่วได้ในทุกส่วนของทางเดินปัสสาวะ เช่น ไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ และท่อปัสสาวะ อาจเกิดอาการทางคลินิกได้หลายอย่างตามตำแหน่งของนิ่ว เช่น ปัสสาวะเป็นเลือด ปัสสาวะบ่อย และปัสสาวะลำบาก สาเหตุหลักคือการได้รับน้ำไม่เพียงพอ อาหารบางประเภท และการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ โดยสามารถป้องกันได้มากด้วยการให้ได้รับน้ำอย่างเพียงพอและจัดการอาหารอย่างเหมาะสม

นิ่วในทางเดินปัสสาวะเกิดจากอะไร?

ตามตำราอายุรศาสตร์สัตวแพทย์ การเกิดนิ่วในทางเดินปัสสาวะมีหลายสาเหตุร่วมกัน

ดื่มน้ำไม่เพียงพอ: เมื่อดื่มน้ำน้อย ปัสสาวะจะเข้มข้นขึ้น ทำให้แร่ธาตุตกผลึกได้ง่าย

การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ: โดยเฉพาะนิ่วสตรูไวต์ (Struvite) มีความเกี่ยวข้องอย่างใกล้ชิดกับการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ แบคทีเรียที่สร้างเอนไซม์ยูรีเอสจะทำให้ปัสสาวะเป็นด่าง จึงเกิดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการก่อตัวของนิ่ว

ปัจจัยด้านอาหาร: อาหารที่มีแร่ธาตุสูงหรือมีสัดส่วนสารอาหารไม่สมดุลเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดนิ่ว

ความโน้มเอียงทางพันธุกรรม: สุนัขบางสายพันธุ์มีแนวโน้มเกิดนิ่วได้ง่ายจากความผิดปกติของการเผาผลาญ

เปรียบเทียบลักษณะของนิ่วแต่ละชนิด

นิ่วในทางเดินปัสสาวะในสุนัขแบ่งตามองค์ประกอบได้เป็น 4 ชนิดหลัก โดยอ้างอิงจากตำราอายุรศาสตร์สัตวแพทย์

ชนิด	ช่วงอายุที่พบบ่อย	ลักษณะตามเพศ	สาเหตุหลัก
สตรูไวต์	1~8 ปี	เพศเมียมากกว่า 80%	การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
แคลเซียมออกซาเลต	5~12 ปี	พบในเพศผู้บ่อยกว่า	ความผิดปกติของการเผาผลาญ·ภาวะแคลเซียมในปัสสาวะสูง
ยูเรต	1~4 ปี	พบในเพศผู้บ่อยกว่า	ความผิดปกติทางพันธุกรรมของการเผาผลาญ
ซีสทีน	แตกต่างกันไปตามแหล่งข้อมูล	พบในเพศผู้บ่อยกว่า	ความผิดปกติของการเผาผลาญกรดอะมิโน

หากพบอาการเหล่านี้ ควรสงสัยว่าอาจเป็นนิ่ว

ต่อไปนี้คืออาการสำคัญของนิ่วในทางเดินปัสสาวะ หากพบแม้เพียงข้อเดียว ควรพาไปพบสัตวแพทย์

ปัสสาวะบ่อย: ปัสสาวะทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง จำนวนครั้งที่ปัสสาวะเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัดเมื่อเทียบกับปกติ

ปัสสาวะเป็นเลือด: มีเลือดปนออกมากับปัสสาวะ หากเห็นปัสสาวะสีชมพูหรือสีแดง ควรตรวจสอบให้แน่ชัด

เจ็บขณะปัสสาวะ: ครางหรือส่งเสียงด้วยความเจ็บปวดขณะปัสสาวะ

ปัสสาวะผิดที่: แม้ฝึกขับถ่ายแล้ว แต่จู่ ๆ กลับปัสสาวะผิดที่ในบ้าน

เลียอวัยวะเพศ: เลียบริเวณรอบอวัยวะเพศซ้ำ ๆ เพราะรู้สึกไม่สบาย

หากปัสสาวะไม่ออกเลย ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน

หากนิ่วอุดท่อปัสสาวะทั้งหมด ปัสสาวะจะไม่ออกเลย ถ้า ทำท่าปัสสาวะแต่ปัสสาวะไม่ออก เจ็บมากเมื่อสัมผัสท้อง หรือมีอาเจียนและซึมร่วมด้วย ให้ ไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที การอุดตันของท่อปัสสาวะเป็นภาวะฉุกเฉินที่คุกคามชีวิต ซึ่งอาจนำไปสู่ไตวายเฉียบพลันและความผิดปกติของอิเล็กโทรไลต์ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว อาการอาจทรุดลงอย่างรวดเร็ว จึงห้ามรอโดยเด็ดขาด โดยเฉพาะสุนัขเพศผู้มีเส้นผ่านศูนย์กลางท่อปัสสาวะแคบกว่า จึงเสี่ยงต่อการอุดตันมากกว่า

วินิจฉัยและรักษาอย่างไร?

สัตวแพทย์วินิจฉัยนิ่วด้วยการตรวจปัสสาวะ เอกซเรย์ อัลตราซาวนด์ และการตรวจอื่น ๆ หากพบผลึกในการตรวจปัสสาวะ ถือเป็นสัญญาณว่ามีความเสี่ยงสูงต่อการก่อตัวของนิ่ว การรักษาแตกต่างกันตามชนิดของนิ่ว

การละลายด้วยอาหาร: นิ่วสตรูไวต์มักละลายได้ด้วยอาหารสูตรเฉพาะโรคและการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ ตำราอายุรศาสตร์สัตวแพทย์ก็แนะนำให้ละลายนิ่วสตรูไวต์ที่เกิดจากการติดเชื้อด้วยอาหาร

การผ่าตัดเอาออก: นิ่วที่ไม่ละลายด้วยอาหาร เช่น นิ่วแคลเซียมออกซาเลต (Calcium Oxalate) และนิ่วซีสทีน (Cystine) ต้องผ่าตัดเอาออก

การรักษาฉุกเฉิน: หากท่อปัสสาวะอุดตัน ต้องใส่สายสวนเพื่อระบายปัสสาวะออกทันที

ภาพประกอบสุนัขกำลังรับการตรวจอัลตราซาวนด์จากสัตวแพทย์

การดูแลในชีวิตประจำวันเพื่อป้องกัน

นิ่วในทางเดินปัสสาวะเป็นโรคที่มีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ ต่อไปนี้คือแนวทางสำคัญในการป้องกันและลดการกลับเป็นซ้ำ

ให้ได้รับน้ำอย่างเพียงพอ: เป็นวิธีป้องกันที่สำคัญที่สุด วางชามน้ำไว้หลายจุดและให้อาหารเปียกร่วมด้วยเพื่อเพิ่มปริมาณน้ำที่ได้รับตามธรรมชาติ

ให้กินอาหารสูตรเฉพาะโรคต่อเนื่อง: หากเคยมีนิ่ว สัตวแพทย์จะแนะนำอาหารสูตรเฉพาะโรคที่เหมาะกับชนิดของนิ่ว อย่าเปลี่ยนกลับเป็นอาหารทั่วไปเอง

ตรวจปัสสาวะเป็นประจำ: ปรึกษาสัตวแพทย์และตรวจปัสสาวะเป็นระยะ เพื่อให้ตรวจพบได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ หากผลึกกลับมาก่อตัวอีก

ให้มีโอกาสปัสสาวะอย่างเพียงพอ: ยิ่งปัสสาวะค้างอยู่ในกระเพาะปัสสาวะนาน ความเข้มข้นยิ่งสูงและเกิดนิ่วได้ง่าย ควรพาเดินเล่นเป็นประจำเพื่อให้มีโอกาสปัสสาวะอย่างเพียงพอ

มีสายพันธุ์ที่เป็นได้ง่ายเป็นพิเศษ

ตามตำราอายุรศาสตร์สัตวแพทย์ นิ่วในทางเดินปัสสาวะพบได้บ่อยกว่าในสุนัขบางสายพันธุ์

นิ่วสตรูไวต์: พบมากในมินิเจอร์ ชเนาเซอร์ มินิเจอร์ พุดเดิล บิชอง ฟริเซ และค็อกเกอร์ สแปเนียล

นิ่วแคลเซียมออกซาเลต: พบบ่อยในมินิเจอร์ ชเนาเซอร์ ลาซา แอปโซ ยอร์กเชียร์ เทอร์เรีย ชิสุ และบิชอง ฟริเซ

นิ่วยูเรต: ดัลเมเชียนมีความผิดปกติทางพันธุกรรมในการเผาผลาญกรดยูริก จึงมีความเสี่ยงสูงมากต่อการเกิดนิ่วยูเรต และยังพบได้บ่อยในอิงลิช บูลด็อก

หากเลี้ยงสุนัขสายพันธุ์เหล่านี้ แนะนำให้ตรวจปัสสาวะเป็นประจำแม้ไม่มีอาการ

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

นิ่วในทางเดินปัสสาวะในสุนัขเกิดจากอาหารหรือไม่?

อาหารไม่ใช่สาเหตุเพียงอย่างเดียว แต่อาหารที่มีแร่ธาตุไม่สมดุลอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดนิ่ว หากเคยมีนิ่ว สิ่งสำคัญคือต้องให้อาหารสูตรเฉพาะโรคที่สัตวแพทย์แนะนำ

หากเคยเป็นนิ่วในทางเดินปัสสาวะแล้ว จะกลับมาเป็นอีกหรือไม่?

เป็นโรคที่กลับมาเป็นซ้ำได้ โดยเฉพาะหากไม่ใส่ใจเรื่องการจัดการอาหารและการได้รับน้ำ ความเสี่ยงที่จะกลับมาเป็นซ้ำจะสูงขึ้น การตรวจปัสสาวะเป็นประจำเป็นวิธีที่ดีที่สุดในการตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ

จะเพิ่มปริมาณน้ำให้สุนัขที่ไม่ค่อยดื่มน้ำได้อย่างไร?

สามารถให้อาหารเปียกร่วมด้วยหรือผสมน้ำเล็กน้อยลงในอาหาร วางชามน้ำไว้หลายจุด หรือหากสุนัขชอบน้ำไหล ให้ลองใช้เครื่องให้น้ำแบบน้ำพุ

นิ่วในทางเดินปัสสาวะกับกระเพาะปัสสาวะอักเสบเป็นคนละโรคกันหรือไม่?

เป็นคนละโรคกันแต่มีความเกี่ยวข้องกันอย่างใกล้ชิด กระเพาะปัสสาวะอักเสบหรือการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะเป็นสาเหตุหลักของนิ่วสตรูไวต์ และในทางกลับกัน นิ่วก็อาจระคายเคืองกระเพาะปัสสาวะจนทำให้กระเพาะปัสสาวะอักเสบได้

สามารถละลายนิ่วโดยไม่ผ่าตัดได้หรือไม่?

นิ่วสตรูไวต์มักละลายได้ด้วยอาหารสูตรเฉพาะโรคและการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ แต่นิ่วแคลเซียมออกซาเลตหรือนิ่วซีสทีนไม่ละลายด้วยอาหาร จึงต้องผ่าตัด วิธีรักษาแตกต่างกันตามชนิดของนิ่ว จึงต้องให้สัตวแพทย์วินิจฉัยก่อน

แชร์