ถูกใจ

แชร์

สุนัขตั้งท้องมีอาการอย่างไร — สรุปการเปลี่ยนแปลงตามช่วงเวลาและหัวใจสำคัญของการดูแลก่อนคลอด

ภูมิคุ้มกันถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

สรุปข้อมูลสำคัญที่ผู้เลี้ยงควรรู้ ตั้งแต่การเปลี่ยนแปลงของอาการตามสัปดาห์ โภชนาการ ไปจนถึงการเตรียมคลอดของสุนัข

จะรู้ได้อย่างไรว่าสุนัขตั้งท้อง?

สุนัขตั้งท้องกำลังรับการตรวจอัลตราซาวนด์ที่โรงพยาบาลสัตว์

การตั้งท้องของสุนัขเป็นกระบวนการสืบพันธุ์ที่ใช้เวลาเฉลี่ย 63~65 วันหลังผสมพันธุ์ หรือประมาณ 9 สัปดาห์ ตั้งแต่ตัวอ่อนฝังตัว เจริญเติบโตเป็นลูกในท้อง จนถึงการคลอด สิ่งสำคัญคือในระยะแรกแทบไม่มีการเปลี่ยนแปลงภายนอก จึงเป็นเรื่องยากที่ผู้เลี้ยงจะสังเกตเห็น การตรวจอัลตราซาวนด์ที่โรงพยาบาลสัตว์ในสัปดาห์ที่ 3~4 หลังผสมพันธุ์ช่วยยืนยันการตั้งท้องได้แม่นยำที่สุด การทราบการเปลี่ยนแปลงในแต่ละสัปดาห์และวิธีดูแลด้านโภชนาการล่วงหน้าจะช่วยให้เตรียมพร้อมสำหรับการคลอดอย่างปลอดภัยและแข็งแรง

การเปลี่ยนแปลงของอาการตั้งท้องตามสัปดาห์

การตั้งท้องของสุนัขแบ่งได้เป็นระยะแรก ระยะกลาง และระยะท้าย การทราบการเปลี่ยนแปลงในแต่ละสัปดาห์ช่วยให้พบสัญญาณผิดปกติได้เร็ว

สัปดาห์ที่ 1~3 (ระยะแรก): แทบไม่มีการเปลี่ยนแปลงภายนอก สุนัขบางตัวอาจเบื่ออาหารหรืออาเจียนคล้ายอาการแพ้ท้อง

สัปดาห์ที่ 4~5 (ระยะกลาง): ท้องค่อย ๆ โตขึ้น ต่อมน้ำนมและหัวนมขยายใหญ่และเปลี่ยนเป็นสีชมพู น้ำหนักจะค่อย ๆ เพิ่มขึ้นด้วย

สัปดาห์ที่ 6~7 (ระยะท้าย): ท้องโตขึ้นอย่างเห็นได้ชัดและอาจรู้สึกถึงการดิ้นของลูกในท้อง เป็นช่วงที่ความอยากอาหารเพิ่มขึ้นมาก

สัปดาห์ที่ 8~9 (ใกล้คลอด): เริ่มมีน้ำนม และอุณหภูมิร่างกายจะลดลงต่ำกว่า 37°C ก่อนคลอด 12~24 ชั่วโมง

ดูการเปลี่ยนแปลงสำคัญในแต่ละสัปดาห์ของการตั้งท้องได้ในตารางเดียว

ตรวจสอบการเปลี่ยนแปลงสำคัญในแต่ละสัปดาห์ได้จากตารางด้านล่าง

สัปดาห์	การเปลี่ยนแปลงภายนอก	การเปลี่ยนแปลงด้านพฤติกรรม	จุดที่ควรตรวจสอบ
1~3	แทบไม่มี	อาจเบื่ออาหารและอาเจียน	ตรวจอัลตราซาวนด์ (หลัง 3 สัปดาห์)
4~5	ท้องโตขึ้น ต่อมน้ำนมเปลี่ยนแปลง	กิจกรรมลดลง	เริ่มเสริมโภชนาการ
6~7	ท้องโตชัดเจน	พฤติกรรมทำรัง	เอกซเรย์ (ตรวจจำนวนลูกในท้อง)
8~9	มีน้ำนม ท้องมีขนาดใหญ่ที่สุด	กระวนกระวายและอยู่นิ่งไม่ได้	วัดอุณหภูมิ เตรียมคลอด

วิธีตรวจยืนยันการตั้งท้อง

การตรวจที่โรงพยาบาลสัตว์เป็นสิ่งจำเป็นเพื่อยืนยันการตั้งท้องของสุนัขอย่างแม่นยำ

การตรวจอัลตราซาวนด์: สามารถตรวจการเต้นของหัวใจลูกในท้องได้เมื่อผ่านไป 25~30 วันหลังผสมพันธุ์ เป็นวิธีที่เร็วและปลอดภัยที่สุด

การคลำ: สัตวแพทย์ที่มีประสบการณ์จะคลำท้องเพื่อตรวจถุงการตั้งท้องในช่วง 28~35 วันหลังผสมพันธุ์ ความแม่นยำอาจลดลงหากสุนัขอ้วนหรือเกร็ง

การถ่ายเอกซเรย์: มองเห็นโครงกระดูกของลูกในท้องได้หลังผสมพันธุ์เกิน 45 วัน มีประโยชน์ในการตรวจจำนวนลูกอย่างแม่นยำก่อนคลอด

การตรวจฮอร์โมนรีแลกซิน: เป็นวิธีตรวจเลือดเพื่อยืนยันการตั้งท้องได้ตั้งแต่วันที่ 20~21 หลังผสมพันธุ์ และมีประโยชน์ในการแยกจากภาวะตั้งท้องเทียม

สัตวแพทย์กำลังตรวจอัลตราซาวนด์ให้สุนัขตั้งท้อง

หากพบอาการเหล่านี้ ให้ไปโรงพยาบาลทันที

เลือดออกทางช่องคลอดระหว่างตั้งท้องหรือมีสิ่งคัดหลั่งสีเขียวหรือดำ ไข้สูงตั้งแต่ 39.5°C ขึ้นไป อาเจียนหรือเบื่ออาหารนานเกิน 2 วัน และอ่อนแรงอย่างรุนแรง อาจเป็นสัญญาณของการแท้งหรือมดลูกติดเชื้อ โดยเฉพาะหากเลยกำหนดคลอดแล้วแต่ยังไม่เริ่มคลอด หรือเบ่งคลอดอย่างแรงแล้วลูกยังไม่ออกภายใน 20 นาที ถือเป็นสัญญาณของภาวะคลอดยาก ในกรณีนี้อย่ารอช้า ให้รับการรักษาฉุกเฉินทันที

การดูแลโภชนาการระหว่างตั้งท้อง

การดูแลโภชนาการระหว่างตั้งท้องเป็นหัวใจสำคัญของการคลอดที่แข็งแรง ตามตำราโภชนศาสตร์สัตวแพทย์ ในระยะแรกของการตั้งท้องหรือสัปดาห์ที่ 1~4 ควรให้อาหารตามปกติต่อไปและหลีกเลี่ยงการกินมากเกินไป

หลังสัปดาห์ที่ 5: เป็นช่วงที่ลูกในท้องเติบโตอย่างรวดเร็ว ให้ค่อย ๆ เปลี่ยนเป็นอาหารโปรตีนสูงและพลังงานสูงสำหรับสุนัขตั้งท้องและให้นม หรืออาหารลูกสุนัข

ปริมาณอาหาร: ก่อนคลอดควรเพิ่มปริมาณอาหารจากปกติ 25~50% สำหรับสุนัขพันธุ์ใหญ่หรือการตั้งท้องลูกหลายตัว ควรแบ่งให้อาหารปริมาณน้อยแต่บ่อยครั้ง

ข้อควรระวังเรื่องผลิตภัณฑ์เสริม: หากกินอาหารสำหรับสุนัขตั้งท้องและให้นมอยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องให้ผลิตภัณฑ์เสริมแยกต่างหาก การเสริมแคลเซียมมากเกินไปอาจเพิ่มความเสี่ยงของภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำหลังคลอดหรือภาวะชักหลังคลอด

สุนัขตั้งท้องกำลังกินอาหารที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ

การเตรียมคลอดและกระบวนการคลอด

เริ่มเตรียมสภาพแวดล้อมสำหรับการคลอดตั้งแต่ 1~2 สัปดาห์ก่อนกำหนดคลอด

พื้นที่คลอดหรือกล่องคลอด: จัดเตรียมกล่องที่กว้างพอในบริเวณที่เงียบและอบอุ่น ปูผ้าขนหนูหรือแผ่นรองที่สะอาด และวางไว้ล่วงหน้าเพื่อให้แม่สุนัขคุ้นเคย

การวัดอุณหภูมิ: อุณหภูมิทางทวารหนักจะลดลงต่ำกว่า 37°C ก่อนคลอด 12~24 ชั่วโมง เมื่อใกล้กำหนดคลอด ให้วัดอุณหภูมิวันละ 2 ครั้ง

การคลอดปกติ: ลูกตัวแรกอาจใช้เวลานานถึง 2~4 ชั่วโมง หลังจากนั้นช่วงห่างระหว่างลูกแต่ละตัวมักอยู่ที่ 30 นาที~2 ชั่วโมง การที่แม่สุนัขฉีกถุงน้ำคร่ำและกัดสายสะดือเองเป็นกระบวนการตามธรรมชาติ

การตรวจรก: ต้องตรวจให้แน่ใจว่ารกออกมาครบตามจำนวนลูก รกค้างมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ

แม่สุนัขอยู่กับลูกสุนัขแรกเกิดในกล่องคลอด

ข้อควรระวังในการใช้ยาและวัคซีนระหว่างตั้งท้อง

ยาถ่ายพยาธิ ยาปฏิชีวนะ และวัคซีนบางชนิดอาจส่งผลต่อลูกในท้อง โดยเฉพาะวัคซีนเชื้อเป็นหรือวัคซีนไวรัสดัดแปลงมีชีวิตอาจทำให้ลูกในท้องพิการ จึงไม่ฉีดระหว่างตั้งท้อง วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือฉีดวัคซีนและถ่ายพยาธิให้เรียบร้อยก่อนผสมพันธุ์ หากจำเป็นต้องใช้ยาระหว่างตั้งท้อง ต้องปรึกษาสัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

สุนัขตั้งท้องนานกี่วันกันแน่?

นับจากวันผสมพันธุ์ ระยะเวลาเฉลี่ยอยู่ที่ 63~65 วัน แต่ช่วง 60~70 วันยังถือว่าปกติ หากเกิน 70 วันแล้วยังไม่มีสัญญาณคลอด ให้รับการตรวจจากสัตวแพทย์

พาสุนัขตั้งท้องไปเดินเล่นได้หรือไม่?

แนะนำให้เดินเล่นเบา ๆ ได้ตลอดช่วงตั้งท้อง แต่ควรหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนัก การกระโดด หรือกิจกรรมอย่างการวิ่งไล่ลูกบอล ในช่วง 1 สัปดาห์ก่อนคลอดควรเดินระยะสั้นและช้าเท่านั้น

จะแยกภาวะตั้งท้องเทียมของสุนัขออกจากการตั้งท้องจริงได้อย่างไร?

ภาวะตั้งท้องเทียมอาจมีอาการคล้ายกัน เช่น ต่อมน้ำนมเจริญ ท้องโต และพฤติกรรมทำรัง การตรวจที่โรงพยาบาลสัตว์เท่านั้นที่แยกได้อย่างแน่ชัด การตรวจเลือดวัดฮอร์โมนรีแลกซินทำได้ตั้งแต่วันที่ 20~21 หลังผสมพันธุ์ ส่วนการตรวจอัลตราซาวนด์ทำได้ประมาณวันที่ 25~30 หลังผสมพันธุ์เพื่อให้ทราบอย่างแม่นยำ

ผู้เลี้ยงต้องช่วยทำคลอดด้วยตนเองหรือไม่?

สุนัขส่วนใหญ่คลอดเองได้ดี ผู้เลี้ยงควรเฝ้าดูอย่างสงบและนับจำนวนรก หากแม่สุนัขเบ่งคลอดอย่างแรงแล้วลูกยังไม่ออกภายใน 20 นาที หรือแม่สุนัขมีอาการเหนื่อยล้าอย่างรุนแรง ให้ติดต่อโรงพยาบาลทันที

อาบน้ำให้สุนัขระหว่างตั้งท้องได้หรือไม่?

อาบน้ำเบา ๆ ได้ แต่หลีกเลี่ยงการกดท้องแรงหรืออาบในบริเวณที่ลื่น ตั้งแต่ 1 สัปดาห์ก่อนกำหนดคลอดควรงดอาบน้ำเพื่อลดความเครียด

แชร์

คอนเทนต์ที่เกี่ยวข้อง

คู่มือประสิทธิภาพและการให้วิตามิน C

7 อันดับสายพันธุ์สุนัขขาสั้น

ผลของวิตามินดีและปริมาณที่แนะนำ

คู่มือฉบับสมบูรณ์สำหรับการเตรียมตัวคลอดและกระบวนการคลอดของแมว

คู่มือฉบับสมบูรณ์สำหรับการเตรียมตัวคลอดและกระบวนการคลอดของสุนัข

การประเมินช่วงเวลาผสมพันธุ์ของสุนัข — ช่วงเวลาใดเหมาะที่สุด?

คู่มือฉบับสมบูรณ์เรื่องการดูแลแบบประคับประคองระยะสุดท้ายสำหรับสัตว์เลี้ยง

สาเหตุและการรับมือกับการร้องตอนกลางคืนของแมว

วิธีรับมือเมื่อฟันน้ำนมสุนัขไม่หลุด

คู่มือฉบับสมบูรณ์เรื่องการเก็บรักษายาสัตว์เลี้ยงและวันหมดอายุ

เอกสารอ้างอิง

[1] Hill P, Warman S, Shawcross G. 100 Top Consultations in Small Animal General Practice. Blackwell Publishing, 2011. Chapter 71: Pregnancy and whelping.

[2] Applied Veterinary Clinical Nutrition, 2nd Edition. Chapter: Feeding the Gestating and Lactating Dog.

[3] National Research Council. Nutrient Requirements of Dogs and Cats. National Academies Press, 2006. Chapter: Nutrient Requirements and Dietary Concentrations.

[4] Serrano LE et al. Potassium deficiency in the pregnant bitch. 1964.