ถูกใจ

แชร์

โครงสร้างฟันของสุนัข (จำนวนฟันน้ำนม·ฟันแท้)

สุขภาพช่องปากถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

ฟันของสุนัขประกอบด้วยฟันน้ำนม 28 ซี่ และฟันแท้ 42 ซี่ รวบรวมช่วงพัฒนาการและโครงสร้างไว้อย่างครบถ้วนในที่เดียว

โครงสร้างฟันของสุนัขเป็นอย่างไร

ฟันของสุนัขมีโครงสร้างแบบสองชุด โดยเริ่มต้นจากฟันน้ำนม 28 ซี่ และเปลี่ยนเป็นฟันแท้ 42 ซี่อย่างสมบูรณ์เมื่ออายุประมาณ 6–7 เดือน สิ่งสำคัญที่ต้องใส่ใจคือช่วงเวลาการเปลี่ยนฟัน หากในช่วงอายุ 3–7 เดือน ฟันน้ำนมยังไม่หลุดและยังคงอยู่ร่วมกับฟันแท้ (ฟันน้ำนมค้าง) อาจทำให้ฟันเรียงตัวผิดปกติและนำไปสู่โรคเหงือก จึงจำเป็นต้องตรวจสอบอย่างแน่นอน

ฟันน้ำนม 28 ซี่ และองค์ประกอบ

ฟันน้ำนมเริ่มขึ้นตั้งแต่อายุประมาณ 3 สัปดาห์ และงอกครบทั้งหมดเมื่ออายุประมาณ 12 สัปดาห์ (ราว 3 เดือน) รวมทั้งหมด 28 ซี่ แบ่งเป็นขากรรไกรบน 14 ซี่ และขากรรไกรล่าง 14 ซี่ ประกอบด้วยฟันตัด 12 ซี่ ฟันเขี้ยว 4 ซี่ และฟันกรามน้อย 12 ซี่ ลักษณะเด่นของฟันน้ำนมคือไม่มีฟันกราม ฟันน้ำนมบางและแหลมกว่าฟันแท้ จึงแตกหักได้ง่าย ควรหลีกเลี่ยงการให้ของเล่นแข็งในช่วงที่ยังเล็กเกินไป

เปรียบเทียบฟันน้ำนมและฟันแท้โดยสรุป

รายการ	ฟันน้ำนม	ฟันแท้
จำนวนทั้งหมด	28 ซี่	42 ซี่
ฟันตัด	12 ซี่	12 ซี่
ฟันเขี้ยว	4 ซี่	4 ซี่
ฟันก่อนกราม	12 ซี่	16 ซี่
ฟันกราม	ไม่มี	10 ซี่
ระยะขึ้นฟัน	อายุ 3~12 สัปดาห์	อายุ 3~7 เดือน

รวมขากรรไกรบนและล่าง

องค์ประกอบและตำแหน่งของฟันแท้ 42 ซี่

ฟันแท้เริ่มขึ้นตั้งแต่อายุ 3 เดือน และงอกครบสมบูรณ์เมื่ออายุ 6–7 เดือน รวมทั้งหมด 42 ซี่ แบ่งเป็นขากรรไกรบน 20 ซี่ และขากรรไกรล่าง 22 ซี่ ฟันตัด 12 ซี่ ใช้คาบอาหารและดูแลขน ฟันเขี้ยว 4 ซี่ เป็นฟันที่ยาวและแข็งแรงที่สุด ทำหน้าที่ฉีกอาหาร ฟันกรามน้อย 16 ซี่ ทำหน้าที่ตัดอาหาร และฟันกราม 10 ซี่ ทำหน้าที่บดอาหาร ฟันกรามน้อยซี่ที่ 4 ของขากรรไกรบน และฟันกรามซี่ที่ 1 ของขากรรไกรล่างคือ 'ฟันตัดเนื้อ' ที่ใหญ่ที่สุด และรับแรงกดมากที่สุด

ภาพประกอบทางกายวิภาคที่แสดงการจัดเรียงของฟันแท้ 42 ซี่ของสุนัข

รายการตรวจสอบหน้าที่ของฟันแต่ละประเภท

ฟันแต่ละซี่มีหน้าที่แตกต่างกันตามรูปร่าง

ฟันตัด (Incisor): ฟันหน้าขนาดเล็กที่ใช้คาบอาหารและดูแลขน

ฟันเขี้ยว (Canine): ฟันที่ยาวและแข็งแรงที่สุด ทำหน้าที่ฉีกอาหารและกัดสิ่งของ

ฟันกรามน้อย (Premolar): ทำหน้าที่ตัดอาหารให้เป็นชิ้นเล็กเหมือนกรรไกร

ฟันกราม (Molar): ทำหน้าที่บดและแหลกอาหาร

ฟันตัดเนื้อ (Carnassial tooth): ได้แก่ ฟันกรามน้อยซี่ที่ 4 ของขากรรไกรบน และฟันกรามซี่ที่ 1 ของขากรรไกรล่าง รับแรงกดมากที่สุดจึงแตกหักได้บ่อย

ฟันน้ำนมค้างต้องได้รับการตรวจสอบทันที

หากฟันแท้เริ่มงอกขึ้นมาแล้วแต่ฟันน้ำนมในตำแหน่งเดิมยังไม่หลุดและยังคงอยู่ร่วมกัน เรียกว่า 'ฟันน้ำนมค้าง' ตามตำราวิชาการ การที่ฟันน้ำนมยังคงอยู่แม้ฟันแท้งอกออกมาแล้วแม้เพียงเล็กน้อยถือเป็นฟันน้ำนมค้าง ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องรอจนอายุ 7 เดือนก็ควรตรวจสอบ หากปล่อยทิ้งไว้ฟันจะเรียงตัวผิดปกติ อาหารจะติดอยู่ระหว่างฟันทั้งสองซี่ ทำให้เกิดการอักเสบของเหงือกและโรคปริทันต์ได้อย่างรวดเร็วแม้ในวัยเยาว์ นอกจากนี้ฟันน้ำนมค้างมีผนังรากฟันบางและเปราะ หากปล่อยไว้จะยิ่งเกิดปัญหามากขึ้น จึงแนะนำให้ถอนออกโดยเร็วที่สุดเมื่อฟันแท้เริ่มงอก โรคทางทันตกรรมพบได้บ่อยกว่าในสุนัขพันธุ์เล็ก จึงควรปรึกษาสัตวแพทย์เรื่องการถอนฟันในการตรวจสุขภาพช่วงอายุ 6–7 เดือน

ช่วงเวลาการเปลี่ยนฟันและวิธีดูแลของผู้เลี้ยง

การเปลี่ยนฟันมักเริ่มต้นเมื่ออายุ 3–4 เดือน และสิ้นสุดเมื่ออายุ 6–7 เดือน ในช่วงนี้สุนัขจะรู้สึกคันและไม่สบายที่เหงือก จึงมักพยายามกัดสิ่งของบ่อยครั้ง การให้ยางกัดแช่เย็น แครอทแช่แข็ง หรือขนมขัดฟันสำหรับสุนัขโดยเฉพาะจะช่วยได้ ควรหลีกเลี่ยงกระดูกหรือเขากวางที่แข็งเกินไปเพราะอาจทำให้ฟันแท้ที่เพิ่งงอกหักได้ ส่วนใหญ่สุนัขจะกลืนฟันน้ำนมที่หลุดออกไป แต่หากพบในอุจจาระหรือหายไปเฉย ๆ ก็เป็นเรื่องปกติ

ช่วงเวลาเริ่มต้นดูแลฟัน

ควรเริ่มแปรงฟันในช่วงอายุประมาณ 7 เดือนเมื่อฟันแท้ขึ้นครบทั้งหมด อย่างไรก็ตาม การฝึกให้สุนัขคุ้นชินกับการสัมผัสปากตั้งแต่ยังเล็กจะช่วยลดการต่อต้านเมื่อโตเป็นผู้ใหญ่ ควรใช้ยาสีฟันสำหรับสุนัขโดยเฉพาะ (ที่ไม่มีไซลิทอลและฟลูออไรด์) และห้ามใช้ยาสีฟันของคนอย่างเด็ดขาด หากแปรงฟันได้ยาก เจลดูแลช่องปาก สเปรย์ดูแลช่องปาก และขนมขัดหินปูนสามารถใช้เป็นอุปกรณ์เสริมได้

การดูแลฟันมีความสำคัญยิ่งกว่าในสุนัขพันธุ์เล็ก

สุนัขพันธุ์เล็กมีฟันแท้เท่ากัน 42 ซี่ แต่อัดแน่นอยู่ในขากรรไกรที่แคบ ทำให้ฟันซ้อนทับกันและอาหารติดได้ง่าย ตำราวิทยาศาสตร์สัตวแพทย์รายงานอย่างสม่ำเสมอว่าโรคทางทันตกรรมพบได้บ่อยกว่าในสุนัขพันธุ์เล็กและสัตว์เลี้ยงสูงอายุ ดังนั้นการดูแลช่องปากอย่างเข้มแข็งตั้งแต่วัยเยาว์จึงมีความสำคัญเป็นพิเศษ สุนัขพันธุ์เล็กเช่น ทอยพุดเดิ้ล ยอร์กเชียร์เทอร์เรีย ชิวาวา มอลทีส และปอมเมอเรเนียน ควรได้รับการแปรงฟันทุกวันและตรวจสุขภาพช่องปากกับสัตวแพทย์อย่างสม่ำเสมอตั้งแต่วัยเยาว์ เพื่อป้องกันโรคปริทันต์ ซึ่งถือเป็นกุญแจสำคัญของสุขภาพตลอดชีวิต

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

ฟันแท้ของสุนัขมีทั้งหมดกี่ซี่

มีทั้งหมด 42 ซี่ แบ่งเป็นขากรรไกรบน 20 ซี่ และขากรรไกรล่าง 22 ซี่ ประกอบด้วยฟันตัด 12 ซี่ ฟันเขี้ยว 4 ซี่ ฟันกรามน้อย 16 ซี่ และฟันกราม 10 ซี่

การเปลี่ยนฟันเริ่มและสิ้นสุดเมื่อไร

เริ่มเมื่ออายุ 3–4 เดือน และสิ้นสุดเมื่อฟันแท้งอกครบในช่วงอายุ 6–7 เดือน ในช่วงนี้ควรให้ยางกัดที่นุ่มแก่สุนัข

ฟันน้ำนมไม่หลุด ปล่อยทิ้งไว้ได้ไหม

ไม่ได้ ฟันน้ำนมที่ยังคงอยู่หลังอายุ 7 เดือนถือเป็นฟันน้ำนมค้าง ซึ่งทำให้เกิดการเรียงตัวของฟันผิดปกติและโรคปริทันต์ ควรพบสัตวแพทย์และพิจารณาการถอนฟัน

สุนัขเป็นฟันผุได้ไหม

พบได้น้อยกว่าในคนมาก ช่องปากของสุนัขมีสภาวะเป็นด่างและรูปร่างฟันออกแบบมาไม่ให้อาหารติดง่าย โรคปริทันต์และการแตกหักของฟันจึงพบได้บ่อยกว่าฟันผุมาก

เมื่อฟันหลุดจะงอกขึ้นมาใหม่ได้ไหม

ฟันน้ำนมเปลี่ยนเป็นฟันแท้ได้ครั้งเดียว แต่หากฟันแท้หลุดออกไปจะไม่งอกขึ้นมาใหม่ ดังนั้นการปกป้องฟันแท้จึงเป็นกุญแจสำคัญของสุขภาพตลอดชีวิต

แชร์

คอนเทนต์ที่เกี่ยวข้อง

5 อันดับผลิตภัณฑ์ดูแลหินปูนสำหรับสัตว์เลี้ยงที่แนะนำ ปี 2026

วิธีตัดเล็บแมวและความถี่ที่เหมาะสม

สาเหตุที่แมวปฏิเสธกระบะทรายและวิธีแก้ไข

สาเหตุและวิธีแก้ไขพฤติกรรมพ่นปัสสาวะของแมว

อาการและการดูแลโรคเบาหวานในแมว

รายการอาหารที่สัตว์เลี้ยงห้ามกิน

สาเหตุและการรักษาผิวหนังอักเสบเฉียบพลันแบบชื้นในสุนัข

อาการและการรักษาโรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัข

อาการและการดูแลภาวะข้อสะโพกเจริญผิดปกติในสุนัข

การจัดการโรคอ้วนและการลดน้ำหนักในสุนัข — ฟื้นคืนน้ำหนักที่ดีต่อสุขภาพ

เอกสารอ้างอิง

[1] Wiggs RB, Lobprise HB, Veterinary Dentistry: Principles and Practice, 2nd Ed, 2019

[2] Verstraete FJM, Lommer MJ, Oral and Maxillofacial Surgery in Dogs and Cats, 2nd Ed, 2020

[3] Niemiec BA, Veterinary Periodontology, Wiley-Blackwell, 2013