ถูกใจ

แชร์

อาการและการรักษาโรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัข

ระบบทางเดินหายใจถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

สรุปข้อมูลสำคัญที่ผู้เลี้ยงควรรู้เกี่ยวกับสาเหตุ อาการ วิธีรักษา และการฉีดวัคซีนป้องกันโรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัข

โรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัขคืออะไร?

โรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัขเป็นโรคทางเดินหายใจติดต่อที่เกิดจากเชื้อ Bordetella bronchiseptica ไวรัสพาราอินฟลูเอนซา และเชื้ออื่น ๆ ทำให้ทางเดินหายใจของสุนัขติดเชื้อ สิ่งสำคัญอย่างยิ่งคือโรคนี้ติดต่อได้ง่ายมาก ในสถานที่ที่มีสุนัขหลายตัวรวมกัน เช่น สถานรับเลี้ยง โรงแรมสัตว์เลี้ยง และสถานฝึก เพียงมีสุนัขหนึ่งตัวติดเชื้อก็อาจแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว ส่วนใหญ่หายได้เองภายใน 1~2 สัปดาห์ แต่ลูกสุนัขหรือสุนัขภูมิคุ้มกันอ่อนแออาจดำเนินไปเป็นปอดอักเสบ การรับมือตั้งแต่ระยะแรกจึงสำคัญ

สาเหตุและช่องทางการติดเชื้อ

โรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัขไม่ได้เกิดจากเชื้อก่อโรคเพียงชนิดเดียว แต่เกิดจากแบคทีเรียและไวรัสหลายชนิดร่วมกัน

Bordetella bronchiseptica: เป็นสาเหตุจากแบคทีเรียที่สำคัญ เชื้อนี้มีคุณสมบัติหลบเลี่ยงกลไกป้องกันของร่างกาย จึงมีบทบาทสำคัญที่ทำให้อาการรุนแรงขึ้นเมื่อมีการติดเชื้อร่วม

ไวรัสพาราอินฟลูเอนซา: ทำให้เยื่อบุทางเดินหายใจติดเชื้อและกระตุ้นอาการไอ เป็นหนึ่งในสาเหตุจากไวรัสที่พบบ่อยและมีความสำคัญทางคลินิกมากที่สุดของโรคนี้

ไมโคพลาสมาและเชื้อก่อโรคอื่น ๆ: เมื่อมีการติดเชื้อร่วมจากเชื้อหลายชนิด เช่น ไมโคพลาสมา นอกเหนือจากไวรัสและแบคทีเรีย อาการอาจรุนแรงกว่าการติดเชื้อเพียงชนิดเดียว

โรคแพร่ผ่านละอองฝอยจากการไอและจามของสุนัขที่ติดเชื้อซึ่งกระจายในอากาศ เชื้อ Bordetella bronchiseptica ยังอาจแพร่ผ่านตัวกลาง เช่น ชามน้ำ ของเล่นที่ใช้ร่วมกัน หรือมือของคนได้ ดังนั้นในสภาพแวดล้อมที่สุนัขหลายตัวสัมผัสใกล้ชิดกัน เพียงหนึ่งตัวติดเชื้อก็อาจแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว จึงต้องใส่ใจสุขอนามัยและแยกสุนัขที่สงสัยว่าติดเชื้อเป็นพิเศษ

รายการตรวจอาการสำคัญ

เมื่อเป็นโรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัข อาการแรกที่พบคือไอแห้งลักษณะเฉพาะ หากพบอาการต่อไปนี้ควรสงสัยโรคนี้

ไอแห้งเป็นชุด: มีเสียงขากหรือขย้อนซ้ำ ๆ และรุนแรงขึ้นเมื่อตื่นเต้นหรือหลังออกกำลังกาย

ทำท่าจะอาเจียน: เมื่อไอจบอาจขย้อนและขับเสมหะปนฟองออกมา

น้ำมูกใส: ระยะแรกมีน้ำมูกใส แต่เมื่อการติดเชื้อดำเนินมากขึ้นอาจเปลี่ยนเป็นน้ำมูกสีเหลืองหรือมีขี้ตา

ความกระฉับกระเฉงลดลง: อาจสนใจเล่นน้อยกว่าปกติและนอนมากขึ้น

มีไข้และความอยากอาหารลดลง: อาจมีไข้ กินอาหารน้อยลง และซึม หากอาการเหล่านี้ชัดเจนหรือเป็นต่อเนื่อง ต้องรับการตรวจจากโรงพยาบาลสัตว์

หากมีอาการเหล่านี้ ให้ไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที

หากตรงกับข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ให้ไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที • ไอร่วมกับหายใจเร็วขึ้นหรือดูเหมือนหายใจลำบาก • ไม่กินอาหารเลยและไม่ดื่มน้ำ • มีน้ำมูกสีเหลืองหรือขี้ตาปริมาณมาก • ลูกสุนัขอายุต่ำกว่า 6 เดือนไอ • ไอต่อเนื่องเกิน 2 สัปดาห์หรือรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ ในกรณีเหล่านี้ โรคอาจไม่ได้เป็นเพียงโรคหลอดลมอักเสบติดต่อ แต่อาจดำเนินไปเป็นปอดอักเสบแล้ว

วิธีวินิจฉัย

สัตวแพทย์วินิจฉัยโรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัขจากลักษณะอาการไอและประวัติการสัมผัสสุนัขตัวอื่นเมื่อไม่นานมานี้ หลายกรณีสามารถวินิจฉัยทางคลินิกได้จากเสียงไอขากที่มีลักษณะเฉพาะและการไอที่ถูกกระตุ้นเมื่อกดทางเดินหายใจเบา ๆ หากต้องการระบุเชื้อก่อโรคที่แน่นอน อาจเพาะเชื้อแบคทีเรียจากสารคัดหลั่งในทางเดินหายใจหรือตรวจหาไวรัส หากสงสัยปอดอักเสบ จะถ่ายเอกซเรย์ทรวงอกเพื่อตรวจสภาพปอด และอาจต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อแยกสาเหตุอื่นของอาการไอ เช่น โรคหัวใจหรือภาวะหลอดลมคอตีบยุบ

วิธีรักษา

การรักษาโรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัขแตกต่างกันตามความรุนแรงของอาการ

อาการเล็กน้อย — มีเพียงอาการไอ: ส่วนใหญ่หายได้เองภายใน 1~2 สัปดาห์ สัตวแพทย์อาจสั่งยาระงับอาการไอ การพักผ่อนให้เพียงพอและการควบคุมความชื้นช่วยให้ฟื้นตัว

อาการรุนแรง — มีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย: หากพบว่ามีไข้ ซึม หรืออาการเป็นต่อเนื่องหรือรุนแรงขึ้น สัตวแพทย์จะสั่งยาปฏิชีวนะ ระยะเวลาและขนาดยาจะกำหนดตามสภาพของสุนัข

ภาวะแทรกซ้อน — ดำเนินไปเป็นปอดอักเสบ: อาจต้องรับไว้รักษาในโรงพยาบาล โดยให้สารน้ำและออกซิเจนร่วมด้วย การรักษาด้วยเครื่องพ่นละอองยามีข้อแนะนำและประสิทธิผลต่างกันตามชนิดยาที่ใช้ จึงต้องทำตามใบสั่งและคำแนะนำของสัตวแพทย์

วิธีดูแลที่บ้าน

แนวทางต่อไปนี้ช่วยให้สุนัขฟื้นตัวจากโรคหลอดลมอักเสบติดต่อได้ที่บ้าน

ใช้สายรัดอก: ปลอกคอที่กดหลอดลมคอจะทำให้อาการไอรุนแรงขึ้น ควรสวมสายรัดอกขณะเดินเล่น

รักษาความชื้น: สภาพแวดล้อมที่แห้งทำให้การระคายเคืองทางเดินหายใจแย่ลง ควรเปิดเครื่องเพิ่มความชื้นเพื่อรักษาความชื้นในบ้านให้เหมาะสม

แยกจากสุนัขตัวอื่น: เนื่องจากโรคติดต่อได้ง่าย ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสสุนัขตัวอื่นเป็นระยะเวลาหนึ่งแม้อาการหายแล้ว

พักผ่อนให้เพียงพอ: การออกกำลังกายหนักหรือความตื่นเต้นกระตุ้นอาการไอ ควรจัดสภาพแวดล้อมให้สงบในช่วงฟื้นตัว

ลดความเสี่ยงได้ด้วยการฉีดวัคซีนป้องกัน

การฉีดวัคซีนป้องกันสามารถลดความรุนแรงของอาการทางคลินิกได้อย่างมากแม้สุนัขจะติดเชื้อ วัคซีนรวมพื้นฐาน DHPPL มีวัคซีนพาราอินฟลูเอนซารวมอยู่ และสามารถฉีดวัคซีนชนิดพ่นจมูกสำหรับ Bordetella bronchiseptica เพิ่มเติมได้ หากใช้บริการสถานรับเลี้ยง โรงแรมสัตว์เลี้ยง หรือสถานฝึก ควรให้วัคซีน Bordetella bronchiseptica แม้ฉีดวัคซีนแล้วก็ยังติดเชื้อได้ และวัคซีนในปัจจุบันไม่รับประกันว่าจะป้องกันการติดเชื้อได้ทั้งหมด แต่ช่วยลดความรุนแรงของอาการได้มาก

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

โรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัขแพร่สู่คนได้หรือไม่?

โดยพื้นฐานแล้วโรคหลอดลมอักเสบติดต่อในสุนัขเป็นโรคทางเดินหายใจติดต่อที่แพร่ระหว่างสุนัข เชื้อก่อโรคอย่าง Bordetella bronchiseptica แพร่จากสุนัขสู่สุนัขผ่านละอองฝอย มือของคน หรือสิ่งของที่ใช้ร่วมกัน สำหรับการแพร่สู่คน ในครัวเรือนทั่วไปไม่ใช่เรื่องที่ต้องกังวลมาก แต่เพื่อสุขอนามัยควรล้างมือให้สะอาดหลังสัมผัสสุนัขที่ไอ

หากสุนัขเป็นโรคนี้ ยังพาเดินเล่นได้หรือไม่?

สามารถเดินระยะสั้นอย่างสงบได้ แต่ต้องระวังไม่ให้สัมผัสสุนัขตัวอื่น การออกกำลังกายหนักอาจทำให้อาการไอรุนแรงขึ้น จึงควรเดินเบา ๆ เท่านั้นจนกว่าจะฟื้นตัว

ฉีดวัคซีนแล้วก็ยังเป็นโรคนี้ได้หรือไม่?

เป็นได้ เนื่องจากเชื้อก่อโรคมีหลายชนิด วัคซีนจึงป้องกันเชื้อทุกชนิดไม่ได้ทั้งหมด แต่หากฉีดวัคซีนแล้ว แม้ติดเชื้ออาการก็จะเบาลงมากและฟื้นตัวเร็วขึ้น

ต้องใช้เวลานานเท่าใดจึงจะหายขาด?

หากอาการเล็กน้อย มักหายได้เองภายใน 1~2 สัปดาห์ หากมีการติดเชื้อแบคทีเรียร่วมด้วย อาจใช้เวลานานขึ้นและต้องรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ หากดำเนินไปเป็นปอดอักเสบ ระยะเวลารักษาอาจยาวนานกว่าเดิม จึงต้องให้สัตวแพทย์ติดตามอย่างต่อเนื่อง

สุนัขเป็นโรคนี้และที่บ้านมีสุนัขตัวอื่น ควรทำอย่างไร?

แยกสุนัขที่ติดเชื้อไว้ในพื้นที่ต่างหาก และให้ใช้ชามน้ำ ของเล่น และเครื่องนอนแยกกัน ต้องเฝ้าสังเกตสุนัขตัวอื่นที่เคยอยู่ในพื้นที่เดียวกันอย่างใกล้ชิดว่ามีอาการในช่วงระยะฟักตัวหรือไม่

แชร์