ถูกใจ

แชร์

สุนัขของคุณเกาบ่อย — สรุปอาการ·เส้นทางการติดเชื้อ·วิธีรักษาโรคไรขน

โรคติดเชื้อ/พยาธิไกด์โรคคณะที่ปรึกษาสัตวแพทย์ Meongsiljang

โรคไรขนในสุนัขเกิดจากการเพิ่มจำนวนของไร Demodex เป็นโรคผิวหนังจากปรสิต แบบจำกัดอาจหายเองได้ แต่แบบทั่วร่างกายต้องการการรักษาต่อเนื่อง การพบแต่เนิ่นๆ คือหัวใจสำคัญของการรักษาให้หายขาด

โรคไรขนในสุนัขคืออะไร?

โรคไรขนในสุนัขเป็นโรคผิวหนังจากปรสิตที่เกิดจากไร Demodex canis ที่อาศัยอยู่ในรูขุมขนเพิ่มจำนวนมากเกินไป ทำให้เกิดขนร่วงและการอักเสบของผิวหนัง ไร Demodex โดยปกติอาศัยอยู่ในรูขุมขนและต่อมไขมันของสุนัขอย่างปกติ มักติดมาตั้งแต่แรกเกิดจากการสัมผัสโดยตรงกับแม่และอาศัยอยู่ในรูขุมขนอย่างเงียบๆ เมื่อภูมิคุ้มกันลดลงหรือมีความอ่อนแอทางพันธุกรรม ไรจะเพิ่มจำนวนมากเกินไปจนเกิดอาการเช่นขนร่วงและการอักเสบของผิวหนัง แบบจำกัดที่รอยโรคอยู่เฉพาะที่มักดีขึ้นเองโดยไม่ต้องรักษา แต่หากรอยโรคแพร่กระจายอาจพัฒนาเป็นแบบทั่วร่างกาย ซึ่งการรักษาจะนานกว่ามาก ดังนั้นการวินิจฉัยแต่เนิ่นๆ จึงสำคัญ

เส้นทางการติดเชื้อและสาเหตุการเกิดโรค

ไร Demodex มักแพร่กระจายในสุนัขที่เพิ่งเกิดในช่วงแรกหลังคลอดผ่านการสัมผัสโดยตรงกับแม่(รวมถึงการให้นม) ไรที่ติดมาจะอาศัยอยู่ในรูขุมขนอย่างเงียบๆ และเริ่มเพิ่มจำนวนเมื่อภูมิคุ้มกันลดลง

ปัจจัยทางพันธุกรรม: มีการรายงานความบกพร่องทางภูมิคุ้มกันทางพันธุกรรมต่อไรขน ทำให้บางพันธุ์เช่นบูลด็อก·ชาเป่ยมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคสูงกว่า

อายุยังน้อย: แบบจำกัดมักเกิดในสุนัขอายุน้อย อายุเริ่มต้นการเกิดโรคในสุนัขมักอยู่ระหว่าง 3~8 เดือนหลังเกิด

ภาวะกดภูมิคุ้มกัน: ในสุนัขโตที่มีโรคอื่นร่วมหรือได้รับการรักษาที่กดภูมิคุ้มกันเช่นการรักษาภูมิแพ้·การรักษามะเร็ง อาจเกิดแบบทั่วร่างกายเป็นรองได้ ในกรณีนี้สำคัญที่ต้องค้นหาโรคพื้นฐานที่ซ่อนอยู่

รายการตรวจสอบอาการหลักแบบจำกัด·แบบทั่วร่างกาย

อาการแบบจำกัด

ขนร่วง: เกิดขนร่วงเป็นวงกลมหรือเป็นหย่อมๆ ที่ใบหน้า·ขาหน้า·เท้า

สะเก็ด·ขุย: ผิวหนังบริเวณขนร่วงแห้งและมีขุย(รังแค)

รอยแดงเล็กน้อย: ผิวหนังแดงเล็กน้อยแต่ไม่มีอาการคันหรือคันน้อย

อาการแบบทั่วร่างกาย

ขนร่วงทั่วร่างกาย: ขนร่วงแพร่กระจายกว้างที่ใบหน้า·ลำตัว·ขา

การเปลี่ยนแปลงของผิวหนัง: ผิวหนังหนาขึ้นและมีเม็ดสีสะสม หากเป็นเรื้อรังอาจมีสีเทา(สีเทาหินชนวน)

รอยโรคหนอง: การติดเชื้อแบคทีเรียรองทำให้เกิดการอักเสบของรูขุมขนลึก·หนอง·สะเก็ดและมีกลิ่นเหม็นรุนแรง

เปรียบเทียบอาการโรคไรขนแบบจำกัดและแบบทั่วร่างกาย

สัญญาณที่ต้องไปโรงพยาบาลทันที

หากบริเวณขนร่วงแพร่กระจายอย่างรวดเร็วไปยังหลายจุด หรือมีหนอง·น้ำเหลืองไหลจากผิวหนัง หรือมีกลิ่นเหม็นรุนแรง ต้องไปโรงพยาบาลสัตว์ทันที หากโรคไรขนแบบทั่วร่างกายมีการติดเชื้อแบคทีเรียรอง(หนองผิวหนัง·การอักเสบของรูขุมขนลึก) ร่วมด้วย อาจทำให้สภาพร่างกายแย่ลงอย่างมากด้วยน้ำเหลืองที่มีเลือด·สะเก็ดหนา·ต่อมน้ำเหลืองโต ในอดีตแบบทั่วร่างกายรุนแรงเช่นนี้เคยพัฒนาจนถึงขั้นต้องพิจารณาการุณยฆาต ดังนั้นการรักษาแต่เนิ่นๆ จึงสำคัญ

วิธีการวินิจฉัย — การขูดผิวหนัง

โรคไรขนวินิจฉัยยืนยันด้วยการขูดผิวหนัง(skin scraping) สัตวแพทย์ใช้เครื่องมือทางการแพทย์ขูดผิวหนังลึกและตรวจสอบจำนวนและระยะพัฒนาการของไร Demodex ใต้กล้องจุลทรรศน์ หากพบระยะไม่เจริญเต็มที่เช่นตัวอ่อน·ไข่จำนวนมาก ถือเป็นการติดเชื้อที่ออกฤทธิ์ หากไรอยู่ในรูขุมขนลึกไม่ออกมาง่าย อาจบีบผิวหนังด้วยมือเพื่อดันไรออกมา หรือทำการทดสอบเทปกาวหรือการตรวจชิ้นเนื้อผิวหนัง( biopsy) เพิ่มเติม โดยเฉพาะในพันธุ์ที่บีบไรออกยากเช่นชาเป่ยอาจจำเป็นต้องใช้ biopsy ติดตามผลการรักษาด้วยการตรวจซ้ำ โดยปกติติดตามจนผลเป็นลบติดต่อกัน 2 ครั้งในระยะห่าง 2~3 เดือน

วิธีการรักษา — แบบจำกัด vs แบบทั่วร่างกาย

การรักษาแบบจำกัด: แบบจำกัดมักดีขึ้นเองโดยไม่ต้องรักษา จึงมักเฝ้าสังเกตการดำเนินโรคและตรวจซ้ำเป็นระยะ แต่หากรอยโรคเริ่มแพร่กระจายสู่แบบทั่วร่างกาย จำเป็นต้องรักษาอย่างแข็งขัน

การรักษาแบบทั่วร่างกาย: ยาในกลุ่ม Isoxazoline(Afoxolaner·Fluralaner·Sarolaner·Lotilaner) ได้รับการยอมรับว่าเป็นยาที่มีประสิทธิภาพที่สุดในปัจจุบัน แทนที่ยาที่เคยใช้เช่น Ivermectin·Amitraz(Amitraz ปัจจุบันแทบไม่ใช้แล้ว) หากมีการติดเชื้อแบคทีเรียรองอาจใช้ยาปฏิชีวนะร่วมด้วย

ระยะเวลาการรักษา: ห้ามหยุดจนกว่าผลการขูดผิวหนังจะเป็นลบติดต่อกัน 2 ครั้ง โดยปกติใช้เวลา 3~6 เดือน

การรักษาโรคไรขนในสุนัขด้วยยา Isoxazoline

จุดจัดการที่สามารถทำได้ที่บ้าน

วิธีการจัดการที่เจ้าของสามารถทำควบคู่กับการรักษา

การจัดการโภชนาการ: การให้อาหารหรืออาหารเสริมที่มีกรดไขมันโอเมก้า-3 สูง ช่วยในการฟื้นฟูเกราะป้องกันผิวหนัง

ลดความเครียด: ความเครียดทำให้ภูมิคุ้มกันลดลงและทำให้อาการแย่ลง การมีจังหวะชีวิตที่สม่ำเสมอและการออกกำลังกายที่เหมาะสมสำคัญ

การจัดการแชมพูยา: ใช้แชมพูที่สัตวแพทย์สั่งตามคำแนะนำอย่างสม่ำเสมอ และต้องทำให้แห้งสนิทหลังอาบน้ำ

จำกัดการสัมผัสสัตว์เลี้ยงอื่น: การลดการสัมผัสโดยตรงกับสุนัขอายุน้อยหรือสุนัขชราที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอระหว่างการรักษาปลอดภัยกว่า

แชมพูยาจัดการที่บ้านสำหรับโรคไรขนในสุนัข

พันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูงและข้อควรระวังการป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ

พันธุ์เช่นบูลด็อก·ชาเป่ย·ดัชชุนด์·โดเบอร์แมน มีการรายงานความอ่อนแอทางภูมิคุ้มกันทางพันธุกรรมต่อไรขน จึงควรตรวจสอบสภาพผิวหนังอย่างละเอียดเมื่ออายุน้อยและเข้ารับการตรวจสุขภาพเป็นประจำ ยาต้องเลือกโดยปรึกษาสัตวแพทย์ โดยเฉพาะยาที่เคยใช้เช่น Ivermectin มีความเสี่ยงความเป็นพิษต่อระบบประสาท·ความเสียหายจอประสาทตาในพันธุ์ Collie จึงต้องระวัง หากเกิดแบบทั่วร่างกายใหม่ในสุนัขโต อาจมีโรคพื้นฐานเช่นกลุ่มอาการคุชชิงซ่อนอยู่ ดังนั้นการหาสาเหตุร่วมด้วยการตรวจเลือด·ชีวเคมี·ฮอร์โมนจึงสำคัญ

สัตวแพทย์ผู้ตรวจสอบคอนเทนต์นี้

Dr. Tony — Punnawat Phongkittirak

สัตวแพทย์

สัตวแพทย์ผู้สำเร็จการศึกษาด้านสัตวแพทยศาสตร์จากมหาวิทยาลัยขอนแก่น ประเทศไทย และผ่านหลักสูตร IVSA ที่ North Carolina State University สหรัฐอเมริกา ด้วยประสบการณ์ทางคลินิกในโรงพยาบาลสัตว์ ปัจจุบันทำงานในสายงานเฮลท์แคร์สัตว์เลี้ยง และมุ่งมั่นสร้างระบบการดูแลดิจิทัลที่เชื่อมผู้เลี้ยงกับสัตวแพทย์

คำถามที่พบบ่อย

โรคไรขนสามารถแพร่สู่คนได้หรือไม่?

ไร Demodex ในสุนัขไม่แพร่สู่คน ไร Demodex ที่อาศัยในสุนัขและคนเป็นชนิดต่างกัน จึงแทบไม่เกิดการติดเชื้อข้ามสายพันธุ์ สามารถดูแลเด็กได้อย่างสบายใจ

โรคไรขนแบบจำกัดต้องไปโรงพยาบาลหรือไม่?

สำคัญต้องได้รับการวินิจฉัยจากสัตวแพทย์ครั้งแรกเพื่อยืนยันว่าเป็นแบบจำกัด หากไม่ดีขึ้นภายใน 2~3 เดือนหรือรอยโรคเพิ่มขึ้น ต้องเข้ารับการตรวจซ้ำอย่างเด็ดขาด หากปล่อยทิ้งไว้ อาจพัฒนาเป็นแบบทั่วร่างกาย

ระหว่างรักษาสามารถเล่นกับสุนัขตัวอื่นได้หรือไม่?

ความเสี่ยงการแพร่กระจายระหว่างสุนัขโตต่ำ แต่การสัมผัสโดยตรงกับสุนัขอายุน้อยหรือสุนัขชราที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอควรลดลงจนกว่าการรักษาจะเสร็จสิ้น

โรคไรขนแบบทั่วร่างกายรักษาให้หายขาดได้หรือไม่?

สามารถรักษาให้หายขาดได้หากรักษาอย่างต่อเนื่อง แต่อาจเกิดซ้ำเมื่อภูมิคุ้มกันลดลง จึงสำคัญต้องจัดการโรคพื้นฐานร่วมด้วย หากหยุดรักษาโดยพลการ ความเสี่ยงการเกิดซ้ำจะสูงขึ้นมาก

ยาในกลุ่ม Isoxazoline เหมือนกับยาป้องกันหนอนหัวใจหรือไม่?

ไม่เหมือนกัน ยาในกลุ่ม Isoxazoline เป็นยาแยกต่างหากที่ใช้รักษาไร·หมัด ต่างจากยาป้องกันหนอนหัวใจ ดังนั้นเมื่อรักษาโรคไรขน สัตวแพทย์จะสั่งจ่ายแยกต่างหาก

แชร์

คอนเทนต์ที่เกี่ยวข้อง

5 ยาป้องกันเห็บและหมัดในแมวที่สัตวแพทย์แนะนำ — เปรียบเทียบความปลอดภัยของสาร

หากใช้ยาสุนัขกับแมว — อาการพิษเพอร์เมทรินและการปฐมพยาบาลฉุกเฉิน

หากแมวของคุณเลียกาแฟ — อาการพิษคาเฟอีนและเวลาในการปฐมพยาบาลฉุกเฉิน

อาการและเส้นทางติดเชื้อพยาธิปอดในสุนัข การรักษาและการป้องกัน

สุนัขที่จมูกข้างเดียวอุดตันและมีเลือดออก — สาเหตุและเวลาในการวินิจฉัยเนื้องอกในโพรงจมูก

แผลไม่หายขาด — อาการเริ่มต้นและการวินิจฉัยมะเร็งเซลล์สแควมัสในสุนัข

ก้อนเนื้อที่ผิวหนังแมว — อาการเริ่มต้นของมะเร็งเซลล์มาสต์ การวินิจฉัยและการรักษา การจัดการพยากรณ์โรค

แมวอะโครเมกาลี — คู่มือการวินิจฉัยและโรคเบาหวานดื้ออินซูลิน

รายชื่อพืชมีพิษต่อสัตว์เลี้ยง — รวมพืชอันตรายในบ้านและสวน พร้อมอาการพิษ

อาการพิษจากสารกำจัดสัตว์ฟันแทะ (ยาเบื่อหนู) ในสุนัขและแมวและวิธีรับมือ

เอกสารอ้างอิง

[1] Mueller RS, Treatment protocols for demodicosis: an evidence-based review, Veterinary Dermatology, 2004

[2] Scott DW, Miller WH, Griffin CE, Small Animal Dermatology, 6th Ed, W.B. Saunders, 2001

[3] Mecklenburg L et al, Hair Loss Disorders in Domestic Animals, Blackwell Publishing, 2009

[4] Beale K, Canine demodicosis, Clinical Techniques in Small Animal Practice, 2006