ถูกใจ

แชร์

สรุปอาการและวิธีรักษาโรคต้อหินในสุนัขอย่างครบถ้วน

สุขภาพดวงตาถาม-ตอบคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

โรคต้อหินในสุนัขเป็นโรคทางจักษุฉุกเฉินที่เกิดจากความดันลูกตาสูงขึ้นจนทำให้เส้นประสาทตาได้รับความเสียหาย รวบรวมอาการ เกณฑ์ฉุกเฉิน และวิธีการรักษาไว้ในที่เดียว

โรคต้อหินในสุนัขคืออะไร

ภาพประกอบโครงสร้างการเพิ่มขึ้นของความดันลูกตาในโรคต้อหินของสุนัข

โรคต้อหินในสุนัขเป็นโรคทางจักษุฉุกเฉินที่เกิดจากความดันภายในลูกตา (ความดันลูกตา) เพิ่มสูงขึ้นผิดปกติจนทำให้เส้นประสาทตาและจอประสาทตาเสียหาย และอาจนำไปสู่การสูญเสียการมองเห็น สิ่งที่สำคัญอย่างแท้จริงคือ 'เวลา' โรคต้อหินเฉียบพลันที่ความดันลูกตาสูงขึ้นอย่างรวดเร็วอาจทำให้สูญเสียการมองเห็นภายในเพียงไม่กี่ชั่วโมง ดังนั้นหากตาข้างใดข้างหนึ่งของสุนัขแดงและขุ่นมัวอย่างกะทันหัน ต้องนำไปพบสัตวแพทย์ทันที ห้ามรอถึงวันถัดไปโดยเด็ดขาด

เหตุใดความดันลูกตาจึงสูงขึ้น? สาเหตุของโรคต้อหิน

ภายในลูกตามีของเหลวใสที่เรียกว่าของเหลวในห้องลูกตา ซึ่งถูกผลิตขึ้นและระบายออกอยู่ตลอดเวลาเพื่อรักษาความดันให้คงที่ หากทางระบายถูกอุดตัน ของเหลวจะสะสมและทำให้ความดันลูกตาสูงขึ้น โรคต้อหินในสุนัขแบ่งออกเป็นสองประเภทหลัก ต้อหินปฐมภูมิ เกิดในสายพันธุ์ที่มีโครงสร้างทางระบายแคบตามพันธุกรรม ส่วน ต้อหินทุติยภูมิ เกิดจากโรคม่านตาอักเสบ เลนส์ตาเคลื่อน เนื้องอก หรือภาวะแทรกซ้อนจากต้อกระจก

การเปรียบเทียบโรคต้อหินตามสายพันธุ์และประเภท

ควรตรวจสอบก่อนว่าสุนัขที่เลี้ยงเป็นสายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูงต่อโรคต้อหินหรือไม่ ต้อหินปฐมภูมิพบได้บ่อยกว่ามากในสายพันธุ์เฉพาะ และหากเกิดขึ้นที่ตาข้างหนึ่ง ตาอีกข้างก็อาจเกิดโรคตามมาได้ จึงต้องดูแลและติดตามตาทั้งสองข้างอย่างใกล้ชิดอยู่เสมอ

ลักษณะเฉพาะของโรคต้อหินแต่ละประเภท

รายการ	ต้อหินปฐมภูมิ	ต้อหินทุติยภูมิ
สาเหตุ	ความผิดปกติของมุมระบายน้ำทางพันธุกรรม	ยูเวียอักเสบ·เลนส์ตาหลุด·เนื้องอก
พันธุ์เสี่ยงสูง	Cocker Spaniel, Basset Hound, Boston Terrier, Shar Pei	ไม่จำกัดพันธุ์
ลักษณะการเกิดโรค	อาจเกิดทั้งสองตาตามลำดับ	เฉพาะตาข้างที่มีโรคต้นเหตุ
ความเร็วในการดำเนินโรค	มักเกิดแบบเฉียบพลัน	ขึ้นอยู่กับสาเหตุ
การพยากรณ์โรค	จำเป็นต้องป้องกันตาข้างตรงข้าม	การรักษาโรคต้นเหตุเป็นสิ่งสำคัญ

การจำแนกประเภทโดยทั่วไปตามตำราจักษุวิทยาสัตวแพทย์

หากพบอาการเหล่านี้ให้สงสัยว่าเป็นโรคต้อหิน

อาการในระยะแรกของโรคต้อหินคล้ายกับโรคตาอื่น จึงอาจมองข้ามได้ง่าย ลองตรวจสอบรายการต่อไปนี้

ตาแดงรุนแรง: ตาขาวมีสีแดงและเส้นเลือดขยายใหญ่ขึ้นอย่างชัดเจน

กระจกตาขุ่นมัว: ส่วนดำของตาขุ่นหรือมัวลง

รูม่านตาขยาย: รูม่านตาข้างหนึ่งใหญ่กว่าอีกข้าง และตอบสนองต่อแสงช้าลง

ลูกตาโปน: ลูกตาโตขึ้นหรือยื่นออกมา

สัญญาณความเจ็บปวด: ถูตาบ่อย หลีกเลี่ยงแสง และเบื่ออาหาร

การมองเห็นลดลง: ชนเฟอร์นิเจอร์หรือไม่สามารถติดตามมือที่เคลื่อนไหวได้

หากพบสัญญาณเหล่านี้ต้องพาไปพบสัตวแพทย์ทันที

หากพบอาการต่อไปนี้แม้แต่ข้อเดียวถือเป็นเหตุฉุกเฉิน โรคต้อหินมี 'เพียงไม่กี่ชั่วโมง' ที่ตัดสินชะตาการมองเห็น • ตาข้างหนึ่งแดงและดูโตขึ้นอย่างกะทันหัน • รูม่านตาขยายและไม่ตอบสนองต่อแสง • ถูตาและถูใบหน้ากับพื้น • ซึมเซาหรือไม่ยอมกินอาหาร ในโรคต้อหินเฉียบพลัน ความดันลูกตาอาจสูงขึ้นอย่างรวดเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมง ทำให้เส้นประสาทตาเสียหายอย่างถาวร แม้จะเป็นวันหยุดสุดสัปดาห์หรือกลางคืน ต้องนำไปพบสัตวแพทย์ที่เปิด 24 ชั่วโมงโดยไม่มีข้อยกเว้น

การวินิจฉัยที่โรงพยาบาลสัตว์

การวินิจฉัยโรคต้อหินมีหัวใจสำคัญคือ การวัดความดันลูกตา สัตวแพทย์จะใช้เครื่องวัดความดันลูกตา (tonometer) วัดความดันภายในลูกตา และเป้าหมายของการรักษาคือการลดความดันลูกตาให้อยู่ในช่วงปกติของสุนัขนั้น (ตามสายพันธุ์) หากความดันลูกตาสูงกว่าค่าปกติอย่างต่อเนื่อง อาจทำให้เส้นประสาทตาและจอประสาทตาเสียหาย และเกิดความเจ็บปวดได้ ในระหว่างการกำเริบเฉียบพลัน ความดันลูกตาอาจสูงขึ้นมากกว่าปกติมาก นอกจากนี้ยังมีการตรวจ ปฏิกิริยาต่อแสงและปฏิกิริยาต่อภัยคุกคาม เพื่อประเมินว่ายังมีการมองเห็นเหลืออยู่หรือไม่ การตรวจมุมระบายของเหลว (gonioscopy) เพื่อดูมุมระบายของเหลวในห้องลูกตา และ การตรวจจอประสาทตา เพื่อประเมินระดับความเสียหายของจอประสาทตาและเส้นประสาทตา การแยกแยะระหว่างต้อหินปฐมภูมิและทุติยภูมิเป็นขั้นตอนแรกในการกำหนดทิศทางการรักษา

สัตวแพทย์กำลังวัดความดันลูกตาของสุนัขด้วยเครื่องวัดความดันลูกตา

การรักษาโรคต้อหินดำเนินการอย่างไร

เป้าหมายของการรักษาคือ การลดความดันลูกตาอย่างรวดเร็ว และ การรักษาการมองเห็นให้มากที่สุด

การรักษาด้วยยาในกรณีฉุกเฉิน: ใช้ mannitol ชนิดฉีดเข้าเส้นเลือด (ยาขับปัสสาวะออสโมติก) และยาหยอดตาลดความดันลูกตาเพื่อลดความดันลูกตาอย่างเร่งด่วน

ยาหยอดตาบำรุงรักษา: ใช้ยาหยอดตากลุ่มสารยับยั้งคาร์บอนิกแอนไฮเดรส (CAI) เช่น dorzolamide, brinzolamide เป็นต้น เพื่อลดการผลิตของเหลวในห้องลูกตาสำหรับการดูแลระยะยาว

การรักษาด้วยการผ่าตัด: หากไม่สามารถควบคุมด้วยยาได้ อาจพิจารณาการทำ endoscopic cyclophotocoagulation (ECP) หรือการฝังอุปกรณ์ระบายของเหลว

การผ่าตัดเอาลูกตาออก: หากสูญเสียการมองเห็นแล้วและมีความเจ็บปวดรุนแรง อาจเลือกการผ่าตัดเอาลูกตาออกหรือการทำลายซิลิอารีบอดีด้วยสารเคมีเพื่อบรรเทาความเจ็บปวด

สัตวแพทย์จะเป็นผู้กำหนดยาและขนาดยาที่เหมาะสมตามประเภทและระดับความดันลูกตาของสุนัข

ต้องรักษาเพื่อป้องกันตาอีกข้างด้วย

ต้อหินปฐมภูมิมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดขึ้นที่ตาอีกข้างตามมา หากเกิดขึ้นที่ตาข้างหนึ่งแล้ว ดังนั้นจึงต้องหยอดยาป้องกันที่ตาอีกข้างล่วงหน้าเพื่อลดความดันลูกตาควบคู่กันไปด้วย อย่าคิดว่า 'ตาข้างนั้นยังปกติดีจะหยอดยาทำไม' แต่ต้องหยอดยาที่สัตวแพทย์สั่งจ่ายโดยไม่ขาด สิ่งสำคัญคือต้องรักษาเวลาหยอดยาให้สม่ำเสมอทุกวัน

ข้อควรปฏิบัติอย่างเคร่งครัดเมื่อดูแลที่บ้าน

หยอดยาตรงเวลาอย่างเคร่งครัด: หากเป็นยาหยอดตาที่ต้องหยอดทุก 12 ชั่วโมง ให้หยอดตรงเวลาพอดี เช่น 08.00 น. และ 20.00 น.

ใช้สายรัดอกแทนปลอกคอ: การดึงปลอกคอจะทำให้ความดันลูกตาสูงขึ้นชั่วขณะ ให้ใช้สายรัดอกเมื่อพาเดิน

ลดสถานการณ์ที่ทำให้ตื่นเต้น: การเห่าเสียงดังหรือการเคลื่อนไหวอย่างรวดเร็วก็อาจทำให้ความดันลูกตาสูงขึ้นได้

ตรวจติดตามสม่ำเสมอ: ต้องวัดความดันลูกตาซ้ำอย่างน้อยเดือนละครั้ง

สังเกตตาอีกข้าง: ตรวจสอบสัญญาณเริ่มต้น เช่น ตาแดงและรูม่านตาขยาย ทุกวัน

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

โรคต้อหินในสุนัขรักษาหายขาดได้หรือไม่

น่าเสียดายที่ต้อหินปฐมภูมิรักษาให้หายขาดได้ยาก และเป็นโรคที่ต้องดูแลตลอดชีวิต อย่างไรก็ตาม หากตรวจพบตั้งแต่ระยะแรกและหยอดยาอย่างสม่ำเสมอ สามารถรักษาการมองเห็นได้นานขึ้น และสามารถควบคุมความเจ็บปวดได้อย่างเพียงพอ

สามารถใช้ยาหยอดตาต้อหินสำหรับมนุษย์ได้หรือไม่

ห้ามใช้โดยเด็ดขาด มีส่วนประกอบที่ไม่เหมาะสมสำหรับสุนัข และขนาดยาก็แตกต่างกัน ต้องใช้เฉพาะยาหยอดตาที่สัตวแพทย์สั่งจ่ายเท่านั้น และต้องปฏิบัติตามวิธีและลำดับการหยอดยาอย่างถูกต้อง

จะดูแลตาที่สูญเสียการมองเห็นแล้วอย่างไร

ตาที่สูญเสียการมองเห็นแล้วก็ยังเจ็บปวดรุนแรงได้หากความดันลูกตาสูง อาจใช้ยาหยอดตาบรรเทาความเจ็บปวดต่อไป หรือหากควบคุมความเจ็บปวดไม่ได้ อาจพิจารณาการผ่าตัดเอาลูกตาออกหรือการฉีดยาเข้าลูกตาเพื่อลดการผลิตของเหลวในห้องลูกตา ควรปรึกษาสัตวแพทย์และตัดสินใจโดยให้ความสำคัญกับคุณภาพชีวิตของสุนัขเป็นหลัก

สามารถป้องกันโรคต้อหินได้หรือไม่

ต้อหินปฐมภูมิมีปัจจัยทางพันธุกรรมสูง จึงป้องกันได้อย่างสมบูรณ์ได้ยาก อย่างไรก็ตาม หากเป็นสายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูง การตรวจตาสม่ำเสมอปีละ 1-2 ครั้ง และไม่ละเลยโรคที่เป็นสาเหตุทุติยภูมิ เช่น โรคม่านตาอักเสบและต้อกระจก คือการป้องกันที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด

หากสุนัขสูญเสียการมองเห็นทั้งสองตา คุณภาพชีวิตจะเป็นอย่างไร

สุนัขมีประสาทรับกลิ่นและการได้ยินที่พัฒนาอย่างดีมาก จึงมักปรับตัวได้ดีแม้หลังสูญเสียการมองเห็น หากจัดวางเฟอร์นิเจอร์ไว้ในที่คงที่ วางพรมบนพื้นเพื่อกำหนดขอบเขต และรักษาเส้นทางการเดินให้สม่ำเสมอ สุนัขจะสามารถใช้ชีวิตได้โดยไม่มีความไม่สะดวกมากนัก

แชร์